معماری ایران؛ گذشته ناشناخته سرزمین ما2

 

شناخت عواملی که در کمتر شناخته­شدن و کمتر مطرح­شدن معماری ایران تأثیرگذار بوده­اند، در مطالعه این معماری حائز اهمیت فراوانی است. مدارك مكتوب درباره معماری ایران چنان اندك است كه براساس آنها نمی­توان حتی طرحی كلی و قابل اعتماد از معماری ایران و جنبه­های زیبایی­شناختی آن، شیوه تلقی مردم زمانه از آثار معماری، شیوه ساخت­وساز،‌ اصناف و مشاغل معماری و جایگاه اجتماعی آنان، كاركردهای انواع بناها و نحوه زندگی در آنها و ...، به دست داد.

 

 

در نوشته­هایی که از ایرانیان سده­های گذشته به دست ما رسیده است، شاید درباره هیچ چیز به اندازه معماری ایران سکوت نشده است. هیچ­کس گزارشی درباره هنر معماری ایران و پدیدآورندگان آن نداده است: نه از کاخ­های پاسارگاد و آرامگاه کوروش و نه از دروازه ملل و ستون­های آپادانای تخت جمشید در دامنه کوه رحمت، نه از کاخ فیروزآباد اردشیر بابکان، نه از شبستان­ها و گلدسته­های مسجد جامع نایین و زواره و اردستان در حاشیه کویر و نه از گنبد تنومند و کوه­وار سلطانیه در دشت سرسبز و خرم زنجان، و نه از همه بناهای کوچک و بزرگی که به رنگ­های آجری و زمردی و فیروزه­ای در زیر آفتاب درخشان فلات بیکران ایران تنها کارنامه­های زنده تاریخ ایران هستند. از معماری ساده و زیبای روستاهای کویری و آبادی­های کوهپایه­ای که آبشخور هزاران­ساله مردمی اصیل و تاریخی هستند، نیز همان قدر سخنی به میان نیامده است که از معماری نیشابورها، ری­ها، کرمان­ها، جندق­ها و ابرقوها، که مراکز بزرگ­ترین و پرجنب­وجوش­ترین مدنیت­های سده­های گذشته بوده­اند. شگفت­انگیز اینکه ایرانیان شیفته معماری حتی دست­کم در مورد بناهای مذهبی خود نیز کوچکترین گزارشی از خود به یادگار نگذاشته­اند.

 

 



موضوعات: