معماری ایران؛ گذشته ناشناخته سرزمین ما1

 

معماری ایران همچون تاریخ چندهزار ساله آن فراز و نشیب­های زیادی را پشت سر گذاشته و از کاخ باشکوه کوروش در دوره باستان تا برج آزادی در دوره معاصر، هزاران اثر زیبای هنری به جهان معماری عرضه کرده است. با این وجود تاریخ چندهزارساله معماری ایران آن­گونه که شایسته است، مورد مطالعه و بررسی کافی قرار نگرفته است. در مقایسه با معماری­های درخشان جهان و کتاب­ها و مقالات نوشته­شده درباره آنها، معماری ایران چندان که باید شناخته­شده نیست. به علاوه اگرچه پذیرش آن مشکل است، اما باید بپذیریم که این ناشناس ماندن در جهان کمتر از آن چیزی است که در ایران به وقوع پیوسته است.

 

در تدوین تاریخ معماری توسط پژوهشگران غربی و مستشرقین، نقش همه مردمی كه با یاری آنها میراثی به نام میراث معماری جهان شكل گرفته است، نه تنها به خوبی بیان نشده، بلكه در حق برخی از آنها از جمله ایران اجحاف شده است. بخشی از این اجحاف به كم­كاری ما ایرانیان در عرصه­های پژوهشی باز می­گردد. اگر مستشرقین به هر دلیلی معماری مستعد ایران را نادیده گرفته­اند، ایرانیان می­بایستی به رفع این اجحاف کمک می­نمودند و این كاری است كه ما ایرانیان درباره معماری كشورمان انجام نداده­ایم. ما نتوانسته­ایم گنجینه­هایی را كه معماران ایرانی سازنده آنها بوده­اند، به جهان معماری معرفی نماییم. شاید بتوان گفت ما حتی خود نتوانسته­ایم این گنجینه­ها را بشناسیم. این فقر فرهنگی نه تنها در جامعه ما و در میان عموم مردم رواج دارد، بلكه در میان جامعه معماری كشورمان نیز دیده می­شود. این فقر از ساده­ترین بخش آن یعنی آگاهی از اطلاعات عمومی معماری كشور آغاز گشته و تا رده­های تحلیل و ارزیابی آن ادامه می­یابد. از این­رو بایستی توجه بیشتری به مطالعه و معرفی معماری ایران شود، چرا که آثار معماری تاریخی ما از معدود آثاری است كه به نحوی می­تواند ما را با گذشته­مان مرتبط كند و به ما در شناخت فرهنگ دوره­های گذشته یاری رساند.  

 

 



موضوعات: