معماری ایران؛ گذشته ناشناخته سرزمین ما3
در میان گذشتگان این سرزمین تنها داریوش هخامنشی (486-522 پیش از میلاد) است که با سنگنوشته شوش نخستین کارنامه معماری ایران را بدست میدهد. این سنگنوشته که توسط یک هیأت باستانشناسی فرانسوی در شوش پیدا گردیده است، قدیمیترین سند معماری ایران محسوب میشود و در آن چگونگی ساخته شدن بناها شرح داده شده است.
در سنگنوشته شوش از زبان داریوش میخوانیم که صنعتگران و پیشهوران با ملیتهای گوناگون از سرزمینهای دور و نزدیک به شوش فراخوانده شده و در کارگاه بزرگ ساختمانی شوش به کار گمارده شدهاند. مصالح ساختمانی کاخ شوش از راههای دوری به شوش آورده شدهاند و برای ساختن کاخ نخست زمین را به عمق ده تا بیست متر کنده و سپس زیر بنا را با شفته انباشتهاند. همزمان با خاکبرداری، فخاران چیرهدست بابلی خشت مالیده و آجر ساختهاند. برای پوشاندن سقفها و همچنین برای تهیه ستونها الوار سدر و کاج که در لبنان تهیه شده بود، به وسیله آشوریها به بابل آورده شدهاند و سپس از بابل ایونیها و کاریها که دریانوردان ماهری بودهاند، این الوار را سوار بر آب فرات به شوش رسانیدهاند. طلا از سارد و بلخ، سنگ لاجورد و عقیق شنگرف از سغد، سنگ کدر فیروزه از خوارزم، نقره و آبنوس از مصر، مصالح روکاری دیوارها از یونان، عاج از حبشه و رخج در حوالی قندهار، و ستونهای سنگی از روستای ابیرادوش در شمال خوزستان فراهم آمده است. مادیها و مصریها زرگری کرده و دیوارها را آراستهاند و ساردیها و مصریها نجاری را به عهده داشتهاند.
با توجه به اینکه از معماری ایرانیان نخستین مدارک زیادی در دسترس نیست، با مطالعه این سند میتوان دریافت که اندیشه معماری در عهد باستان، در زمانی که معماران قدرت پیافکندن و ساختن بناهایی چون کاخهای شوش را داشتهاند، در چه میدان و مداری قرار داشته است.
| لینک |
