معماری ایران؛ گذشته ناشناخته سرزمین ما3

 

در میان گذشتگان این سرزمین تنها داریوش هخامنشی (486-522 پیش از میلاد) است که با سنگ­نوشته شوش نخستین کارنامه معماری ایران را بدست می­دهد. این سنگ­نوشته که توسط یک هیأت باستان­شناسی فرانسوی در شوش پیدا گردیده است، قدیمی­ترین سند معماری ایران محسوب می­شود و در آن چگونگی ساخته شدن بناها شرح داده شده است.

 

در سنگ­نوشته شوش از زبان داریوش می­خوانیم که صنعت­گران و پیشه­وران با ملیت­های گوناگون از سرزمین­های دور و نزدیک به شوش فراخوانده شده­ و در کارگاه بزرگ ساختمانی شوش به کار گمارده شده­اند. مصالح ساختمانی کاخ شوش از راه­های دوری به شوش آورده شده­اند و برای ساختن کاخ نخست زمین را به عمق ده تا بیست متر کنده و سپس زیر بنا را با شفته انباشته­اند. همزمان با خاکبرداری، فخاران چیره­دست بابلی خشت مالیده و آجر ساخته­اند. برای پوشاندن سقف­ها و همچنین برای تهیه ستون­ها الوار سدر و کاج که در لبنان تهیه شده بود، به وسیله آشوری­ها به بابل آورده شده­اند و سپس از بابل ایونی­ها و کاری­ها که دریانوردان ماهری بوده­اند، این الوار را سوار بر آب فرات به شوش رسانیده­اند. طلا از سارد و بلخ، سنگ لاجورد و عقیق شنگرف از سغد، سنگ کدر فیروزه از خوارزم، نقره و آبنوس از مصر، مصالح روکاری دیوارها از یونان، عاج از حبشه و رخج در حوالی قندهار، و ستون­های سنگی از روستای ابیرادوش در شمال خوزستان فراهم آمده است. مادی­ها و مصری­ها زرگری کرده و دیوارها را آراسته­اند و ساردی­ها و مصری­ها نجاری را به عهده داشته­اند.

با توجه به اینکه از معماری ایرانیان نخستین مدارک زیادی در دسترس نیست، با مطالعه این سند می­توان دریافت که اندیشه معماری در عهد باستان، در زمانی که معماران قدرت پی­افکندن و ساختن بناهایی چون کاخ­های شوش را داشته­اند، در چه میدان و مداری قرار داشته است.

 

 



موضوعات: