اولین معمار تحصیل­کرده ایرانی3

 

میرزا مهدی­خان شقاقی بعد از بازگشت از فرانسه با مشکلات خانوادگی متعددی روبرو شد و مدت­ها را بدون شغل و با وضع مالی اسفناک سپری کرد و تا پانزده سال کسی برای کار طراحی ساختمان به او رجوع نکرد. کار به جایی رسید که مجبور شد به صورت عمله روزمزد به طور ناشناس در ساختمان­های خصوصی مشغول به کار شود، تا اینکه روزی در سر ساختمانی وزیر امورخارجه وقت بطور اتفاقی او را دید و به سبب شناختی که از پدر مهدی­خان داشت، او را حضور ناصرالدین­شاه برد. میرزا مهدی­خان شقاقی طی ملاقاتی که با ناصرالدین­شاه در بیرون شهر داشت، به دستور او ساختمان قصر فیروزه را طراحی نمود، اما به دلیل نپذیرفتن دخل و تصرف­های شاه در طرح، این کار از او گرفته شد. البته قصر فیروزه با نقشه او چهار پنج سال بعد به اتمام رسید که اکنون هم ساختمان آن باقی است. او در سال 1297 هجری قمری به مقام نیابت دوم وزارت خارجه منصوب گردید و در زمان وزارت خارجه ناصرالملک نیابت اول را به او محول کردند. میرزا مهدی­خان شقاقی به خاطر خدماتش در وزارت امورخارجه به لقب ممتحن­الدوله نایل شد و بعدها نیز نشان تمثال ناصرالدین­شاه را به او اهدا کردند. اولین معمار تحصیل­کرده ایرانی در سال 1299 شمسی در سن 76 سالگی درگذشت. 

برخی از آثار معماری میرزا مهد­ی­خان شقاقی عبارتند از:

ـ وزارت­خانه­های جدید در اطراف میدان ارگ که ساخته نشدند

ـ عمارت بهارستان و مسجد ناصری (سپهسالار) به سفارش مرحوم سپهسالار

ـ عمارت معتمدالسلطنه (میرزا ابراهیم)

ـ عمارت و باغ سیدعبدالله پسر سیدموسی تفرشی در خارج از دروازه قزوین

ـ عمارت قوام­الدوله ثانی در گوشه لاله­زار (شامل چهار حیاط و دو عمارت اندرونی و دو عمارت بیرونی مجاور هم و یک حمام بزرگ با دو بخش عمومی و خصوصی)

ـ پله اصلی عمارت ناصرالملک که با همان نقشه ساختمان بهارستان اجرا گشت

ـ عمارت مسکونی سعدالدوله که دارای پلکان معلق بود

ـ عمارت میرزا سعیدخان مؤتمن­الملک انصاری (وزیر امورخارجه وقت)

ـ عمارت حسام­السلطنه (ابوالنصر میرزا)

ـ عمارت محمدولی­خان سپهسالار تنکابنی در چهارراه لاله­زار

ـ ساختمان جدید سفارت ایران در استانبول در زمان سفیر کبیری میرزا حسین­خان سپهسالار که در موقع بازگشت از استانبول به ایران طراحی شده است

 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

این یادداشت به همراه دو یادداشت قبلی در روزنامه همشهری مورخ یکشنبه 29 شهریورماه 83 به چاپ رسیده است.

 

 



موضوعات: