سخنی با خوانندگان10

نگاهی به ضرورت و روند تعیین روز معمار در تقویم ملی

هیأت­مدیره انجمن مفاخر معماری ایران با ارسال نامه­ای برای رئیس­ جمهور، پیشنهاد نموده است روزی در تقویم ملی به نام روز معمار، به منظور بزرگداشت معماری ایران، تعیین گردد. در این نامه روز بیست­وششم آبان (سالروز ارائه طرح تكریم معماری ایران و تشكیل انجمن مفاخر معماری ایران) و روز سوم اردیبهشت (روز بزرگداشت شیخ بهایی) به عنوان گزینه­های پیشنهادی برای روز معمار مطرح شده است. این اقدام انجمن مفاخر معماری ایران را که در نوع خود حرکت کم­سابقه­ای در جامعه معماری کشور محسوب می­شود، از دو جنبه می­توان مورد توجه قرار داد: یکی فلسفه و ضرورت نامگذاری روزی به نام روز معمار و دیگری روند و چگونگی تعیین روز معمار در تقویم کشور.

با توجه به اینکه معماری هنری اجتماعی است و فضای معماری، به عنوان محصول معماری، فضایی است که در آن زندگی به وقوع می­پیوندد و مردم را از حضور روزمره و مستمر در فضای معماری گریزی نیست، ضرورت دارد که همچون دیگر شغل­های مرتبط با زندگی مردم که روز مخصوص به خود را در تقویم دارا هستند (مثل روز پزشک، معلم، پرستار و ...)، روزی به عنوان روز معمار در تقویم ملی گنجانده شود. تعیین چنین روزی می­تواند زمینه­ای برای آشنایی عموم مردم با وظایف و تخصص­های معماران از یك طرف و حساسیت­های بیشتر از طرف خود معمارها نسبت به حرفه­شان، از طرف دیگر، فراهم نماید و از این طریق موجب افزایش آگاهی عمومی نسبت به معماری و بحث و تبادل­نظر در خصوص مشکلات این حرفه، حداقل در یک روز از سال، گردد. اما علی­رغم آثار و نتایج مثبتی که این امر می­تواند در برداشته باشد، بایستی توجه داشت که مشكلات معماری در ایران تنها با اختصاص یافتن یك روز در تقویم به این رشته، حل­وفصل نمی­شود.

اگر تعیین روزی به عنوان روز معمار را به عنوان یک ضرورت بپذیریم، این مسأله مطرح می­گردد که چه روزی از روزهای سال و بر اساس چه فلسفه­ای به عنوان روز معمار تعیین شود و آیا با وجود روز جهانی معماری در تقویم جهانی (مصادف با 10 تیرماه)، لزومی دارد که ما خود نیز در پی تعیین روزی به عنوان روز معمار در تقویم ملی باشیم؟ با فرض مثبت بودن پاسخ این سؤال، به نظر می­رسد دو گزینه پیشنهادشده به رئیس­جمهور از طرف انجمن مفاخر معماری ایران، به عنوان روز معمار، به لحاظ فلسفه نامگذاری، نمی­توانند گزینه­های منطقی و مناسبی برای این روز باشند. اولین گزینه، بیست­وششم آبان، سالروز تشکیل انجمن مفاخر معماری ایران است که با توجه به وجود تشکل­ها و انجمن­های مختلف معماری در کشور، این شبهه و سؤال در اذهان عمومی مطرح می­گردد که چرا سالروز تشکیل این انجمن خاص بایستی به عنوان روز معمار تعیین شود. اما اگر این روز را به عنوان سالروز ارائه طرح تکریم معماری ایران در نظر بگیریم، تا حدودی انتخاب آن به عنوان روز معمار قابل توجیه خواهد بود. گزینه دوم، سوم اردیبهشت، روز بزرگداشت شیخ بهایی است که با این استدلال که ایشان از مفاخر معماری ایران هستند، پیشنهاد شده است. لیکن این نکته را باید در نظر گرفت که سوابق معماری شیخ بهایی، چندان که باید و شاید، در جامعه ما شناخته­شده نیست. همچنین با توجه به اینکه معماران سنتی کشور متواضعانه از ذکر نام­شان بر روی بناها خودداری کرده­اند و ما شناخت زیادی از اسامی معماران برجسته بناهای شاخص تاریخی نداریم، تعیین روز بزرگداشت شیخ بهایی، به عنوان روز معمار، خالی از اشکال نخواهد بود. در کل از آنجایی که این دو گزینه از طرف یک انجمن خاص و بدون نظرسنجی از جامعه معماری کشور، به عنوان روز معمار پیشنهاد گردیده­اند، نمی­توانند از پایه­های نظری مستحکمی برخوردار باشد و احتمالاً بازتاب خوبی در جامعه معماری نخواهند داشت.