زروان: پژوهشگاه هنر و معماری

  • :: صفحه اصلی
  • :: فهرست یادداشت‌ها
  • :: پست الکترونیک
  • :: فید وبلاگ

نویسنده وبلاگ

  • :: کمال یوسف‌پور

یادداشت‌های اخیر

  • :: پروژه‌های دانشجویی معماری ـ 39
  • :: عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 10
  • :: گزیده‌ای از دیدگاه‌های خوانندگان ـ 27
  • :: معماری زمینه‌گرا؛ چرا و چگونه؟ ـ 9
  • :: هفت آتریوم زیبای جهان
  • :: واژگان متن‌های معماری ـ 11
  • :: پروژه‌های دانشجویی معماری ـ 38
  • :: عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 9
  • :: گزیده‌ای از دیدگاه‌های خوانندگان ـ 26
  • :: معماری زمینه‌گرا؛ چرا و چگونه؟ ـ 8
  • :: معماری پنهان در الفبای انگلیسی ـ 3
  • :: نقدی بر گفته‌های رضا دانشمیر درباره ایده "پروژه باز"
  • :: پروژه‌های دانشجویی معماری ـ ٣7
  • :: عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 8
  • :: گفت‌وگویی درباره آموزه‌های معماری سنتی ایران ـ 12
  • :: معماری زمینه‌گرا؛ چرا و چگونه؟ ـ 7
  • :: معماری پنهان در الفبای انگلیسی ـ 2
  • :: انواع نماهای معماری
  • :: پروژه‌های دانشجویی معماری ـ ٣6
  • :: عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 7
  • :: گفت‌وگویی درباره آموزه‌های معماری سنتی ایران ـ 11
  • :: معماری زمینه‌گرا؛ چرا و چگونه؟ ـ 6
  • :: معماری پنهان در الفبای انگلیسی ـ 1
  • :: معماری در آیینه کاریکاتور ـ 4
  • :: پروژه‌های دانشجویی معماری ـ ٣5
  • :: عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 6
  • :: هشت ­سال با زروان، برای معماری
  • :: معماری زمینه‌گرا؛ چرا و چگونه؟ ـ 5
  • :: خانه‌ای در داخل یک قوطی کنسرو!
  • :: "پروژه باز"، ایده‌ای برای فضاهای فرهنگی

آرشیو زروان

  • :: بهمن ٩٠
  • :: دی ٩٠
  • :: آذر ٩٠
  • :: آبان ٩٠
  • :: مهر ٩٠
  • :: شهریور ٩٠
  • :: امرداد ٩٠
  • :: تیر ٩٠
  • :: خرداد ٩٠
  • :: اردیبهشت ٩٠
  • :: فروردین ٩٠
  • :: اسفند ۸٩
  • :: بهمن ۸٩
  • :: دی ۸٩
  • :: آذر ۸٩
  • :: آبان ۸٩
  • :: مهر ۸٩
  • :: شهریور ۸٩
  • :: امرداد ۸٩
  • :: تیر ۸٩
  • :: خرداد ۸٩
  • :: اردیبهشت ۸٩
  • :: فروردین ۸٩
  • :: اسفند ۸۸
  • :: بهمن ۸۸
  • :: دی ۸۸
  • :: آذر ۸۸
  • :: آبان ۸۸
  • :: مهر ۸۸
  • :: شهریور ۸۸
  • :: امرداد ۸۸
  • :: تیر ۸۸
  • :: خرداد ۸۸
  • :: اردیبهشت ۸۸
  • :: فروردین ۸۸
  • :: اسفند ۸٧
  • :: بهمن ۸٧
  • :: دی ۸٧
  • :: آذر ۸٧
  • :: آبان ۸٧
  • :: مهر ۸٧
  • :: شهریور ۸٧
  • :: امرداد ۸٧
  • :: تیر ۸٧
  • :: خرداد ۸٧
  • :: اردیبهشت ۸٧
  • :: فروردین ۸٧
  • :: اسفند ۸٦
  • :: بهمن ۸٦
  • :: دی ۸٦
  • :: آذر ۸٦
  • :: آبان ۸٦
  • :: مهر ۸٦
  • :: شهریور ۸٦
  • :: امرداد ۸٦
  • :: تیر ۸٦
  • :: خرداد ۸٦
  • :: اردیبهشت ۸٦
  • :: فروردین ۸٦
  • :: اسفند ۸٥
  • :: بهمن ۸٥
  • :: دی ۸٥
  • :: آذر ۸٥
  • :: آبان ۸٥
  • :: مهر ۸٥
  • :: شهریور ۸٥
  • :: امرداد ۸٥
  • :: تیر ۸٥
  • :: خرداد ۸٥
  • :: اردیبهشت ۸٥
  • :: فروردین ۸٥
  • :: اسفند ۸٤
  • :: بهمن ۸٤
  • :: دی ۸٤
  • :: آذر ۸٤
  • :: آبان ۸٤
  • :: مهر ۸٤
  • :: شهریور ۸٤
  • :: امرداد ۸٤
  • :: تیر ۸٤
  • :: خرداد ۸٤
  • :: اردیبهشت ۸٤
  • :: فروردین ۸٤
  • :: اسفند ۸۳
  • :: بهمن ۸۳
  • :: دی ۸۳
  • :: آذر ۸۳
  • :: آبان ۸۳
  • :: مهر ۸۳
  • :: شهریور ۸۳
  • :: امرداد ۸۳
  • :: تیر ۸۳
  • :: خرداد ۸۳
  • :: اردیبهشت ۸۳
  • :: فروردین ۸۳
  • :: اسفند ۸٢
  • :: بهمن ۸٢
  • :: دی ۸٢
  • :: آذر ۸٢
  • :: آبان ۸٢
  • :: مهر ۸٢

آرشیو موضوعی زروان

  • :: آثار برگزیده طراحی داخلی جهان (٢)
  • :: آرمین دانشگر (۱)
  • :: آموزش معماری (۳۳)
  • :: اکسپو 2010 شانگهای (۳)
  • :: بازخوانی کتاب معماری و اندیشه نقادانه (٢٥)
  • :: برترین‌های معماری (۱)
  • :: برداشت آزاد (۳)
  • :: پایان‌نامه‌های معماری (۱)
  • :: پروژه‌های دانشجویی معماری (۳۱)
  • :: تعریف معماری (۱)
  • :: جایزه معماری آقاخان (۱)
  • :: جایزه معماری پریتزکر (۱)
  • :: جوایز معماری (٢)
  • :: خانه‌های معاصر جهان (۳)
  • :: خواندنی‎های معماری (۱)
  • :: دانستنی‎های معماری جهان (٢)
  • :: دانستنی‎های معماری دوره اسلامی ایران (۱)
  • :: دانستنی‎های معماری معاصر ایران (۱)
  • :: دانشگاه آزاد اسلامی واحد هریس (٢۱)
  • :: درس‌هایی از بزرگان معماری (۱)
  • :: درس آشنایی با طراحی معماری (٤)
  • :: درس طراحی معماری 2 (٧)
  • :: درس طراحی معماری 5 (٢)
  • :: درس طرح معماری 1 (٢)
  • :: درس مقدمات طراحی معماری 2 (۱٦)
  • :: رویدادهای معماری (۳)
  • :: زبان تخصصی معماری (٢)
  • :: طراحی داخلی (٢)
  • :: طراحی معماری (٦)
  • :: عملکرد در معماری (٤)
  • :: گزیده‌ای از دیدگاه‌های خوانندگان (۱٩)
  • :: گفت‌وگوهای معماری (۱٧)
  • :: مبانی نظری معماری (٦٠)
  • :: مسابقات معماری (٢)
  • :: معرفی پروژه (٧)
  • :: معرفی کتاب (۱)
  • :: معماران ایرانی (۳)
  • :: معماران جهان (۳)
  • :: معماری ایران (٢)
  • :: معماری ایستگاه مترو (۱)
  • :: معماری پارکینگ (۱)
  • :: معماری پل (۱)
  • :: معماری تئاتر (۱)
  • :: معماری خانه (۳)
  • :: معماری در آیینه کاریکاتور (٤)
  • :: معماری دفتر کار (۱)
  • :: معماری رستوران (۱)
  • :: معماری زمینه‌گرا (٩)
  • :: معماری سفارت‌خانه (۱)
  • :: معماری شهری (۱)
  • :: معماری فرودگاه (۱)
  • :: معماری مجتمع مسکونی (۱)
  • :: معماری معاصر ایران (۱)
  • :: معماری معاصر جهان (۱)
  • :: معماری معاصر هلند (٢)
  • :: معماری موزه (٢)
  • :: معماری نمایشگاهی (۳)
  • :: معماری هزاره سوم (۱)
  • :: معماری و طبیعت (۱)
  • :: معماری کتابخانه (۱)
  • :: موسسه آموزش عالی سراج تبریز (۱۱)
  • :: میدان‌ها و پلازاهای شهری (۱)
  • :: نقد معماری (٢٧)
  • :: واژگان متن‌های معماری (٤)
  • :: کامران افشارنادری (۱)
  • :: کانسپت در معماری (۱)
  • :: یادداشت ماه (۱)

وبلاگ‌ها و سایت‌های معماری

  • :: + زروان: اخبار، رویدادها و حاشیه‌های معماری
  • :: دید هفتم: جستارهایی در معماری و هنرهای نمایشی
  • :: فضای رویداد: جستارهایی در هنر و معماری

آمار بازدیدکنندگان



جمعه ۳٠ آبان ۱۳۸٢

آفرینش معماری

 

معماری به مفهوم اصیل آن با وظیفه دشوار ساختن چیزی که از قبل وجود ندارد، درگیر است. به بیان بهتر معماری نوعی آفرینش محسوب می‎شود که به هیچ عنوان تقلید را نمی‎پذیرد. آفرینش چشمه جوشان هنرهاست و آثار بزرگ هنری در پرتو نور آفرینش‎گری خالقان خود پا به عرصه وجود نهاده‎اند. بواسطه آفرینش است که اثری بدیع و جدید در حوزه هنر و معماری زاده می‎شود و موجبات ارتقای وضع موجود را فراهم می‎آورد.

 

هر عمل تازه‎ای در ساختن چیزی در مقوله آفرینش قرار می‎گیرد، خواه محصول آن زیبا باشد یا نازیبا. آفرینندگی در هنر و معماری بر نوعی از فعالیت اشاره دارد که به منظور ایجاد یک طرح جهت پیدا می‎کند. اما واضح است که این فعالیت به تنهایی طرح محسوب نمی‎شود، زیرا طراحی متضمن ابتکار می‎باشد و بدون ابتکار طراحی غیر ممکن است. در کنار سایر عوامل مؤثر بر شکل‎گیری معماری، نمی‌توان نقش ابداع و خلاقیت هنرمند را در شکل دادن به هرگونه اثر هنری و از جمله آثار معماری نادیده گرفت، زیرا نیروی هنرورانه ذهن آدمی نیرویی زاینده است و همین زایش و خلاقیت وجودی آدمی است که تاریخ هنر را شکل داده است. آفرینش هنری نیز در مرحله نهایی توسط هنرمند تحقق می‌یابد و اوست که بازتاب و تأثیر عوامل گوناگون را در معماری به نمایش می‎گذارد.

 

کار معمار به عنوان یک شخصیت آفریننده طی طریق در یک فرایند مستمر آفرینش هنری است، فرایندی که از یک انگیزه اصلی که خود چکیده یک سلسله انگیزه‎های دیگر است آغاز و به ایجاد طرح نهایی می‎انجامد. طراح چیزی را از چیزی بوجود نمی‎آورد، بلکه او چیزی نو خلق می‎کند و در این راه از قدرت تخیل خود کمک می‎گیرد. بنابراین غیر ممکن است که یک طرح را از پیش بتوان شناخت و یا قانونی برای نحوه طراحی وضع نمود.

 

آفرینش کار خداست و چون انسان آفریده اوست، قادر به آفرینش می‎باشد. یگانه معمار هستی با دمیدن روح آفریننده خویش در کالبد انسان او را جانشین خود بر روی زمین قرار داد. همان گونه که خداوند با دمیدن روح خلاقه خود در جسم بی جان آدمی را می‎آفریند، انسان نیز در مقام جانشین وی با دمیدن روح خلاقه خود در کالبد مواد خام و بی‎جان به آنها زندگی می‎بخشد و بدین سان هنر از انسان زاییده می‎شود. بدین ترتیب خداوند و آدمی دو حد مقوله آفرینش به شمار می‎روند که در هر آفرینش بایستی به این دو حد توجه نمود و در آنها تفکر کرد.

 

هرچند مطالب یاد شده در نگاه اول ممکن است بدیهی و ساده به نظر برسند، اما تعمق بیشتر در مفهوم آفرینش ما را از وظیفه خطیر و نقش اساسی یک معمار در آفرینش فضاهای معماری آگاه می‎سازد. با اینکه دانش ما در مورد نیروی خلاقه ذهن بسیار کم است، اما به جرأت می‎توان گفت که این نیرو در عرصه‎های آفرینش حد و مرزی نمی‎شناسد و همچنان در طریق آفرینندگی گام برخواهد داشت و عرصه‎های جدیدی را در برابر دیدگان بشر خواهد گشود.  


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: مبانی نظری معماری


پنجشنبه ٢٩ آبان ۱۳۸٢

طراحی معماری: از ایده تا فرم2

 

از آنجا که معماری هنری کاربردی است و ما در معماری می‎خواهیم به نتیجه‎ای ملموس دست یابیم، باید این توانایی را داشته باشیم که از ایده که از شناخته‎های ما بصورت مجرد و خالص استخراج شده است، به یک محصول و یا فرایندی برای تولید محصول معماری برسیم. علی‎رغم اهمیت فوق‎العاده زیاد ایده‎های معمارانه، توجه صرف به ایده‎پردازی در طراحی معماری و غفلت از سایر جنبه‎های معماری همچون فرم می‎تواند آثاری با ایده‎های قوی را به تدریج به ورطه فراموشی بسپارد، زیرا در طول زمان معانی اولیه فراموش می‎شوند و آنچه می‎ماند فرم است.

ایده پس از شکل‎گیری در ذهن طراح باید با طی مسیر لازم به فرم تبدیل شود. از این رو چگونگی استخراج ایده از مقولات شناخته شده و پدیده‎های اطراف و نیز تبدیل آن به فرم معماری حائز اهمیت است، زیرا تبدیل مستقیم چیزهایی که کنجکاوی ما را جلب کرده‎اند، به معماری ناممکن و بعضاً امری سطحی و پیش پا افتاده است. مسأله عمده در فرایند طراحی شناسایی مشخصه‎های اصلی پدیده‎هایی است که معمار آنها را به عنوان منابع خلق ایده‎های معمارانه در نظر گرفته است. ذهن کنجکاو عصاره یا ویژگی مهم آن چیزهایی را که با حواس شناخته است، استخراج و سپس آن را با استفاده از استراتژی مشخص به فرم تبدیل می‎کند.

تبدیل ایده به فرم یکی از مهمترین بخش‎های طراحی معماری است. همان قدر که در معماری داشتن ایده مهم است، گذر از مرحله ایده به فرم نیز اهمیت دارد. حساس‎ترین و تعیین‎کننده‎ترین مسأله در آغاز طراحی تبدیل ایده‎های اصلی و محوری پروژه به ساختاری دارای شکل می‎باشد. ایده در مرحله آغازین ممکن است فکر خالص باشد و با عناصر شناخته شده غیرمعماری تصور گردد، و سپس به ایده معمارانه و دست آخر به ایده فرمال تبدیل ‎شود. ایده فرمال نیز با خود فرم متفاوت است، زیرا ایده‎ها می‎توانند به صور مختلف متبلور شوند. تبلور پیش از آنکه با فرم تعیین شود، با استراتژی طراحی تعیین می‎شود. در نتیجه ممکن است یک ایده یکسان با اتخاذ استراتژی‎های طراحی متفاوت به دو طرح مختلف بیانجامد. از این رو می‎توان گفت ایده‎ها مصالح طراحی هستند و فرمها تبلور فرایند تولید.

تبدیل ایده به فرم در گرو دو شرط اصلی است: قابلیت شکل‎زایی ایده‎های نخستین و مهارت و دانش طراح در رابطه با تبدیل ایده به فرم. نکته مهم در تبدیل ایده به فرم قابلیت شکل‎زایی ایده است و البته این قابلیت چیزی نیست که به خودی خود وجود داشته باشد. قابلیت شکل‎زایی هم به منبع ایده مربوط است و هم به ذهنیت طراح. ذهنی خلاق است که ورای ظاهر پیش پاافتاده یا گنگ مسائل مورد مطالعه و پدیده‎های روزمره می‎تواند قابلیت‎های شکل‎زایی را شناسایی کند.

همان گونه که قبلاً نیز عنوان شد، آنچه از معماری بجا می‎ماند و با کاربر فضا ارتباط برقرار می‎کند، فرم است و نه ایده. اما امروزه بسیاری از آثار مهم بیش از آنکه به زیبایی‎شناسی و پردازش فرم توجه داشته باشند، به نشان دادن ایده معماری می‎پردازند و به همین جهت گاه خشک و شماتیک به نظر می‎رسند. در این گونه آثار فرم در خدمت ایده و دیاگرامی برای نمایش آن است. تجربه ناموفق این معماری‎ها نشان می‎دهد که در طراحی معماری توجه به ایده و فرم در کنار هم می‎تواند به خلق آثار درخشان و ماندگار منجر شود.


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: طراحی معماری :: مبانی نظری معماری


دوشنبه ٢٦ آبان ۱۳۸٢

طراحی معماری: از ایده تا فرم1

 

معماری از هیچ بوجود نمی‎آید. ذهنیت یک طراح و تفکرات و اندیشه‎های وی مهمترین عامل در پیدایش یک اثر معماری محسوب می‎شود، زیرا تمام عوامل موثر بر شکل‎گیری معماری و اطلاعات مربوط به طراحی می‎بایست در ذهن طراح ارزیابی، طبقه‎بندی و تجزیه و تحلیل شوند و در نهایت در قالب یک طرح معماری به مقوله‎هایی عینی و و قابل تجربه‎ تبدیل گردند. آنچه که ذهنیت یک معمار را می‎سازد، ایده‎هایی است که او از موضوعات مختلف مرتبط با طرح در ذهن خود پرورانده است. در نهایت این ایده‎ها هستند که طی روندی معین به فرم‎ها و فضاهای معماری تبدیل می‎شوند که ما روزانه با آنها سروکار داریم.

ایده اصطلاحی است که در بحث‎های هنری و از جمله در معماری به کرات مورد استفاده قرار می‎گیرد و همین امر بیانگر اهمیت آن در فرایند طراحی معماری است. ایده (Idea) از کلمه یونانی Eidos به معنی دیدن و شیء مرئی گرفته شده و اولین بار در آرای افلاطون مطرح گردیده است. افلاطون معتقد بود که پدیده‎های جهان صور مختلف تجلی جهان ایده‎ها یا فرم‎های ازلی و مطلق هستند.

پیشرفت فرهنگ معماری نیازمند ارائه ایده‎ها و در حقیقت راه‎حل‎های خلاقانه و نوین توسط معماران می‎باشد. به همین علت بکارگیری صحیح و خلاقانه ایده‎ها مهمترین بخش معماری محسوب می‎شود. طراحی معماری از ایده‎هایی مجرد و ذهنی آغاز می‎شود و سپس به طرح فضای عینی معماری می‎انجامد.

ایده حاصل دانش، تفکر، آگاهی‎ها و دانسته‎های موجود در ذهن طراح و در ارتباط مستقیم با جهان پیرامون وی است. اطلاعاتی که از جهان بیرون توسط حواس کسب می‎شوند و به ذهن می‎رسند، نقش مهمی در پیدایش ایده ایفا می‎کنند. به همین علت جان لاک می‎گوید: ایده از عملیات ذهن بر محسوسات پدید می‎آید. تمام پدیده‎هایی که در این جهان وجود دارند، از قبیل یک ساختمان، یک فرم طبیعی، یا حتی یک داستان و یک شعر می‎توانند به کاتالیزورهایی برای پرورش ایده در ذهن تبدیل شوند. منابع ایده همه جا در میان اشیاء روزمره زندگی، در طبیعت، درعلوم مختلف، در معماری‎های تاریخی و خصوصاً در برنامه و محیط سایت وجود دارند. اما یک ذهن خلاق و کنجکاو نسبت به اطلاعات موجود در محیط پیرامون است که می‎تواند ایده‎های خلاقانه‎ای را ابداع کند. از این رو جمع‎آوری اطلاعات که در معماری به میزان قابل توجهی بصری هستند و اغلب از مشاهده شرایط محیطی پروژه بدست می‎آیند، نقش مهمی در شکل‎گیری ایده‎های معمارانه دارد.

معماری همواره با مسائل مختلفی سروکار دارد و عوامل موثر بر شکل‎گیری پروژه بی‎شمارند. در این میان کار اصلی معمار یافتن جوهر منحصر بفرد و مسأله اصلی هر پروژه و پاسخگویی به آن با یک ایده قوی است. از این طریق است که ایده تولید می‎شود. طبیعی است که در آغاز کار یا در ضمن طراحی به علت تعدد مسائل پیش روی معمار، ایده‎های فراوانی شکل بگیرند. در اینجا نقش معمار اولویت‎بندی ایده‎ها براساس اصلی‎ترین مسائل و پالایش و تلفیق ایده‎های خرد و کلان برای رسیدن به ساختاری منسجم است. در ضمن در مرحله طراحی جزئیات پروژه نیز می‎توان از ایده‎های متناسب با کلیت و اجزاء طرح استفاده کرد.

با اینکه داشتن ایده‎های قوی در معماری حائز اهمیت است، اما تنها داشتن ایده‎های خوب و خلاقانه برای رسیدن به یک معماری مطلوب کافی نیست. یک ایده معمارانه خوب علاوه بر نوآورانه بودن باید از قابلیت‎های دیگری برخوردار باشد تا در نهایت یک معماری مطلوب و ماندگار از این ایده حاصل ‎شود. 


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: طراحی معماری :: مبانی نظری معماری


جمعه ٢۳ آبان ۱۳۸٢

دانش‎های مرتبط با طراحی معماری

 

یکی از مهمترین خصوصیات دنیای مدرن تخصص‎گرایی در حیطه دانش، تفکیک علوم مختلف و مرزبندی میان دانش‎های بشری است، به نحوی که با گذشت زمان و افزایش اطلاعات بشر پیرامون جهان هستی و پدیده‎های مختلف روز به روز گستره دانش‎های بشری وسیع‎تر گردیده است و این روند با سرعت بیشتر همچنان ادامه دارد. اما در سال‎های اخیر با گذر از منطق دوارزشی به چندارزشی، دگرگونی علم از قانونمند کردن طبیعت به تفسیر و شناخت طبیعت و نیز با عبور از دنیای تخصص‎گرای علوم مدرن، مرزهای دانش بشری درنوردیده می‎شود. بر این اساس لزوم میان‎گستره‎ای‎شدن (Interdisciplinary) دانش بشری در حیطه‎های مختلف از تکنولوژی و علوم دقیقه تا هنر و علوم انسانی بیش از پیش احساس می‎گردد و معماری نیز از این امر مستثناء نیست. هرچند به نظر می‎رسد معماری بخاطر ماهیتش از همان آغاز پدیده‎ای میان‎گستره‎ای بوده است، اما در سال‎های اخیر این ویژگی ذاتی معماری همگام با تحولات روز جهان شاخص‎تر گردیده و شکل جدیدی به خود گرفته است.

معماری پدیده‎ای است که با دانش‎های گوناگون سروکار دارد. هر معماری که بوجود می‎آید، خصوصاً یک معماری مطلوب زاییده عوامل و دانش‎های مختلفی است. تلفیق دانسته‎ها و مسائل گوناگونی همچون مقولات فرهنگی، اقلیمی، اجتماعی، انسانی و . . . در قالب یک طرح، موجب پیدایش یک اثر معماری می‎شود. از این رو در تدوین یک طرح معماری مطلوب دانش‎های گوناگونی به کمک معمار می‎آیند و او را در فرایند طراحی یاری می‎‎رسانند. دانش‎های مختلفی همچون جامعه‎شناسی شهری، مردم‎شناسی فرهنگی، باستان‎شناسی، بوم‎شناسی، زیست‎شناسی، تاریخ‎نگاری، اقتصاد، حقوق معماری، جغرافیا و اقلیم، زیبایی‎شناسی، جمعیت‎شناسی، ریاضیات و هندسه، فیزیک ایستایی و ده‎ها دانش دیگر در روند تدوین یک طرح معماری بطور مستقیم یا غیرمستقیم بر ذهنیت‎های یک معمار تأثیر می‎گذارند. هر معماری‎ که تنها به دانش‎های محدودی تکیه داشته باشد، معماری موفقی نخواهد بود، به عنوان مثال معماری که تنها از پشتوانه فلسفی برخوردار باشد، اما معیارهای آسایش انسان در آن لحاظ نشده باشد، معماری مطلوبی نخواهد بود و همچنین معماری که معیارهای آسایش انسان در آن رعایت شده باشد، اما بدون توجه به خصیصه‎های فرهنگی استفاده‎کنندگان آن طراحی شده باشد، باز معماری موفقی نخواهد بود. شما هم اگر دقت کنید نمونه‎های فراوانی از این نوع معماری‎های تک بعدی و ناموفق را خواهید یافت.

اما گذشته از دانش‎های سنتی یاد شده به نظر می‎رسد در مقطع کنونی دانش‎های جدید نیز که مهمترین آنها فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) است، نقش مهمی در تحولات آتی معماری خواهند داشت. این فناوری از حیث فراهم آوردن منبع بی‎پایانی از اطلاعات نظری و عملی برای طراح معمار و با فراهم آوردن امکان ایجاد ارتباطات شبکه‎ای بین دفاتر معماری و طراحان مختلف و همچنین از نظر الزامی که برای ایجاد فضاهای جدید در ساختمان‎ها ایجاب می‎کند، طرح‎های معماری آینده را تحت تأثیر قرار خواهد داد. این موضوع در حال حاضر یکی از جدیدترین مباحث در محافل معماری محسوب می‎شود. البته ناگفته نماند که امروزه دانش‎های جدید دیگری همچون ریاضیات جدید فراکتال‎ها و تئوری‎های پیچیدگی نیز توسط برخی معماران آوانگارد در طرح‎های معماری به شکل‎های مختلف مورد استفاده قرار می‎گیرند.

مطالب عنوان شده در باب ماهیت معماری به عنوان پدیده‎ای میان‎گستره‎ای و همچنین گسترش روزافزون دانش‎های بشری و میان‎گستره‎ای‎شدن دانش ایجاب می‎کند که معماران کنونی و خصوصاً نسل جدید معماران خود را به دانش‎های مختلف مجهز نمایند. در این راه علاوه بر دانش‎هایی که بطور سنتی و تاریخی همراه و همگام با معماری بوده‎اند، از علوم و دانش‎های جدید نیز باید بهره جست، چرا که معماری به عنوان کالبد زمان باید همگام با تحولات زمانه پیش رود، همچنانکه تاکنون چنین بوده است.


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: طراحی معماری :: مبانی نظری معماری


سه‌شنبه ٢٠ آبان ۱۳۸٢

فرایند طراحی معماری

 

مدتهاست این سؤال ذهن نظریه‎پردازان معماری را به خود مشغول کرده است که آیا طراحی معماری یا روند رسیدن به کالبد معماری صرفاً نوعی عمل ذهنی خلاقانه است و نمی‎توان به روشنی کلیت ساختار آن را توضیح داد یا اینکه با تفکر و اندیشه در نظرات مختلف معماران می‎توان فرایند طراحی معماری را تشریح نمود؟ گذشته از مسائل مربوط به کمیت و کیفیت دانش نظری معماران، ماهیت طراحی معماری بگونه‎ای است که توضیح روند آن را دشوار می‎سازد، با اینکه این فرایند در نزد طراحان فرایندی آشنا و کارآمد است. از دیدگاه روان‎شناسانه نیز فرایند کار طراحی بغرنج بوده و نیازمند شناخت و بررسی بیشتر می‎باشد. شناخت روش‎های طراحی می‎تواند ما را در فهم فرایندها، کلیت ساختار و رویه طراحی یاری نماید.

از زمان ویتروویوس در مورد فرایند طراحی اظهارنظرهای مختلفی صورت گرفته است. بر طبق نظر ویتروویوس طراحی معماری فرایند گزینش اجزاء برای دست یافتن به کلی واحد است. برخی معماران نیز فرایند طراحی را تجزیه یک مسأله به بخش‎های مختلف، حل اجزاء و ترکیب راه‎حل‎های بخشی در کل واحد دانسته‎اند که بیشتر روشی عقلایی محسوب می‎شود.

بیشتر افرادی که به بحث فرایند طراحی پرداخته‎اند، مراحلی را برای آن قائل شده‎اند. افراد مختلف این مراحل را از راه‎های مختلف طی می‎کنند. بسیاری از طراحان شاید اکثریت آنها فرایند طراحی را کاملاً شهودی و غیر قابل توضیح می‎دانند. افراد دیگری طراحی را فرایند عقلی دانسته‎اند و گروهی دیگر آن را فرایندی جدلی می‎دانند که هرکدام از این نظریات بحث‎های جداگانه‎ای می‎طلبد. اما تقریباً تمام طراحان اهمیت شهود را در فرایند طراحی قبول دارند و تقریباً همه آنها این فرایند را شامل مجموعه‎ای از فعالیت‎های مجزا می‎دانند. بحث این گروه از معماران بر سر میزان عملکرد سازمان‎یافته فرایند و میزان برنامه یا سرمشق بودن مبانی آن است. آنها بر این باورند که کار طراحی فرایندی خلاقانه است که در آن تمام تلفیق‎های نهایی کار در ذهن یک طراح نقش می‎بندد. از این رو طراحی صرفاً یک فرایند خطی نیست، بلکه نوعی درک مستقیم توسط نیروهای ذهنی است. به همین علت شناخت و توضیح چگونگی این فرایند شهودی و ناخودآگاه دشوار و تقریباً ناممکن است.

اما صرف نظر از مباحث مربوط به شهودی بودن طراحی، طراحی معماری به دلیل کاربردی بودن هنر معماری و مواجهه آن با واقعیت‎های عینی و قابل اندازه‎گیری، در مقاطع مختلف تهیه طرح می‎تواند از روش‎های علمی مناسب و تکرارشدنی بهره‎مند گردد. بر این اساس طراحی معماری فعالیتی صرفاً حسی یا صرفاً منطقی نیست و علاوه بر پشتوانه منطقی از حس طراح هم نشأت می‎گیرد. طراحی معماری فرایندی است حسی، منطقی که از یک نقطه یعنی ایده‎ها و مطالعات اولیه آغاز می‎شود و با استناد به نتایج فعالیت‎های مطالعاتی شامل تجزیه تحلیل و تصمیم‎گیری به طرح نهایی که تبلور حسی و منطقی مجموعه‎ای از داده‎هاست، می‎انجامد.

آنچه در پایان باید خاطر نشان کرد، این است که ذهنیت پیچیده و خلاق انسان معاصر در روند طراحی معماری همیشه با استدلال و منطق پیش نمی‎رود و مقولات قدیمی عقل و احساس، علم و هنر و عینیت و ذهنیت در همزیستی کامل با یکدیگر، در شکل‎گیری و تولید معماری نقش فراوان دارند. 


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: طراحی معماری :: مبانی نظری معماری


شنبه ۱٧ آبان ۱۳۸٢

طراحی معماری

با اینکه فعالیت‎های مختلفی در حیطه هنر قرار می‎گیرند، اما بخش اصلی و عمده هنر و آفرینش‎های هنری را طراحی (Design) تشکیل می‎دهد. هنر و طراحی در ارتباط متقابل با هم قرار دارند، بگونه‎ای که وقتی صحبت از هنر به میان می‎آید، واژه‎هایی همچون طرح و طراحی به ذهن آدمی متبادر می‎شوند. همچنین اکثر محصولات و ابزارهایی که در زندگی روزمره با آنها سروکار داریم، توسط طراحان رشته‎های مختلف طراحی شده‎اند و از این رو طراحی طیف وسیعی از فعالیت‎ها و محصولات از قبیل محصولات صنعتی، مبلمان منزل، ساختمان و طراحی داخلی را شامل می‎شود. بر این اساس حتی اگر خود طراح نباشیم، ذهنمان به نوعی با طراحی آشنا و درگیر است.

طراحی خلق فرم و عملکرد یک شیء است، بدین معنی که در طراحی یک شیء باید هم فرم و هم عملکرد آن در نظر گرفته شود. از این رو محصولات طراحی شده باید دارای عملکرد مطلوب بوده و از نظر زیبایی‎شناختی نیز برای انسان خوشایند باشند.

طراحی یک فعالیت آگاهانه، برنامه‎ریزی شده و سازمان‎یافته است که برای رسیدن به اهداف و مقاصد مشخصی توسط طراح کنترل و هدایت می‎شود. اگرچه هدف طراحی رسیدن به برخی نتایج از قبل تعیین شده است، اما ممکن است نتایج تصادفی یا غیرمنتظره‎ای نیز دربر داشته باشد. فعالیت طراحی معمولاً نشان‎دهنده مهارت، دانش، خلاقیت و روند تکامل ذهنی طراح است و رابطه نزدیکی با تکنولوژی، نیارهای انسان و زیبایی‎شناسی دارد.

معماری نیز همچون سایر هنرها پیوسته با مقولات مربوط به طراحی در ارتباط است. بخش اعظم فعالیت حرفه‎ای معماری را طراحی معماری (Architectural Design) تشکیل می‎دهد. تمام متون معماری حاکی از آن است که طراحی از اولویت‎ها و ارکان معماری می‎باشد. هنر معمار در طراحی کردن و مهارت اصلی وی تهیه طرح فضاهای معماری است. مادامی که به فضاهایی که در آنها زندگی می‎کنیم، می‎اندیشیم و درباره آنها تصمیم می‎گیریم، طراحی معماری بر ما تأثیر می‎گذارد، چه معماران آن را انجام داده باشند و چه هریک از ما.

طراحی معماری تلاشی برای ارائه راه‎حل‎هایی مناسب و هماهنگ برای مسائل متفاوت و گاه متضاد در قالب یک طرح معماری است. یک طرح معماری باید بتواند از یک سو در زمان و مکانی مشخص به مجموعه خواسته‎ها و نیازهای یک پروژه پاسخگو باشد و از سوی دیگر واجد ارزش‎هایی برجسته و خلاقه در زمینه معماری باشد. بنا به تعریف بالا طراحی معماری از یک سو مبتنی بر مجموعه‎ای از دانسته‎هاست و از سوی دیگر ماهیتی خلاقه در خود دارد. از این رو می‎توان گفت طراحی معماری همچون خود معماری دارای دو بعد است:
1. بعد علمی، فنی و اجرایی
2. بعد هنری و زیباشناختی

اینکه چگونه می‎توان این دانسته‎ها و خلاقیت‎ها را در کنار هم در یک طرح معماری لحاظ کرد و نیز اینکه اصولاً چگونه می‎توان طراحی نمود، از مسائلی است که کمتر توسط معماران حرفه‎ای به آنها پرداخته شده است، زیرا معماران حرفه‎ای بیشتر به امر طراحی توجه دارند و کمتر به تئوریزه کردن طرح خود می‎پردازند. به اعتقاد بسیاری از معماران، طراحی معماری همچون خود معماری پدیده‎ای است که توصیف آن دشوار و پیچیده می‎باشد. معماران حرفه‎ای در پاسخ به این سؤال که طراحی معماری چیست و شما چگونه طراحی می‎کنید، ناتوان به نظر می‎رسند، با اینکه در مقام عمل این پروسه را با موفقیت طی کرده‎اند و از سرشناسان این حرفه هستند. علت این امر شاید فقدان دانش کافی در زمینه ادبیات معماری و یا نفس طراحی معماری است که پاسخ به این پرسش را دشوار می‎سازد.

با توجه به آنچه گفته شد، این پرسش مطرح می‎گردد که آیا طراحی معماری امری صرفاً خصوصی و ذهنی است و به گفته بسیاری از هنرمندان تشریح پذیر نیست و واقعاً نمی‎شود درباره آن روشن‎تر صحبت کرد؟ همچنین آیا می‎توان برای طراحی فرایندی قائل شد و نحوه رسیدن به طرح را توضیح داد یا اینکه توضیح متدولوژی طراحی اساساً با روح هنر یعنی خلاقیت در تضاد است (چرا که خلاقیت زمانی ایجاد می‎شود که به روش‎های معمول پایبند نباشیم)؟


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: طراحی معماری :: مبانی نظری معماری


سه‌شنبه ۱۳ آبان ۱۳۸٢

تعریف معماری از نگاه معماران

 

ویلیام موریس (William Morris):

معماری شامل تمام محیط فیزیکی است که زندگی بشری را احاطه می‎کند و تا زمانی که عضوی از اجتماع متمدن هستیم، نمی‎توانیم از معماری خارج شویم، زیرا معماری عبارت است از مجموعه تغییرات و تبدیلات مثبتی که هماهنگ با احتیاجات بشر روی سطح زمین ایجاد شده است و تنها صحراهای دست نخورده از آن مستثنی هستند.

 

جان راسکین (John Ruskin):

. . . تعریف درست معماری بطوریکه آن را از یک مجسمه متمایز کند، عبارت است از هنر طراحی مجسمه برای یک مکان خاص و جانمایی آن در آنجا بر اساس مناسب‎ترین اصول ساختمان.

 

اتین لویی بوله (Etienne-Louis Boullee):

معماری چیست؟ آیا من آن را همسو با ویتروویوس به عنوان هنر ساختمان تعریف خواهم کرد؟ نه. این تعریف دارای یک اشکال اساسی است. انسان برای ساختن باید از تصور خود استفاده کند. نیاکان ما کاشانه‎شان را تنها پس از اینکه شکل آن را تصور می‎کردند، می‎ساختند. این فرآورده ذهنی و خلاقیت هست که معماری را تشکیل می‎دهد، اینک ما می‎توانیم آن را به عنوان هنر تولید هر نوع ساختمان و به حد کمال رساندن آن تعریف کنیم. بدین ترتیب هنر ساختمان تنها یک هنر ثانوی است که به نظر می‎رسد برای نامیدن بخش علمی معماری مناسب باشد.

 

آدولف لوس (Adolf Loss):

زمانی که ما با یک تپه و توده خاک به طول شش فوت و عرض سه فوت در جنگل روبرو می‎شویم که با استفاده از بیل به شکل یک هرم روی هم انباشته شده است، به فکر فرو می‎رویم و چیزی در درون ما می‎گوید: اینجا کسی دفن شده است. آن توده خاک معماری است.

 

لوکوربوزیه (Le Corbusier):

. . . اینکه معماری در لحظه‎ای از خلاقیت بوجود می‎آید، یک حقیقت انکارناپذیر است، زمانی که ذهن درگیر چگونگی تضمین استحکام یک ساختمان و نیز تأمین خواسته‎هایی برای آسایش و راحتی است، برای رسیدن به هدفی متعالی‎تر‎ از تأمین نیازهای صرفاً کارکردی برانگیخته می‎شود و آماده می‎گردد تا توانایی‎های شاعرانه‎ای را به معرض نمایش گذارد که ما را برمی‎انگیزانند و به ما لذت و سرور می‎بخشند.

 

سرنیکولاس پوزنر (Sir Nikolaus Pevsner):

آلونک چتری دوچرخه یک ساختمان است و کلیسای لینکلن (Lincoln Cathedral) نمونه‎ای از معماری می‎باشد. تقریباً هر چیزی که فضا را به میزان کافی برای انسان محصور می‎کند تا آدمی به درون آن نقل مکان کند، یک ساختمان است. اصطلاح معماری تنها ساختمان‎هایی را در برمی‎گیرد که با هدف برخورداری از جاذبه زیبایی‎شناسانه طراحی شده‎اند.

 

لویی کان (Louis Kahn):

. . . معماری وجود خارجی ندارد. تنها اثر معماری است که وجود دارد. معماری در ذهن موجود است. شخصی که یک کار معماری انجام می‎دهد، در حقیقت آن را به روح معماری عرضه می‎کند . . . روحی که سبک نمی‎شناسد، تکنیک نمی‎شناسد، متد نمی‎شناسد و تنها منتظر آن است که خود را به معرض نمایش بگذارد. بدین ترتیب معماری تجسم واقعیات غیر قابل سنجش می‎باشد.


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: مبانی نظری معماری


شنبه ۱٠ آبان ۱۳۸٢

زیبایی‎شناسی معماری3

با توجه به آنچه در دو یادداشت قبلی مطرح گردید، درک کامل مفهوم زیبایی‎شناسی کاری دشوار است و پیچیدگی این کار هنگامی که با معماری و بناهای ساخته شده سروکار داریم، دو چندان می‎شود. برای امکان‎پذیر ساختن درک مفهوم زیبایی در فضاهای معماری، نظریه‎پردازانی همچون جرج سانتایانا (George Santayana) مفهومی بنام محیط خوشایند یا لذت‎بخش را در کنار محیط زیبا مطرح می‎کنند و معتقدند محیط زیبا محیطی است که به نظاره‎گر آن لذت می‎بخشد. از آنجایی که بر اساس یافته‎های روان‎شناسی ادراک و نیز روان‎شناسی محیط، شناخت عوامل موثر در ادراک خوشایند بودن محیط امکان‎پذیر است، با تشخیص و تدوین این عوامل می‎توان انواع تجربیات زیبایی‎شناختی مربوط به فضاهای معماری را طبقه‎بندی نمود. در این رویکرد از طریق بررسی ویژگی‎های محیط لذت‎بخش و خوشایند با توجه به خصوصیات روان‎شناختی انسان، انواع ویژگی‎های زیبایی‎شناختی فضاهای معماری مشخص می‎گردد.

مردم لذت را از محیطی کسب می‎کنند که ساختار آن الزامات مربوط به الگوهای جاری رفتار و آسایش فیزیولوژیک مورد نیاز آن را بخوبی تأمین کند، به عبارت دیگر به نیازهای فیزیولوژیکی، شخصیتی، اجتماعی و فرهنگی مردم پاسخ دهد. با فرض اینکه محیطی الزامات مربوط به الگوهای جاری رفتار و نیازهای یاد شده را بخوبی تأمین کند، آن محیط در صورتی از نظر زیبایی‎شناختی لذت‎بخش است که واجد ارزش‎های زیر باشد:
1. ارزش‎های حسی که حاصل حس‎های لذت‎بخشی چون لامسه، بویایی، چشایی، شنوایی و بینایی هستند.
2. ارزش‎های فرمی که به لذت‎بخش بودن ساختار یا الگوهای محیط مربوط هستند.
3. ارزش‎های نمادین یا تداعی‎کننده که از تصاویر ذهنی ایجاد شده از طریق ارزش‎های حسی نشأت می‎گیرند.

به عبارت دیگر محیط زیبا محیطی است که تجربیات حسی لذت‎بخشی را فراهم آورد، ساختار ادراکی دل‎پذیری داشته باشد و نمادهای لذت‎بخشی را تداعی کند. معنای این سخن آن است که سه مقوله برای استفاده‎کننده و مشاهده‎کننده فضای معماری لذت بخش و دلپذیر هستند:
1. انرژی‎های محرک از قبیل شدت نور، رنگ، صدا، بو و ... .
2. ویژگی‎های فرمی که از طریق ساختار سطوح، بافت‎ها، روشنایی و رنگ به محیط شکل می‎دهند.
3. تداعی‎هایی که الگوها ایجاد می‎کنند.

سانتایانا این موارد را سه جنبه اصلی تجربه زیبایی‎شناسی می‎داند و با این فرض که زیبایی‎شناسی با تجربه زیبایی یا لذت‎بخش بودن محیط مرتبط است، زیبایی‎شناسی را به سه دسته تقسیم می‎کند:

1. زیبایی‎شناسی حسی (Sensory):
زیبایی‎شناسی حسی بخش مهمی از پاسخ فرد به محیط است. این در حالی است که مردم به حس‎هایی که از محیط کسب می‎کنند، توجه کافی ندارند. انسان وقتی حس‎ها را دریافت می‎کند که از هنجارهای معمول خارج شده باشند و احساس خوشایند یا ناخوشایند بودن به وجود آمده باشد. به همین دلیل در برخی موقعیت‎ها حس‎های دریافتی انسان به نحو لذت‎بخشی برانگیخته می‎شود، در شرایطی چون عبور از فضاهای سایه و روشن یا ایستادن در ساحل و احساس وزش باد.

2. زیبایی‎شناسی فرمی (Formal):
زیبایی‎شناسی فرمی مدت‎ها دل‎مشغولی اصلی طراحان و در زمان‎های مختلف موضوع بحث تاریخ معماری بوده است. زیبایی‎شناسی فرمی با ساختار بصری محیط (ویژگی‎های بصری و کیفیت‎های ترکیبی یا هندسی محیط) سروکار دارد و موضوع اصلی آن ارزش‎های اشکال و ساختار‎های محیط است. این که احساس لذت از درک بعضی الگوها، تناسبات و اشکال مبنایی زیست‎شناختی دارد یا نه، نیز از مباحث زیبایی‎شناسی فرمی است.

3. زیبایی‎شناسی نمادین (Symbolic):
موضوع زیبایی‎شناسی نمادین معانی تداعی‎کننده و لذت‎بخش محیط است و با لذتی که از پیشینه ذهنی مردم یا ذهنیتی که از ساختار و ویژگی‎های محیط ساخته شده ایجاد می‎شود، سروکار دارد. بر اساس مبانی زیبایی‎شناسی نمادین، محیط نظامی از نمادهاست که به مفاهیم، ارزش‎ها و معانی شکل واقعی می‎بخشد و آنها را برای انسان ملموس و قابل درک می‎کند.

نویسندگان مختلف بر جنبه‎های متفاوتی از زیبایی‎شناسی تأکید کرده‎اند. جنبه‎های فرمی و نمادین بیشتر مورد نظر نویسندگانی بوده است که با زیبایی‎شناسی محیط ساخته شده سروکار دارند. به اعتقاد آنان معماری بطور سنتی با زیبایی‎شناسی فرمی و نمادین سروکار داشته است. در میان این نویسندگان نیز برخی زیبایی‎شناسی نمادین را مورد تأکید قرار داده‎اند، زیرا معتقدند بر خلاف طراحان حرفه‎ای که به زیبایی‎شناسی فرمی توجه بیشتری دارند، مردم محیط را بخاطر نمادها و قابلیت تأمین فعالیت‎ها تحسین می‎کنند.

آنچه در این سه یادداشت به اجمال در مورد زیبایی‎شناسی و جایگاه آن در هنر و معماری مورد بررسی قرار گرفت، تنها اشارتی گذرا و مختصر به مبحث پیچیده‎ای بود که بخش مهمی از مطالعات معاصر فلسفه هنر را به خود اختصاص داده است. بدیهی است قلمرو اندیشه‎های زیبایی‎شناختی معاصر گستره‎ای پرتنوع است که نیازمند پژوهش و نقادی عمیق و همه جانبه می‎باشد.


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: مبانی نظری معماری


چهارشنبه ٧ آبان ۱۳۸٢

زیبایی‎شناسی معماری2

انسان به حکم فطرت خود قادر به درک زیبایی‎های هستی، چه در طبیعت و چه در آفریده‎های خویش، است. جان انسان با زیبایی پیوندی دیرینه و عمیق دارد، اما آنگاه که اراده می‎کند تا این جاذبه شورانگیز را توصیف نماید و آن را مورد بررسی و شناخت قرار دهد، آن را کاری بسیار دشوار می‎یابد. آن چنان که نیوتن می‎گوید: زیبایی را به جز در حدود و مرزهایی بسیار مبهم نمی‎توان وصف کرد و بنابراین نمی‎توان آن را به تعریف درآورد و همچنین نمی‎شود آن را کماً و کیفاً اندازه‎گیری کرد و از این رو نمی‎توان آن را اساس علمی دقیق قرار داد.

زیبایی اساساً دارای منشاء و خاستگاه احساسی است، بطوری که هگل مفهوم دقیق واژه Aesthetics را علم شناخت شور (Sensation) و احساس (Feeling) می‎داند و معتقد است استفاده از این واژه برای شناخت زیبایی مفهوم اصلی آن را نمی‎رساند. در عصر جدید نیز مبنای اندیشه فلسفی هنر از زیبایی به برانگیختن احساس تبدیل شده و در مطالعه جنبه‎های زیبایی‎شناختی هنر توجه اصلی به سمت احساس‎های به بیان در آمده و یا به سمت احساس‎های برانگیخته معطوف گردیده است و عموماً هنر به عنوان وسیله‎ای برای بیان احساسات مطرح می‎گردد. بر خلاف نظر فلاسفه که هدف هنر را آفرینش اشیاء زیبا عنوان کرده‎اند، امروزه اعتقاد بسیاری بر این است که هنر عبارت است از بیان احساسات شخصی، زیرا در جریان فعالیت‎هایی که ما آنها را فعالیت‎های هنری می‎نامیم، کارهایی خلق شده است که در هیچ یک از مفاهیم عقلایی نمی‎توان زیبایشان خواند، آثاری که بیانگر احساساتی همچون وحشت، تنفر، بیزاری، ترس، بی‎رحمی و غرور و نیز احساسات دیگری از این دست که نامی برایشان نمی‎شناسیم، هستند. در پاسخ به این تناقض، منتقدان و فلاسفه اظهار می‎دارند که حتی زشت‎ترین سوژه‎ها و زننده‎ترین احساس‎ها طی یک فرایند هنری به زیبایی تبدیل می‎شوند. با توجه به آنچه گفته شد، امروزه در مورد هنر بیشتر باور به این گرایش وجود دارد که هنر وسیله‎ای است برای جلوه‎گر ساختن احساسات عمیق در قالب زیبایی ناب.

معماری نیز به عنوان یک هنر همواره با مقوله‎های زیبایی‎شناختی سروکار داشته و دارد. اهمیت این مقولات به قدری است که پژوهشگران و نویسندگان زیادی بین عناصر هنری و غیرهنری محیط یعنی بین معماری و ساختمان تمایز قائل شده‎اند. به عبارت دیگر هر ساختمانی اثر معماری محسوب نمی‎شود، بلکه اگر ساختمانی از جنبه‎های زیبایی‎شناسانه برخوردار باشد، آنگاه در زمره آثار معماری قرار می‎گیرد. بر اساس همین نگرش، بسیاری از منتقدان بر این باور بوده‎اند که معیار انتقاد از معماری ضرورتاً می‎بایست معیاری مربوط به زیبایی باشد. اما زیبایی‎شناسی در معماری پیچیده‎تر از سایر هنرها می‎باشد، زیرا تجربه معماری توسط انسان با تجربه سایر هنرها متفاوت است. تجربه فضای معماری یک تجربه شخصی و مبتنی بر روان‎شناسی ادراک و متفاوت با تجربه مجسمه‎سازی یا نقاشی است، زیرا مشاهده‎کننده در درون فضا قرار می‎گیرد و بر اساس ساختارهای فکری خود و میزان وابستگی آنها با ساختارهای موجود در فضای معماری از قبیل مصالح بکار رفته یا شرایط نورپردازی تحت تأثیر فضا قرار می‎گیرد. به عبارت دیگر در مطالعه اشیاء و آثارهنری، انسان مشاهده‎گر و متفکر است، در حالی که در مطالعه فضای معماری، انسان جزیی از زندگی آن فضاست. از این رو می‎توان گفت فضاهای معماری زمینه تجربیات زیبایی‎شناختی را برای انسان‎ها فراهم می‎آورند.

این که چه چیز در محیط‎های ساخته شده و طبیعی زیبا به نظر می‎رسد و جنبه‎های مختلف زیبایی‎شناسی در معماری کدامند، همیشه بحث‎انگیز بوده است. علت این امر علاوه بر پیچیدگی‎های یاد شده، نسبی بودن ترجیحات و سلیقه‎های انسان است، همان گونه که یک رنگ خاص مورد علاقه همه نیست، در مورد بناهای ساخته شده نیز سلیقه‎های متفاوتی وجود دارد. با این تفاسیر چگونه می‎توان انواع تجربیات زیبایی‎شناختی مربوط به معماری را تعریف و طبقه‎بندی نمود؟


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: مبانی نظری معماری


یکشنبه ٤ آبان ۱۳۸٢

زیبایی‎شناسی معماری1

زیبایی‎شناسی شاخه‎ای از فلسفه در ارتباط با ماهیت و نحوه ادراک زیبایی و نازیبایی می‎باشد. اصطلاح زیبایی شناسی (Aesthetic) در سال 1753 توسط فیلسوف آلمانی الکساندر باوم گارتن (Alexander Baumgarten) ابداع شد، اما در اصل ماهیت زیبایی طی قرن‎های متمادی توسط فلاسفه و اندیشمندان مختلف مورد مطالعه قرار گرفته است. واژه استتیک از لحاظ ریشه لغوی به معنای تحقیق در ماهیت درک حسی است.

زیبایی‎شناسی در گذشته موضوعی صرفاً فلسفی به شمار می‎رفت، اما از قرن نوزدهم هنرمندان نیز دیدگاه‎هایشان را در این مورد ابراز نموده و آن را وارد مباحث هنری کرده‎اند. حتی در دوران اخیر اغلب این واژه را با فلسفه هنر برابر دانسته‎اند. از این رو می‎توان گفت مخاطبین مباحث زیبایی‎شناسی دو گروه عمده فلاسفه و هنرمندان هستند. البته حوزه معنایی زیبایی‎شناسی بسیار وسیع است و علاوه بر هنرهای پدید آمده به دست انسان، تجارب زیبایی‎شناسانه طبیعی را هم در بر می‎گیرد.

هنر و زیبایی رابطه تنگاتنگی با هم دارند، بطوری که آن بخش از فعالیت‎های انسان که هیجان‎های درونی را به آفرینش و ستایش پدیده‎های زیبا پیوند می‎دهد، هنر نامیده شده است. بسیاری از فلاسفه نیز هدف هنر را آفرینش اشیاء زیبا دانسته‎اند. نقد و روان‎شناسی هنر نیز اگر چه رشته‎های مستقلی می‎باشند، اما در ارتباط با زیبایی شناسی هستند. روان‎شناسی هنر در بررسی مسائلی همچون واکنش‎های حسی عاطفی انسان در برابر زیبایی و نقد هنر نیز در آنالیز ساختار و مفاهیم آثار هنری با زیبایی‎شناسی سروکار دارد.

در نظریه زیبایی‎شناسی این مسأله عمده مطرح است که آیا اشیاء ماهیتاً دارای خصوصیات زیبایی‎شناسانه هستند یا اینکه در نتیجه ادراک بر اساس یک روش خاص زیبایی‎شناسانه زیبا به نظر می‎رسند. به عبارت دیگر خصوصیات زیبایی‎شناسانه که در اشیاء مشاهده می‎شود، در آنها بطور ماهوی موجود است یا اینکه این خصوصیات تنها در ذهن آدمی وجود دارند. از این رو در این شاخه از فلسفه، دو مفهوم مختلف ماهیت زیبایی‎شناسانه و ادراک زیبایی‎شناسانه مورد بررسی قرار می‎گیرد.

در رشته‎های هنری نیز این مسأله مطرح است که چه عاملی سبب می‎شود یک اثر هنری یا یک شیء طبیعی زیبا به نظر برسد. در تبیین این مسأله بر اساس مفاهیم ماهیت و ادراک زیبایی‎شناسانه، دو رویکرد وجود دارد:
1. رویکرد اول مدعی است همه آثار هنری در چیزی مشترکند و صفت مشخصی دارند که آنها را به نحوی خاص زیبا می‎سازد. بر این اساس برخی ادعا کرده‎اند، وجه مشترک همه اشیاء زیبا، کیفیت زیبایی است.
2. رویکرد دوم به جای تعمق در آثار هنری و اشیاء طبیعی مورد تحسین انسان، علاقه و اعتنایی را که انسان به این اشیاء پیدا می‎کند، بررسی می‎نماید. نظریه‎پردازان این رویکرد معتقدند چه بسا اشیاء هنری و زیبا هیچ خصوصیت ویژه‎ای نداشته باشند، بلکه نگرش و علاقه زیبایی‎شناسانه ویژه‎ای در میان باشد که توجه انسان را اساساً به هر چیزی که مورد علاقه او باشد، معطوف می‎کند.

اما اساساً زیبایی چیست و زیبایی‎شناسی در معماری و بناهای ساخته شده از چه جایگاهی برخوردار است؟ آیا زیبایی معمارانه را می‎توان بر اساس کیفیات زیبایی‎شناسانه مشخص‎ و یا کیفیات غیر زیبایی‎شناسانه دیگر تعریف کرد؟ 


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: مبانی نظری معماری


جمعه ٢ آبان ۱۳۸٢

سخنی با خوانندگان1

 

ماه آبان فرا رسید و بدین ترتیب یک ماه از شکل‎گیری و آغاز بکار زروان سپری شد. در این مدت 88 نفر طی 131 بار از این سایت دیدن کردند و برخی از دوستان نیز با ارائه نظرات سازنده خود در مورد زروان و یادداشتهای آن، ما را مورد لطف خود قرار دادند و در ادامه این راه ما را مصمم‎تر نمودند. از دوازدهم مهر تاکنون ده یادداشت، عموماً در زمینه مباحث تئوریک معماری، در سایت ارائه گردیده است که فهرست آنها را در سمت راست صفحه ملاحظه می‎فرمایید. موضوعات مورد نظر برای یادداشتهای آتی نیز در بخشی بنام یادداشتهای آینده ذکر گردیده است که امیدواریم مطالب و نظرات خود را در خصوص این موضوعات و همچنین موضوعاتی که دوست دارید در خصوص آنها بحث و تبادل نظر شود، با ما در میان بگذارید تا یادداشتها با در نظر گرفتن دیدگاههای شما و بر اساس یک اندیشه جمعی تدوین شوند. در ضمن تصمیم گرفته‎ایم برای تبادل آرا و افکار با بازدیدکنندگان، در آغاز هر ماه سخنی با خوانندگان داشته باشیم و در آن به مسائل مطرح شده از سوی شما پاسخ دهیم. آنچه که در این یادداشت ملاحظه می‎فرمایید، متن پیامهای شما و پاسخ‎های ماست:

 

 ahmad(سه شنبه، 15 مهر 1382، ساعت 1:17): جای بسی خوشحالیه که وبلاگهای تخصصی معماری دارن زیاد می شن. ای کاش قبل از شروع به نووشتن مطالب تخصصی یکم از خودتون و گروهتون می نوشتید

1. معماری به عنوان پدیده‎ای چندبعدی از منظرهای گوناگون قابل بحث و بررسی است. از این رو گفتمان معماری با کثرت آرا و نظرات همراه است و هر اندازه مشارکت افراد در این گفتمان چندسویه افزایش یابد، به همان اندازه غنای بحث بیشتر خواهد بود. گروه معماری زروان بر این اساس و با تکیه بر این اعتقاد، شکل گرفته است تا با تقویت ارتباط بین صاحب‎نظران معماری، باب جدیدی در زمینه گفتمان معماری باز کند و در این راه چشم امید به یاری دوستان دارد. از این رو می‎توانیم بگوییم اعضای گروه معماری زروان تمامی کسانی هستند که در راه اعتلای معماری می‎کوشند. 

 

bhy (پنجشنبه، 17 مهر 1382، ساعت 16:6): سلام... واقعا همچین کتابی وجود ندارد؟

2. آری، به اعتقاد ما در حال حاضر کتاب جامعی وجود ندارد که توضیح دهد فرایند طراحی شامل چه مراحلی است و اصولاً چگونه می‎توان طراحی نمود، اما اگر شما چنین کتابی را سراغ دارید، آن را به ما نیز معرفی نمایید.

 

NASHENAS (پنجشنبه، 17 مهر 1382، ساعت 22:57): SSMS

3. خدمت این عزیز ناشناس! باید عرض کنیم که امروزه دیگر عصر رمزگونه سخن گفتن و استفاده از کدها برای بیان مطالب نیست، اگر مطلبی دارید، صریح و شمرده سخن گویید، حتی اگر این سخن بر ما گران آید.

 

فاطمه )جمعه، 18 مهر 1382، ساعت 2:42): سر انجام می آید اویی که آشنای همه و مهربانترین است و آن روز اشکها نیز می خندند و صبر و انتظار فرجام خود را جشن می گیرند تا امتی چشم براه ، قهقه ای مستانه بزند و از دامن پر مهرش شاخه ایی ازگل رستگاری بچیند و آن روز دیرنیست

4. ضمن تشکر از این دوست عزیز باید عرض کنیم ارتباط این مطلب را با یادداشتهای سایت متوجه نشدیم، احتمالاً پیامی مذهبی در ارتباط با نیمه شعبان بوده است. در ضمن ما نیز امیدواریم آن روز هرچه زودتر فرا برسد.

 

 m(جمعه، 18 مهر 1382، ساعت 21:2): فرصتی شد و همه مطالبتون رو خوندم...گرچه ادبیات فارس من خوب نیست ولی فکر می کنم می فهمم...در هر حال فقط خواستم بگم که همینطور ادامه بدهید...بحث جالبی است....اگر می تونید راجب معماری ایران هم بنویسید....موفق باشید

5. با تشکر از اظهار لطف این خواننده گرامی، در آینده حتماً سعی خواهیم کرد مطالب جدیدی درباره معماری سنتی و معاصر ایران و ویزگیهای منحصر بفرد آن داشته باشیم.

 

کامیار (جمعه، 18 مهر 1382، ساعت 23:17): موضوع قابل بحثی است. اما در مورد مطالبی که ترجمه یا تلخیص می‌شوند بهتر است منبع آن نیز معرفی شود تا خواننده علاقمند بتواند بیشتر در مورد موضوع بررسی کند. موفق باشید.

 abnous(سه شنبه، 22 مهر 1382، ساعت 20:54): منبع این مقاله کجاست؟

6. یادداشتهایی که در این سایت ارائه می‎گردند، از منابع مختلف و نیز با لحاظ دیدگاههای شخصی و برای رعایت ایجاز مطلب، بطور خلاصه تهیه و تدوین می‎شوند و اگر بخواهیم منابع را با رعایت شیوه‎های تحقیقی متداول ذکر کنیم، حجم زیادی از یادداشتهای کوتاه سایت به منابع اختصاص می‎یابد. اما بزودی بخشی با عنوان مأخذ و منابع پژوهشی به سایت اضافه خواهد شد و در آن منابع مورد استفاده تمام یادداشتها ذکر خواهد گردید.

 

abnous (سه شنبه، 22 مهر 1382، ساعت 20:30): سرعت بارگذاری عکس ها پایین است         

abnous (چهارشنبه، 23 مهر 1382، ساعت 19:37): عکسها رو چیکار کردی؟

7. مشکل سرعت پایین بارگذاری تصاویر مربوط به سایتی بود که عکسها از آن دانلود می‎شدند. امیدواریم با تغییر سایت مرجع تصاویر، این مشکل برطرف شده باشد.

 

abnous (سه شنبه، 22 مهر 1382، ساعت 20:56): معماری مادون انسان (Subhuman architecture): رفتار آشیانه‎‎سازی میمون‎های بزرگ!

8. ظاهراً گونه‎شناسی یاد شده در مورد معماری، موجب تعجب شما خواننده گرامی شده است، ما نیز ضمن اینکه به شما حق می‎دهیم، باید عرض کنیم این طبقه‎بندی بر اساس مطالعات انسان‎شناسی صورت گرفته و یک نظریه کاملاً جدید است که در آینده یادداشتهای بیشتری درباره آن خواهیم داشت.

 

 bhy(چهارشنبه، 23 مهر 1382، ساعت 21:39): دوست عزیز ... چه راحت همه چیز حل شد...

9. دوست عزیز، ما نیز قبول داریم که در مقام بیان نظر، راحت می‎توان گفت: ساختمان باید خوب ساخته شود، خوب کار کند و شکل خوبی برای دیدن داشته باشد. اما علی‎رغم آرمانی و ایده‎آلیستی بودن این نظریه، بایستی همواره سعی نماییم ایده‎آل‎ها را در معماری تحقق بخشیم، هرچند کاری بسیار دشوار است.

 

ALI (چهارشنبه، 23 مهر 1382، ساعت 22:9): سلام بر دوستا نی که سعی در روشن نگه داشتن شعله ای هستند که بسیارند افرادی که آرزوی خاموشی آنرا دارند.به یاد زمان و آفریننده آن به پا خیزیم. دوستان عزیز ما هم می توانیم مطلب بفرستیم؟؟؟؟؟؟

10. با تشکر فراوان از این دوست ارجمند که ما را مورد لطف بی‎شائبه خود قرار داده و موجب دلگرمی ما برای ادامه این راه گشته‎اند، باید خاطر نشان کنیم اصولاً هدف ما این بوده است که با توسعه زروان آن را به محملی وسیع برای ارائه نظرات مختلف تبدیل نماییم، به همین جهت ما خوشحال خواهیم شد که از مطالب شما نیز در زروان استفاده نماییم. در این راستا، گروه معماری زروان از تمامی علاقمندان به ارائه مطالب خود، جهت همکاری در این عرصه علمی پژوهشی دعوت به همکاری می‎نماید.

 

maryam (یکشنبه، 27 مهر 1382، ساعت 18:56): وبلاگه خوبیه.ولی جای عکس توش خالیه............موفق باشید//////

11. یادداشتهایی که تاکنون در سایت ارائه گردیده‎اند، اکثراً مربوط به مطالب تئوریک معماری هستند و نیاز چندانی به تصاویر برای انتقال مفاهیم ندارند، ولی در یادداشتهای بعدی به فراخور مطالب سعی خواهیم کرد از تصویر نیز استفاده نماییم.

 

 jAlAl(پنجشنبه، 17 مهر 1382، ساعت 14:34): از دیدارتون خوشحالیم       

bhy (پنجشنبه، 17 مهر 1382، ساعت 16:8): راستی خوش آمدید             

 m(پنجشنبه، 17 مهر 1382، ساعت 22:38): مرسی که وبلاگتون رو معرفی کردن...مطالبتون واقعا خوندنی بود....باز هم سر می زنم...موفق باشید..

 arch64(جمعه، 25 مهر 1382، ساعت 16:32): با سلام و خسته نباشید. مطالب بسیار مفید سایت مشاهده گردید . انشاء الله در پیشبرد اهداف تخصصی حرفه معماری موفق و پیروز باشید.                            

سونیا(arch girl) (شنبه، 26 مهر 1382، ساعت 7:56): سلام...خسته نباشین...همیشه موفق باشین...همیشه بهتون سر می زنم و ااز مطالب اینجا استفاده خواهم کرد...همیشه خوش باشین

12. این پیامها همگی حاوی تمجید و تشکر از زروان بودند که با تشکر از همگی این عزیزان، امیدواریم شایستگی این همه بذل توجه شما را داشته باشیم و در ادامه راه نیز یار و یاور ما باشید.


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: گزیده‌ای از دیدگاه‌های خوانندگان