:: زروان: پژوهشگاه هنر و معماری ::

موضوعات:

سه‌شنبه ٢٥ بهمن ۱۳۸٤

حاشیه معماری

روزهای تولد بزرگان معماری ـ 1

Margin of Architecture

Birthdays of Architecture’s Masters - 1

o میس ون‌درروهه (Mies van der Rohe)

þ ۷ فروردین (March 27)

o والتر گروپیوس (Walter Gropius)

þ ۲۸ اردیبهشت (May 18)

o نورمن فاستر (Norman Foster)

þ ۱۱ خرداد (June 1)

o فرانك لویدرایت (Frank Lloyd Wright)

þ ۱۸ خرداد (June 8)

o آنتونی گائودی (Antoni Gaudí)

þ ۴ تیر (June 25)

o فیلیپ جانسون (Philip Johnson)

þ ۱۷ تیر (July 8)

o مایكل گریوز (Michael Graves)

þ ۱۸ تیر (July 9)

o ریچارد باكمینستر فولر (Richard Buckminster Fuller)

þ ۲۱ تیر (July 12)

o ائرو سارینن (Eero Saarinen)

þ ۲۹ مرداد (August 20)

o لویی سالیوان (Louis Sullivan)

þ ۱۲ شهریور (September 3)

o لوكوربوزیه (Le Corbusier)

þ ۱۴ مهر (October 6)

o آندره پالادیو (Andrea Palladio)

þ ۹ آذر (November 30)

o آدولف لوس (Adolf Loos)

þ ۱۹ آذر (December 10)

o اسكار نیمه‌یر (Oscar Niemeyer)

þ ۲۴ آذر (December 15)

o آلوار آلتو (Alvar Aalto)

þ ۱۴ بهمن (February 3)

موضوعات:

پنجشنبه ٢٠ بهمن ۱۳۸٤

مصالح معماری

سنگ روان در خدمت معماری نوین ـ 4

Architectural Materials

New Architecture in Liquid Stone - 4

Yerba Buena Lofts, San Francisco, Stanley Saitowitz/Natoma Architects Inc., 2002

بتن بخاطر داشتن خاصیت انعطاف‎پذیری بالا، آزادی عمل قابل توجهی در اختیار طراحان و معماران قرار می‎دهد؛ بتن، همانند خاك رس در دستان یك تندیس‎گر، برای معماران امكان خلق ساختمان‎هایی را فراهم می‎كند كه بطور منحصربفردی گیرا، جالب‎توجه و از نظر هندسی متهورانه می‎باشند. فرم‎ها و تركیباتی كه ساختن آنها پیش از ابداع بتن مسلح، با استفاده از سایر مصالح متداول دشوار یا غیرممكن بود، با استفاده از بتن مسلح اغلب به آسانی قابل دست‎یابی هستند. به جرأت می‎توان گفت كه بدون استفاده از بتن، اجرای برخی از زیباترین و نوآورانه‎ترین آثار معماری معاصر جهان هرگز قابل تصور و تحقق نبود.

Private Chapel in Valleaceron, Spain, Sancho-Madridejos Architecture Office, 2000

امروزه بتن با گذشت سال‎ها از پیدایش و كاربرد آن به صورت کنونی، دستخوش تحولات و پیشرفت‎های شگرفی شده است. از زمان شروع استفاده گسترده از بتن مسلح در ساخت‎وسازها (در بیش از یك قرن قبل)، برخی انگاره‎های بنیادی درباره خواص این ماده و محدودیت‎های آن تاكنون با چالش و تردید جدی مواجه نشده بودند، اما در سال‎های اخیر، با توجه به پیشرفت علم و تکنولوژی، تحقیقات متعددی بر روی خواص بتن صورت گرفته و در حال حاضر طیف متنوعی از فرآورده‎های آن ابداع و به بازار عرضه شده‎اند كه این قبیل انگاره‎‎ها را به چالش كشیده و آزادی بیشتری جهت تجربه و ابداع در اختیار معماران و مهندسان قرار داده‎اند. بر این اساس است كه در سال‎های اخیر، معماران مختلف در پروژه‎هایشان برخی از انگاره‎های غالب درباره فرم معماری و فناوری بتن را به چالش كشیده و رویكرد‎های جدیدی را در هر دو زمینه ارائه نموده‎اند. بسیاری از معماران نیز با كاربرد هوشمندانه بتن، از آن به عنوان ابزاری جهت خلق زیبایی در آثارشان بهره جسته‎اند. البته با توجه به پیشرفت‎های سریع و روزافزون صنعت بتن در سال‎های اخیر، به نظر می‎رسد در سال‎های آینده شاهد استفاده گسترده‎تری از قابلیت‎های بتن در عرصه معماری خواهیم بود.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

این یادداشت به همراه سه یادداشت قبلی، در روزنامه همشهری مورخ يكشنبه 17 مهر 1384 به چاپ رسیده است.

موضوعات:

شنبه ۱٥ بهمن ۱۳۸٤

مصالح معماری

سنگ روان در خدمت معماری نوین ـ 3

Architectural Materials

New Architecture in Liquid Stone - 3

استفاده گسترده و فراگیر از بتن مسلح در معماری حدوداً به نیمه اول قرن بیستم باز می‎گردد. این ماده جدید به دلیل برخورداری از قابلیت استفاده در بناهای مختلف و نیز فرم‎پذیری قابل توجه‎اش، در آن زمان در مقیاس وسیع مورد استفاده قرار گرفت و با سرعت شگفت‎آوری تأثیرات خود را در معماری بر جای گذاشت و بین سال‎های 1910 و 1920، تقریباً به علامت مشخصه معماری جدید تبدیل شد. شاید از بسیاری جهات بتوان گفت خردگرایی و بتن مسلح دو عنصری بودند كه سرانجام در دوره افتخارآمیز معماری مدرن در دهه 1920 در یكدیگر ادغام شدند؛ معماران خردگرای این دهه كه بتن را به لحاظ برآورده‎كردن نیازهای اساسی چون ارزانی، یكسان‎سازی، نورپردازی كافی، تهویه گسترده و فضاهای داخلی انعطاف‎پذیر و نامحدود، ماده‎ای مناسب یافته بودند، در سطح وسیع آن را مورد استفاده قرار دادند.

National Theater Okinawa, Japan, Takamatsu Architect, 2003

«اگوست پره»، مهندس معمار فرانسوی، نخستین كسی است كه بتن مسلح را به عنوان وسیله‎ای برای بیان مقاصد معماری شناخت و بكار برد. آپارتمان‎های مسكونی كه او با استفاده از قابلیت‎های هنری بتن مسلح ساخت، منزلت بتن را در عالم معماری افزایش داد. «فرانك لویدرایت» نیز یكی از معماران برجسته آمریكایی است كه در پروژه‎هایش از قابلیت‎های این ماده جدید استفاده فراوانی نموده است. ارزانی بتن و قابلیت ایجاد دهانه‎های عریض با استفاده از آن، باعث روی آوردن او به این ماده شد. علاوه بر این، او با بتن براحتی می‎توانست به ایده‎های فضایی خود جامه عمل بپوشاند. رایت بخاطر تأكید هنری و حرفه‎ایش بر ماهیت مصالح، سطح بتن را در اغلب كارهایش عاری از پوشش باقی می‎گذاشت.

Big Belt House, Montana, Massiearchitecture.com, 2001

پتانسیل تقریباً نامحدود بتن جهت خلق فرم‎ها و سطوح انتزاعی، برخورداری از قابلیت تطابق با شرایط و كاركردهای مختلف و نیز داشتن استحكام بالا، بتن را در حال حاضر به یكی از مصالح پرطرفدار و مورد توجه در میان بسیاری از معماران و مهندسان تبدیل كرده است.

موضوعات:

دوشنبه ۱٠ بهمن ۱۳۸٤

مصالح معماری

سنگ روان در خدمت معماری نوین ـ 2

Architectural Materials

New Architecture in Liquid Stone - 2

تركیب مقاومت فشاری سنگ و مقاومت كششی فولاد در بتن مسلح، سازه‎های بتنی را قادر به تحمل وزن بسیار زیاد و پوشش دهانه‎های بزرگ می‎سازد. از آنجایی كه عناصر تشكیل‎دهنده سازه بتن مسلح می‎توانند بصورت یك شبكه ‎پیوسته و یكپارچه، به هم بافته شوند، استفاده از بتن مسلح در طراحی سازه، آن را از قابلیت انعطاف‎پذیری بی‎نظیری برخوردار می‎كند. معماران و مهندسان از این ویژگی برای خلق عناصر ساختمانی مختلف، از صفحات بتنی یكپارچه گرفته تا قاب‎های سازه‎ای سه‎بعدی و كنسول‎های عظیم و مهیب، بهره می‎گیرند.

Simmons Hall, MIT, Cambridge, Massachusetts, Steven Holl Architects, 2003

بررسی تاریخی كاربرد بتن در معماری نشان می‎دهد كه بتن توسط معماران رومی و صدر مسیحیت مورد استفاده قرار می‎گرفت، اما در قرون وسطی و رنسانس اغلب بی‎استفاده ماند، تا آنكه در نیمه دوم قرن نوزدهم بار دیگر، عمدتاً برای مصارف معمولی، مورد توجه قرار گرفت، به ویژه در مواردی كه ساخت ارزان، قابلیت ایجاد دهانه‎های عریض و نسوز بودن، ضرورت بكارگیری آن را ایجاب می‎كرد. مسلح كردن بتون نیز كه برای این كار میلگردهای فولادی را به منظور استحكام بیشتر در میان بتن قرار می‎دادند، به دهه 1870 باز می‎گردد. معماران قرن نوزدهم بعضاً به قابلیت‎های بتن مسلح خیلی اطمینان نداشتند و نسبت به آن بدگمان بودند. بتن در آن زمان یك ماده خیلی جدید به شمار می‎رفت و ویژگی‎های آن برای معماران به خوبی قابل درك نبود، زیرا فاقد یك فرم ذاتی و پایدار بود. جالب آنكه این دقیقاً همان خصوصیتی است كه بتن را برای بسیاری از معماران امروز، به وسیله‎ای امیدواركننده جهت تحقق ایده‎هایشان تبدیل می‎كند.

Auditorio De Tenerife, Spain, Santiago Calatrava, 2003

پدیده بتن در چند سال آخر قرن نوزدهم كه معماران سعی كردند سبكی مبتنی بر این مصالح بیابند، آشكارتر گردید. در حالی كه یكی از طراحان احتمالاً چنین استدلال می‎كرد كه ویژگی انعطاف‎پذیری بتن آن را به ماده‎ای مناسب برای بیان‎گرایی هنری در معماری تبدیل می‎كند، دیگری ممكن بود بر نقش روش قاب و قاب‎بندی تكیه نماید و مدعی ارزش‎گذاری بر نمونه‎های پیشین گوتیك و یا حتی شیوه‎های معماری فولاد و شیشه شود. نظریات مشابه مختلفی نیز با توجه به جنبه بیرونی بتن ابراز می‎شد، بدین معنا كه یك معمار بتن را ماده‎ای معمولی و پیش پاافتاده و نیازمند پوشانیده شدن با كاشی‎ها و روكارهای آجری می‎دانست و دیگری از زیبایی ذاتی آن دم می‎زد كه به همین دلیل باید نمایان می‎ماند.

موضوعات:

چهارشنبه ٥ بهمن ۱۳۸٤

مصالح معماری

سنگ روان در خدمت معماری نوین ـ 1

Architectural Materials

New Architecture in Liquid Stone - 1

بتن كه میزان تولید آن بالغ بر 8/3 بیلیون مترمكعب در سال تخمین زده می‎شود، به علت دارا بودن خواص و ویژگی‎های ممتاز و نیز در دسترس بودن مصالح آن، پس از آب پرمصرف‎ترین ماده روی زمین به شمار می‎رود. بتن در همه جا موجود است و در یكصد سال اخیر، استفاده از آن در ساخت بناهای مسکونی و اداری، پیاده‎روها، راه‎ها و جاده‎ها و نیز انواع مختلف ساختمان‎های فنی ـ عملكردی از قبیل كارخانجات، پاركینگ‎ها، متروها، فرودگاه‎ها، پل‎ها، سدها، سیلوها، سازه‎های دریایی، راكتورهای اتمی و سازه‎های مقاوم در برابر انفجارات و زلزله، مقبولیتی همگانی پیدا كرده است.

Mexican Embassy, Berlin, Teodoro Gonzalez de Leon/Francisco Serrano, 2001

چنانچه از عنوان این نوشتار برمی‎آید، بتن یك ماده متناقض است: بتن با اینكه تداعی‎كننده مفهوم سختی می‎باشد، لیكن در ابتدای فرایند اختلاط مواد تشكیل‎دهنده‎اش، نرم و روان است؛ اگرچه بتن، بر اساس تعریفی كه از آن سراغ داریم، یك ماده پیوندی و چندرگه است كه از اختلاط سیمان، آب، ماسه و مصالح دانه‎ای معدنی از قبیل شن یا سنگریزه بدست می‎آید، اما معمولاً به عنوان یك ماده یكپارچه و دارای شخصیت مستقل در نظر گرفته می‎شود. بتن شكل ذاتی و طبیعی بخصوصی ندارد و از این‎رو باید با استفاده از قالب‎بندی به شكل معینی درآورده شود؛ یعنی شكل و بافت نهایی‎ بتن را قالبی كه بتن به درون آن ریخته می‎شود، تعیین می‎كند.

GGG House, Mexico City, Alberto Kalach, 2000

بتن می‎تواند هر رنگ، بافت و طرحی را به خود بگیرد، از این رو شاید بتوان آن را به یك آفتاب‎پرست تشبیه نمود. رنگ بتن اغلب خاكستری است، اما از طریق انتخاب سیمان و مصالح دانه‎ای مناسب یا با استفاده از رنگدانه‎های شیمیایی می‎توان به آسانی آن را در رنگ‎های سفید، قهوه‎ای یا حتی قرمز روشن تولید كرد. بتن بسته به قالب مورد استفاده در تولید آن، می‎تواند صاف و ساده یا دارای طرح‎های دقیق و پیچیده باشد؛ بتن می‎تواند همچون شیشه صاف باشد یا همچون صخره زمخت و ناصاف. بتن ممكن است بدون پرداخت رها شود یا همچون یك تندیس بدقت روی آن كار شود. در واقع، بتن، با توجه به ویژگی‎های خاص سطح آن، یك فرآورده واحد نیست، بلكه طیف گسترده‎ای از مصالح را دربرمی‎گیرد كه از نظر بافت، رنگ و بیان معمارانه از قابلیت‎های بی‎شماری برخوردار هستند.