اولین معمار تحصیل­کرده ایرانی1

 

به اعتقاد بسیاری از صاحب­نظران، دوره سلطنت ناصرالدین­شاه قاجار نقطه عطفی در معماری و شهرسازی ایران محسوب می­شود. در این دوره به علت مسافرت­های مکرر ناصرالدین­شاه به کشورهای خارج و متعاقب آن توسعه ارتباطات جامعه سنتی ایرانی با دنیای مدرن غرب و مظاهر تمدن آن، دگرگونی­هایی در تمام زمینه­های اجتماعی و فرهنگی صورت می­گیرد که معماری نیز از آن مبرا نیست. در حقیقت دوره سلطنت ناصرالدین­شاه را می­توان سرآغاز تحولات گوناگون در بینش و سپس فرم و ساختار معماری ایران در نظر گرفت. همچنین تقریباً از همین زمان است که نظام سنتی حرفه معماری در ایران تغییر می­یابد و با ورود نخستین فارغ­التحصیلان رشته معماری که در خارج از کشور تعلیمات آکادمیک را پشت سر گذاشته بودند، ترسیم نقشه­های ساختمانی و استفاده از نقشه به عنوان یک زبان فنی و تصویری بین­المللی، برای اولین بار در معماری کشور مطرح می­شود. برای اغلب معماران شاید این سؤال مطرح باشد که اولین معمار تحصیل­کرده ایرانی که نقشه­های ساختمانی را به صورت امروزی ترسیم می­کرده، چه شخصی بوده است؟

با توجه به اینکه مدارس معماری در کشور ما سال­ها بعد از کشورهای غربی تأسیس شدند و پیشینه تأسیس مدارس معماری در کشور ما به دهه 1300 خورشیدی برمی­گردد، برای یافتن اولین معمار تحصیل­کرده ایرانی، باید در بین اولین گروه فارغ­التحصیلان ایرانی خارج از کشور جستجو کرد. در ضمن این جستجو به اولین مهندس معمار ایرانی برمی­خوریم که در فرانسه در رشته معماری و طراحی صنعتی فارغ­التحصیل شد و مواد درسی که گذرانید، دقیقاً با دروس امروزی دانشکده­های معماری مطابقت دارد. آثار او نیز دقیقاً از روی نقشه­های مدون (پلان، نما، مقطع و پرسپکتیو) ساخته شده است. این شخص میرزا مهدی­خان شقاقی نام داشت که می­توان او را با اطمینان اولین معمار تحصیل­کرده ایران دانست. وی جزو اولین گروه دانشجویان ایرانی بود که از سوی ناصرالدین­شاه قاجار جهت تحصیل در رشته­های مختلف به خارج از کشور اعزام شدند.

 

 



موضوعات: