اولین معمار تحصیل­کرده ایرانی2

 

میرزا مهدی­خان شقاقی در سال 1263 هجری قمری مطابق با 1223 خورشیدی (1844 میلادی) در تهران متولد شد و پس از چند سال تحصیل در مکتب سرخانه و مدرسه جدیدالتأسیس دارالفنون در سال 1276 هجری قمری مطابق با 1236 خورشیدی (1857 میلادی) به سبب روابط خانوادگی به دستور شخص ناصرالدین­شاه با اولین هیأت دانشجویان ایرانی به پاریس اعزام شد و بعد از اتمام تحصیلات متوسطه و اخذ گواهی­نامه مهندسی معماری از مدرسه عالی نورمان سوپریور دوپاریو دانشکده معماری (آرشیتکتور) پاریس در سال 1243 شمسی (1864 میلادی) به ایران بازگشت. مخارج تحصیل او به موجب گزارش میرزا ملکم­خان به ناصرالدین­شاه بالغ بر سیصد تومان شده بود. میرزا مهدی­خان مهندس بعد از دو سال تحصیل مقدماتی به پاریس آمد و پس از شش ماه امتحان ورودی را گذراند و وارد اکول سانترال دزآرت امانوفاکتور (مدرسه مرکزی هنر و صنایع ساخت) شد و بعد از سه سال با دیپلم مهندسی راه و پل­سازی فارغ­التحصیل شد.

خاطرات میرزا مهدی­خان شقاقی که به کوشش حسینقلی­خان شقاقی به چاپ رسیده است، دربردارنده نکات مهم و جالبی از نظام آموزشی معماری در آن دوره می­باشد. برای مثال مهدی­خان می­نویسد که دانشجویان می­بایست برای ورود به سال دوم پروژه عملی نقشه مریضخانه­ای را به طور کامل ترسیم کنند که او در نقشه­های ارائه­شده وضعیت اتاق­های بیماران و ملاحظه حفظ­الصحه، مخزن آب و رختشویخانه و حمام و اتاق­های اطباء و جراحی، آشپزخانه و نماهای این بنا و نمایش باغ و غیره را طوری کشیده بوده است که به هنگام اجرا توسط مقاطعه­کار، نیازی به حضور مهندس آرشیتکت نباشد. همچنین در بخش دیگری از خاطرات او در مورد شیوه آزمون معماری در آن زمان آمده است که کاغذ نقشه­کشی می­بایست روی تخته­های مخصوص با یک ذرع و نیم طول و سه چارک عرض چسبانده شود و پس از اتمام آن می­بایست ورقه کاغذ را از روی تخته­ها بردارند و امضاء کنند و با یک شرح مبسوط راجع به آن تسلیم ممتحن کنند که او نیز جزء به جزء آن را رسیدگی می­کرد و نمره می­داد تا درجات فضل هر یک از دانشجویان معلوم شود.

 

 



موضوعات: