زروان: پژوهشگاه هنر و معماری

  • :: صفحه اصلی
  • :: فهرست یادداشت‌ها
  • :: پست الکترونیک
  • :: فید وبلاگ

نویسنده وبلاگ

  • :: کمال یوسف‌پور

یادداشت‌های اخیر

  • :: پروژه‌های دانشجویی معماری ـ 39
  • :: عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 10
  • :: گزیده‌ای از دیدگاه‌های خوانندگان ـ 27
  • :: معماری زمینه‌گرا؛ چرا و چگونه؟ ـ 9
  • :: هفت آتریوم زیبای جهان
  • :: واژگان متن‌های معماری ـ 11
  • :: پروژه‌های دانشجویی معماری ـ 38
  • :: عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 9
  • :: گزیده‌ای از دیدگاه‌های خوانندگان ـ 26
  • :: معماری زمینه‌گرا؛ چرا و چگونه؟ ـ 8
  • :: معماری پنهان در الفبای انگلیسی ـ 3
  • :: نقدی بر گفته‌های رضا دانشمیر درباره ایده "پروژه باز"
  • :: پروژه‌های دانشجویی معماری ـ ٣7
  • :: عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 8
  • :: گفت‌وگویی درباره آموزه‌های معماری سنتی ایران ـ 12
  • :: معماری زمینه‌گرا؛ چرا و چگونه؟ ـ 7
  • :: معماری پنهان در الفبای انگلیسی ـ 2
  • :: انواع نماهای معماری
  • :: پروژه‌های دانشجویی معماری ـ ٣6
  • :: عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 7
  • :: گفت‌وگویی درباره آموزه‌های معماری سنتی ایران ـ 11
  • :: معماری زمینه‌گرا؛ چرا و چگونه؟ ـ 6
  • :: معماری پنهان در الفبای انگلیسی ـ 1
  • :: معماری در آیینه کاریکاتور ـ 4
  • :: پروژه‌های دانشجویی معماری ـ ٣5
  • :: عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 6
  • :: هشت ­سال با زروان، برای معماری
  • :: معماری زمینه‌گرا؛ چرا و چگونه؟ ـ 5
  • :: خانه‌ای در داخل یک قوطی کنسرو!
  • :: "پروژه باز"، ایده‌ای برای فضاهای فرهنگی

آرشیو زروان

  • :: بهمن ٩٠
  • :: دی ٩٠
  • :: آذر ٩٠
  • :: آبان ٩٠
  • :: مهر ٩٠
  • :: شهریور ٩٠
  • :: امرداد ٩٠
  • :: تیر ٩٠
  • :: خرداد ٩٠
  • :: اردیبهشت ٩٠
  • :: فروردین ٩٠
  • :: اسفند ۸٩
  • :: بهمن ۸٩
  • :: دی ۸٩
  • :: آذر ۸٩
  • :: آبان ۸٩
  • :: مهر ۸٩
  • :: شهریور ۸٩
  • :: امرداد ۸٩
  • :: تیر ۸٩
  • :: خرداد ۸٩
  • :: اردیبهشت ۸٩
  • :: فروردین ۸٩
  • :: اسفند ۸۸
  • :: بهمن ۸۸
  • :: دی ۸۸
  • :: آذر ۸۸
  • :: آبان ۸۸
  • :: مهر ۸۸
  • :: شهریور ۸۸
  • :: امرداد ۸۸
  • :: تیر ۸۸
  • :: خرداد ۸۸
  • :: اردیبهشت ۸۸
  • :: فروردین ۸۸
  • :: اسفند ۸٧
  • :: بهمن ۸٧
  • :: دی ۸٧
  • :: آذر ۸٧
  • :: آبان ۸٧
  • :: مهر ۸٧
  • :: شهریور ۸٧
  • :: امرداد ۸٧
  • :: تیر ۸٧
  • :: خرداد ۸٧
  • :: اردیبهشت ۸٧
  • :: فروردین ۸٧
  • :: اسفند ۸٦
  • :: بهمن ۸٦
  • :: دی ۸٦
  • :: آذر ۸٦
  • :: آبان ۸٦
  • :: مهر ۸٦
  • :: شهریور ۸٦
  • :: امرداد ۸٦
  • :: تیر ۸٦
  • :: خرداد ۸٦
  • :: اردیبهشت ۸٦
  • :: فروردین ۸٦
  • :: اسفند ۸٥
  • :: بهمن ۸٥
  • :: دی ۸٥
  • :: آذر ۸٥
  • :: آبان ۸٥
  • :: مهر ۸٥
  • :: شهریور ۸٥
  • :: امرداد ۸٥
  • :: تیر ۸٥
  • :: خرداد ۸٥
  • :: اردیبهشت ۸٥
  • :: فروردین ۸٥
  • :: اسفند ۸٤
  • :: بهمن ۸٤
  • :: دی ۸٤
  • :: آذر ۸٤
  • :: آبان ۸٤
  • :: مهر ۸٤
  • :: شهریور ۸٤
  • :: امرداد ۸٤
  • :: تیر ۸٤
  • :: خرداد ۸٤
  • :: اردیبهشت ۸٤
  • :: فروردین ۸٤
  • :: اسفند ۸۳
  • :: بهمن ۸۳
  • :: دی ۸۳
  • :: آذر ۸۳
  • :: آبان ۸۳
  • :: مهر ۸۳
  • :: شهریور ۸۳
  • :: امرداد ۸۳
  • :: تیر ۸۳
  • :: خرداد ۸۳
  • :: اردیبهشت ۸۳
  • :: فروردین ۸۳
  • :: اسفند ۸٢
  • :: بهمن ۸٢
  • :: دی ۸٢
  • :: آذر ۸٢
  • :: آبان ۸٢
  • :: مهر ۸٢

آرشیو موضوعی زروان

  • :: آثار برگزیده طراحی داخلی جهان (٢)
  • :: آرمین دانشگر (۱)
  • :: آموزش معماری (۳۳)
  • :: اکسپو 2010 شانگهای (۳)
  • :: بازخوانی کتاب معماری و اندیشه نقادانه (٢٥)
  • :: برترین‌های معماری (۱)
  • :: برداشت آزاد (۳)
  • :: پایان‌نامه‌های معماری (۱)
  • :: پروژه‌های دانشجویی معماری (۳۱)
  • :: تعریف معماری (۱)
  • :: جایزه معماری آقاخان (۱)
  • :: جایزه معماری پریتزکر (۱)
  • :: جوایز معماری (٢)
  • :: خانه‌های معاصر جهان (۳)
  • :: خواندنی‎های معماری (۱)
  • :: دانستنی‎های معماری جهان (٢)
  • :: دانستنی‎های معماری دوره اسلامی ایران (۱)
  • :: دانستنی‎های معماری معاصر ایران (۱)
  • :: دانشگاه آزاد اسلامی واحد هریس (٢۱)
  • :: درس‌هایی از بزرگان معماری (۱)
  • :: درس آشنایی با طراحی معماری (٤)
  • :: درس طراحی معماری 2 (٧)
  • :: درس طراحی معماری 5 (٢)
  • :: درس طرح معماری 1 (٢)
  • :: درس مقدمات طراحی معماری 2 (۱٦)
  • :: رویدادهای معماری (۳)
  • :: زبان تخصصی معماری (٢)
  • :: طراحی داخلی (٢)
  • :: طراحی معماری (٦)
  • :: عملکرد در معماری (٤)
  • :: گزیده‌ای از دیدگاه‌های خوانندگان (۱٩)
  • :: گفت‌وگوهای معماری (۱٧)
  • :: مبانی نظری معماری (٦٠)
  • :: مسابقات معماری (٢)
  • :: معرفی پروژه (٧)
  • :: معرفی کتاب (۱)
  • :: معماران ایرانی (۳)
  • :: معماران جهان (۳)
  • :: معماری ایران (٢)
  • :: معماری ایستگاه مترو (۱)
  • :: معماری پارکینگ (۱)
  • :: معماری پل (۱)
  • :: معماری تئاتر (۱)
  • :: معماری خانه (۳)
  • :: معماری در آیینه کاریکاتور (٤)
  • :: معماری دفتر کار (۱)
  • :: معماری رستوران (۱)
  • :: معماری زمینه‌گرا (٩)
  • :: معماری سفارت‌خانه (۱)
  • :: معماری شهری (۱)
  • :: معماری فرودگاه (۱)
  • :: معماری مجتمع مسکونی (۱)
  • :: معماری معاصر ایران (۱)
  • :: معماری معاصر جهان (۱)
  • :: معماری معاصر هلند (٢)
  • :: معماری موزه (٢)
  • :: معماری نمایشگاهی (۳)
  • :: معماری هزاره سوم (۱)
  • :: معماری و طبیعت (۱)
  • :: معماری کتابخانه (۱)
  • :: موسسه آموزش عالی سراج تبریز (۱۱)
  • :: میدان‌ها و پلازاهای شهری (۱)
  • :: نقد معماری (٢٧)
  • :: واژگان متن‌های معماری (٤)
  • :: کامران افشارنادری (۱)
  • :: کانسپت در معماری (۱)
  • :: یادداشت ماه (۱)

وبلاگ‌ها و سایت‌های معماری

  • :: + زروان: اخبار، رویدادها و حاشیه‌های معماری
  • :: دید هفتم: جستارهایی در معماری و هنرهای نمایشی
  • :: فضای رویداد: جستارهایی در هنر و معماری

آمار بازدیدکنندگان



شنبه ۳٠ شهریور ۱۳۸٧

معماری جهان

معماری معاصر هلند ـ 3

Architecture of the World
Dutch Contemporary Architecture - 3

þ مؤسسه رسانه‌های صوتی و تصویری هلند 
þ موقعیت: Hilversum
þ معمار: Neutelings Riedijk Architects از هلند
þ زیربنا: 30000 مترمربع
þ هزینه ساخت: 40 میلیون یورو
þ سال طراحی: 1999
þ سال اتمام ساخت: 2006

مؤسسه رسانه‌های صوتی و تصویری هلند که وظیفه اصلی آن، آرشیو تمام محصولات سمعی و بصری تولیدشده در کشور، از ابتدا تاکنون است، در Hilversum، یکی از مراکز حومه‌ای جنوب شرق آمستردام و موسوم به مرکز صنعت تلویزیون هلند، واقع است. ساختمان جدید این مؤسسه، علاوه بر آرشیو و بخش‌های اداری، موزه‌ای را در دل خود جای داده است که همین امر آن را به یک کانون فرهنگی جدید در شهر تبدیل کرده است.

ساختمان مؤسسه رسانه‌های صوتی و تصویری هلند که به خاطر نمای رنگی منحصربفردش، پرجلوه‌ترین کار Willem Jan Neutelings و Michiel Riedijk، معماران هلندی، به شمار می‌رود، یک مکعب کامل، متشکل از 5 تراز در زیر زمین و پنج تراز در بالای زمین است. در واقع، نیمی از این ساختمان در زیر زمین مدفون است، چون تقریباً پنجاه درصد از برنامه مؤسسه به آرشیو ملی برنامه‌های رادیو و تلویزیون هلند اختصاص دارد که نیازمند شرایط اقلیمی و روشنایی ویژه‌ای است و از این‌رو در زیر زمین استقرار یافته است.

ساختمان مؤسسه در کل شامل پنج بخش اصلی آرشیو، موزه رسانه، بخش اداری، واحد پذیرش ارباب رجوع، و بخش خدمات است که این بخش‌ها گرداگرد یک Void مرکزی در قلب ساختمان به هم می‌پیوندند و یک آتریوم عمومی بزرگ را تشکیل می‌دهند. در این فضای خالی عظیم، ترازهای موزه از بالا به پایین، همچون یک تندیس دیواری، فضای داخلی ساختمان را شکل می‌دهند و مقیاس بزرگ ساختمان را به رخ بازدیدکنندگان می‌کشند.

نمای غیرمعمول ساختمان مؤسسه، پوسته‌ای از پانل‌های شیشه‌ای رنگی برجسته است که تصاویر مشهوری از تلویزیون هلند را به نمایش می‌گذارد. کمپوزیسیون کلی نما توسط Jaap Drupsteen، طراح گرافیک، طراحی شده و برای خلق بیش از 748 پانل شیشه‌ای مختلف، از فناوری جدید و پیچیده‌ای استفاده شده است.


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات:


دوشنبه ٢٥ شهریور ۱۳۸٧

معرفی پروژه

استخر نواری

Project Review
A Striped Private Pool

پروژه حاضر، استخر اختصاصی خانه‌ای در Klagenfurt اتریش است که در سال 2008، توسط گروه معماری Heri&Salli طراحی شده است. هدف اصلی معماران این پروژه، خلق کاراکتر جدیدی از لندسکیپ بود، به‌ گونه‌ای ‌که کارکردها و وظایف مختلفی را بر عهده بگیرد. بر این اساس، طرح کلی استخر از آرایش شش نوار سفیدرنگ در کنار یکدیگر، شکل گرفته است، نوارهایی که کارکردهای مختلفی را در اطراف استخر شنا، همچون صندلی، نیمکت، تخت، میز یا سقفی که مانع دید همسایه‌ها می‌شود، بر عهده گرفته‌اند. همچنین یک نوار شکسته، به عنوان رمپ، ارتباط استخر را با محوطه چمن اطراف تأمین می‌کند.


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات:


چهارشنبه ٢٠ شهریور ۱۳۸٧

معماری جهان

نامتغیرهای معماری مدرن ـ 2

Architecture of the World
Invariables of Modern Architecture - 2

4. شکستن جعبه
مراد زوی از این اصل، این است که هر فضای معماری که در جعبه‌ای صرفاً مکعب یا مکعب مستطیل شکل محصور باشد، باید گشوده شود، زیرا به عقیده وی، فضای بسته محصور می‌کند و شخص را مانند مرده‌ای در کفن محدود می‌سازد، اما اگر شش سطح این جعبه (مکعب) را از یکدیگر بگشاییم، دست به اقدامی انقلابی زده‌ایم که از اصول معماری مدرن است.

پاویون بارسلون، کار میس ونده‌رو (1929) و خانه ییلاقی وی (1923) که در نمایشگاه معماری 1931 آلمان به نمایش گذاشته شد، نمونه‌های مجسم و ساخته‌شده این اصلند.

5. سازه‌های طره‌ای، غلافی و غشایی

زوی نامتغیر پنجم خود را با نقل قولی از رایت، مربوط به سال 1955، در اشاره به خانه آبشارش، آغاز می‌کند: «... به اندازه کافی از مهندسی سازه سر در می‌آوردم که بدانم بیرونی‌ترین زاویه یک جعبه جایی نیست که اقتصادی‌ترین مکان برای تحمل بار جعبه باشد.» مراد رایت طره‌های دلیرانه‌ای است که در ساختمان خانه آبشار به کار برده تا این خانه و معماری آن را از شکل جعبه‌مانند به در آورد.

زوی پس از نقل قول از رایت می‌نویسد که « معنای زبان مدرن معماری این است که مهندسان و معماران، هر دو با تکلم بدین زبان، ساختمان را از زنجیر کلاسی‌سیسم برهانند و تضاد دیرینه بین مهندس و معمار پایان یابد.»

6. فضا در زمان
تصویری که زوی در توضیح این نامتغیر خود به دست می‌دهد، به بهترین صورتی مراد وی را نشان می‌دهد. در بالای تصویر وی فعالیت‌های آدمی را نشان می‌دهد که به گونه‌ای آزاد، بدون فضای مقید کلاسی‌سیسم صورت می‌گیرد تا سرانجام فضایی معمارانه آنها را در قفسی بدون ملاحظه زمان جا دهد. بر عکس، در پایین تصویر هر یک از فعالیت‌ها، بسته به زمان فعالیت، در فضایی مناسب خود جا می‌گیرد.

 

به راستی، اگر به حکم نامتغیر چهارم زوی، یعنی ضدپرسپکتیو، حجم خارجی ساختمان یا به قول وی جعبه، باید شکسته شود، بر اساس نامتغیر ششم، جعبه باید به رعایت فعالیت‌های داخلی خانه شکل بگیرد.

7. پیوند ساختمان، شهر و منظر

برای درک این نامتغیر، باید ابتدا اسکیسی را که زوی از جان جوهانسن (John Johansen)، معمار آمریکایی، ترسیم کرده و توضیح دهنده کار این معمار در طرح تئاتر مامرز (Mummers) در شهر اوکلاهمای آمریکا است، یاد کرد. در این ترسیم، معمار فراروند طراحی معماری را در 3 مرحله نشان می‌دهد: ابتدا حجم‌ها را شکل دهید و در کنار هم قرار دهید، سپس آنها را بر سازه استوار کنید و در نهایت آنها را به هم پیوند دهید.

اسکیس دیگری (ظاهراً از خود زوی)، این نامتغیر را به معنای وسیع‌تری نشان می‌دهد: در این اسکیس نه تنها پیوند عناصر یک ساختمان به یکدیگر، بلکه پیوند ساختمان‌های مختلف با کاربری‌های متفاوت با عناصری چون خیابان، پارک و حتی کل سیستم ترابری شهری تحقق می‌یابد. 

_________________________________________
þ منبع: مزینی، منوچهر. 1378: به یاد برونو زوی. فصلنامه معمار، شماره 7.


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات:


جمعه ۱٥ شهریور ۱۳۸٧

معماری جهان

نامتغیرهای معماری مدرن ـ 1

Architecture of the World
Invariables of Modern Architecture - 1

برونو زوی (Bruno Zevi)، معمار و نظریه‌پرداز برجسته ایتالیایی (1918-2000)، در کتابی به نام «زبان مدرن معماری» (The Modern Language of Archtecture)، هفت ویژگی که آنها را نامتغیرها (Invariables) می‌‌نامد، برای معماری مدرن برشمرده و در اثبات نظرات خود، شواهد تاریخی آورده است:

1. فهرست عملکردها، به مثابه روش طراحی معماری
مراد زوی از «فهرست عملکردها»، چنان که ممکن است به نظر برسد، این نیست که جامه‌ای مقید، تافته و بافته از عملکردها برای معماری پدید آورد، بلکه درست برعکس، مرادش این است که هر یک از عوامل ساختمانی، نمودار عملکردی خاص باشد که آن عامل در ساختمان بر عهده دارد.

 

مثالی که زوی در مورد این نامتغیر به دست می‌دهد، عامل پنجره در ساختمان است. تصویری که او برای توضیح این مثال ارائه داده است، نمای سه ساختمان را نشان می‌دهد؛ نمای ساختمان بالایی نشانگر یک نمای کلاسیک است و نمای میانی نمایانگر یک نمای مدرن سطحی یا قلابی و نمای زیرین، نمایی است که زوی خود ارائه می‌دهد. در دو نمای نخستین، پنجره‌ها به هیچ روی معرف عملکردی که در پس آنها می‌گذرد ـ خواه اتاق پذیرایی، خواه اتاق خواب یا آشپزخانه ـ نیستند، در حالی که در نمای زیرین، اگرچه هر پنجره ساز خود را می‌زند، ولی نمایانگر عملکرد فضایی است که هر پنجره نمودار برونی آن است.

2. ناقرینگی و انقطاع
زوی تقارن را مساوی هدردادن سرمایه (اسراف اقتصادی) باضافه تنفر روشنفکرانه‌ای نسبت به آدمیان می‌خواند و آن را به درستی یکی از اصول معماری کلاسی‌سیسم می‌داند. او می‌نویسد: «هرگاه از مد مبتذل تقارن خود را خلاص کردید، گامی بسیار بزرگ به سوی معماری دمکراتیک برداشته‌اید.»

مثالی که زوی در مورد این نامتغیر به دست می‌دهد، نصب یک تابلو بر روی دیوار یک اتاق است. او می‌نویسد بر اساس این اصل، تابلو را در هر کجای دیوار نصب کنید، مگر در میان آن.

زوی برای آنکه مثالی از زشتی تقارن به دست دهد، از میدان ویکتور امانوئل یاد می‌کند. این میدان به وضع سابق کاملاً غیرمتقارن بود، اما آن را گشودند و بنای یادبود این پادشاه را در میان آن جا دادند تا همه چیز آن متقارن باشد.

3. ضد پرسپکتیو
پرسپکتیو که در عصر رنسانس توسط استادان ایتالیایی کشف و قواعدش تدوین شد، در زمان خود مفهومی تازه از فضا در معماری پدید آورد، اما با همه تازگی که در زمان خود داشت، برای رساندن مفهوم فضا ـ زمان عصر مدرن کافی نبود، زیرا دید پرسپکتیوی از نقطه‌ای ثابت به شیء یا ساختمان یا فضا می‌نگرد. مفهوم یا تصور کوبیستی که در عصر ما در آثار نقاشانی چون پیکاسو تجلی کرد، بهترین گویای مفهوم سه‌بعدی ضدپرسپکتیوی است که زوی مطرح می‌کند.

مثالی که زوی در مورد این نامتغیر به دست می‌دهد، میدان فارنزه (Palazzo Farnese) است. وی می‌نویسد اگر ساختمان‌های دور این میدان نسبت به یکدیگر کج (زاویه‌دار) ساخته می‌شدند، بر غنای سه‌بعدی آن افزوده می‌شد، حال آنکه در وضع کنونی، ساختمان روبرویی در میدان، فقط به صورت نمایی که صرفاً از روبرو مشاهده می‌شود، به دیده می‌آید.

_________________________________________
þ منبع: مزینی، منوچهر. 1378: به یاد برونو زوی. فصلنامه معمار، شماره 7.


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات:


یکشنبه ۱٠ شهریور ۱۳۸٧

نقد معماری

نقد کمی ـ 1

بازخوانی کتاب «معماری و اندیشه نقادانه» ـ 17

Architectural Criticism
Measured Criticism - 1
Book Review: Architecture and Critical Imagination - 17

آنچه یک ارزیابی دقیق را از سایر انواع نقد جدا می‌کند، کمیت است. کمیت عبارت است از تخصیص اعداد به مشاهدات و ادراکات مختلف، به گونه‌ای که بتوان آنها را به وسیله قوانین مشخص ریاضی مورد تحلیل قرار داد. در نقد کمی، معیارهای عددی یا معادل‌های خاص آنها که یک بنا موظف به پاسخ‌گویی آنهاست و از دقت بسیاری برخوردارند، ملاک داوری قرار می‌گیرند.

معیارهایی که نقد کمی بر پایه آنها استوار است، در سه دسته قابل بررسی هستند:
1. معیارهای حداقل که بیانگر حداقل‌های لازم هستند، مثل حداقل ارتفاع لازم سقف یا حداقل انداره درگاه‌ها
2. معیارهای حد وسط که دربرگیرنده حدود متوسط هستند، مثل متوسط ارتفاع پایین تخته‌سیاه از کف زمین
3. معیارهای ایده‌آل که بیانگر شرایط ایده‌آل هستند، یعنی اهدافی که ساختمان‌ها تمایل دارند به آنها نایل شوند. به عنوان مثال، از نظر ویتروویوس، اتاق‌های غذاخوری می‌باید طولی دو برابر عرض داشته باشند، یا از نظر کامیلوسیت، تناسبات خاصی باید در طراحی میدان‌های عمومی رعایت شود.

معیارهای نقد کمی، همه بیان‌کننده تنوع نیازها و مطالبات خواسته‌شده از یک بنا است. به طور معمول، نیازها و اهداف بنا در قالب سه دسته کلی بیان می‌شوند:
1. اهداف و نیازهای فنی و ساختاری که مربوط به اصل ساختمان بوده و مواردی از قبیل استحکام، قابلیت نگهداری و دوام آن را دربرمی‌گیرد.
2. اهداف و نیازهای عملکردی که به نقش و عملکرد ساختمان، به عنوان بستری برای فعالیت‌های خاص، می‌نگرد.
3. اهداف و نیازهای رفتاری، به منظور ایجاد زمینه‌ای برای بروز فعالیت‌ها، با اساس و بنیاد ساختمان یا موقعیت بنا ارتباطی ندارد، بلکه به تأثیر بنا و معماری بر انسان مربوط می‌شود.
بر این اساس، مطالعات مبتنی بر علوم رفتاری و روان‌شناختی و احکام حاصل از این علوم نیز از مصادیق معیارهای کمی به شمار می‌روند.

_________________________________________

þ بخش پیشین بازخوانی کتاب «معماری و اندیشه نقادانه»:

1۶. نقد گونه‌ای ـ 3


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات:


سه‌شنبه ٥ شهریور ۱۳۸٧

یادداشت ماه

معیار قضاوت درباره معماری چیست؟

Month’s Note
?What are Critera for Architectural Judgement

آنچه در ادامه می‌خوانید، پاسخ من به پرسش‌هایی است که خانم مهندس نینا شاهرخی، در تیرماه 1385، در راستای انجام یک کار پژوهشی با عنوان قضاوت در معماری یا چیزی مشابه آن، مطرح کرده و خواستار پاسخگویی من و تعدادی دیگر از دوستان، به این پرسش‌ها شده بودند (البته نمی‌دانم آخر و عاقبت این پژوهش به کجا انجامید؟!):
1. معیار و ملاک شما برای قضاوت در مورد یک پروژه معماری و یا یک بنای معماری چیست؟ (اگر وظیفه قضاوت یک پروژه دانشجویی بر عهده شماست، با چه ملاکی به پروژه نمره می‌دهید؟)
2. آیا اصولاً معیاری وجود دارد؟
3. آیا قضاوت و نقد با یکدیگر متفاوتند و اگر تفاوت دارند، این تفاوت در چیست؟
4. آیا نقد و یا قضاوت معماری از اصول کلی قضاوت پیروی می‌کند یا خود به عنوان یک وادی مستقل دارای معیارهای خاص است؟

معیار قضاوت در مورد یک پروژه معماری، از مسائلی است که من طی سال‌های اخیر، همواره پس از پایان جلسات ارزشیابی دروس طراحی معماری و اخیراً پس از پایان جلسات مختلف دفاع از پایان‌نامه‌های دانشجویی، با آن درگیر بوده‌ام و حقیقتاً نتوانسته‌ام به پاسخ چندان روشن و قاطعی در این زمینه برسم. از بحث‌هایی هم که با دیگران در این مورد داشته‌ام، به این نتیجه رسیده‌ام که خیلی‌ها (منظورم اساتید و دانشجویان معماری) هنوز تعریف روشنی از چگونگی نقد و قضاوت در مورد یک پروژه معماری ندارند. 

واقعاً چگونه می‌توان در مورد معماری، پدیده‌ای که عوامل متعددی در شکل‌گیری آن دخیل هستند، قضاوت کرد و به آن نمره داد؟ چگونه می‌توان بر روی یک پروژه که طراح مدت‌ها بر روی آن وقت صرف کرده، اندیشیده و با آن زندگی کرده است ـ البته در متعالی‌ترین حالت برخورد طراح با پروژه ـ در مدت زمانی اندک نظر داد و آن را با یک نمره کمی سنجید؟ اصولاً آیا می‌توان معیارهایی را برای قضاوت معماری تدوین کرد و سپس بر اساس آن معیارها به سنجش و ارزیابی پرداخت؟ آیا می‌توان نقد معماری را فرمولیزه کرد؟ اینها بخشی از سؤالات متعددی هستند که در این زمینه می‌توان مطرح کرد و به بحث درباره آنها پرداخت.

به اعتقاد من، برای قضاوت در مورد یک پروژه معماری، باید در درجه اول نظام و نحوه شکل‌گیری آن را مورد توجه و ارزیابی قرار داد. بدین منظور باید مسائلی از قبیل محدودیت‌ها و امکانات طراح و نحوه برخورد وی با موضوع را به عنوان معیار قضاوت در نظر گرفت. چون اگر معیارهای دیگری را مورد توجه قرار دهیم و مثلا بخواهیم بر اساس نقشه‌ها و پلان‌ها به تفصیل به بررسی جزئیات مختلف بپردازیم، در مدت زمان اندکی که در اختیار ماست، قادر نخواهیم بود بر کم و کیف پروژه مسلط شده و آن را مورد ارزیابی منصفانه و واقع‌بینانه‌ای قرار دهیم. اما رویکرد طراح و نحوه برخورد وی با پروژه و مسائل پیرامون آن و به عبارتی چگونگی سیر از سوال به سوی جواب توسط طراح، مسئله‌ای است که می‌توان در مورد آن به نتیجه مشخصی رسید و بر اساس موفقیت طراح در مدیریت این پروسه به وی نمره داد. البته این روش زمانی موضوعیت دارد که طراح بدیهی‌ترین اصول کارکردی ـ زیبایی‌شناختی معماری را در نظر گرفته باشد، چرا که در غیر این صورت نمی‌توان اصلاً وارد بحث رویکرد طراح شد؛ بررسی رویکرد طراح در طرحی که در آن اصول واضح و روشن معماری رعایت نشده باشد، اصولاً محلی از اعراب ندارد.

نقد معماری و قضاوت در مورد معماری، هر دو از بنیادهای نظری کمابیش مشابهی برخوردار هستند. ولی در نقد با فرصت بیشتری که برای مطالعه دقیق مدارک، مستندات و حواشی پروژه، در اختیار منتقد است، او می‌تواند کمی با تفصیل بیشتر در جزئیات پروژه وارد شود. حتی در نقد معماری که انواع مختلف آن به تفصیل در کتاب «معماری و اندیشه نقادانه» بیان شده است، می‌توان زمینه‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و ... مؤثر بر پیدایش یک اثر معماری و نتایج و پیامدهای این اثر در حوزه‌های مذکور را مورد بررسی قرار داد. آنچه مسلم است نقد معماری در گستره‌ای وسیع‌تر به بررسی اثر معماری می‌پردازد و بر اساس هدف‌های مختلف می‌توان زیرمجموعه‌های متعددی برای آن تعریف کرد که قضاوت‌های آکادمیک در مورد معماری یکی از آنهاست.


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: