برداشت آزاد

 

آگهی‌نامه یا نشریه تخصصی؟

 

Free Take

?Yellow Pages or Specialized Publication

 

سیامک جولایی، سرمقاله: فصلنامه شارستان، شماره 9و10، پاییز و زمستان 1384، صفحات 4-5

 

... مطبوعات تخصصی ما، به لحاظ کسب درآمد و برخورداری از امکان‌های بایسته‌ای که به ایشان فرصت بدهد تا بتوانند وظیفه‌شان را بدرستی ارایه کنند، با تنگناهایی جدی روبه‌رو هستند ... بقاعده اوضاع باید چنان باشد که مسئولان مطبوعات تخصصی وقتی که می‌خواهند حاصل فکر یا عمل یک متخصص حوزه کارشان را به جامعه معرفی کنند، این کار را در قبال پرداخت "دستمزد" یا "حق‌الزحمه"، یا به تعبیر درست‌تر و فنی‌تر در قبال رعایت "حقوق مادی اثر" ـ که همان "کپی‌رایت" باشد ـ انجام بدهند، ولی آیا براستی می‌توانند چنین کنند؟ ... چنین نیست که هیچ، در بسیاری موردها حتی برعکس هم شده، یعنی ناچار از صاحب اثر "پول" می‌گیرند تا بتوانند کار او را چاپ کنند! و کار این وارونگی در "رعایت حقوق مادی اثر" به آنجا رسیده که گاه حتی در موردهایی که از حوزه ناچاری هم بیرون است، برخی نشریه‌ها تا پول نستانند، اثر صاحب اثری را چاپ نمی‌کنند و این به یک رویه نامیمون تبدیل شده تا آنجا که تالی فاسد هم پیدا کرده، یعنی گاه می‌توان پول داد و اثری معمولی را در نشریه‌ای چاپ کرد، در حالی که بسیار آثار باارزش‌تر پشت در یا در صف نوبت منت چاپ باقی مانده‌اند!  

... در حوزه معماری و ساختمان، به دلیل وجود بازار کالا و خدمات فراوان مربوط به این حوزه، زمینه‌های جذب آگهی برای نشریه‌های تخصصی، به صورت بالقوه، فراوان است. اما در همین حوزه نیز معیار جذب آگهی الزاماً کیفیت یا سابقه آن نشریه نیست، بلکه این برخی ارتباط‌هاست که آگهی می‌آورد، نه ارزش کیفی ـ یا حتی کمی ـ نشریه‌ها! ما در سرمقاله شارستان 3-4 (بهار و تابستان 1383) با همین محتوا نکته‌هایی را مطرح کرده بودیم و امیدوار بودیم که به آن توجه شود. در آنجا گفته بودیم که: "... چگونه است که یک نشریه سینمایی، ویژه‌نامه‌هایی در زمینه ساختمان چاپ می‌کند پر از آگهی‌های صنعت ساختمان و برای خالی نبودن عریضه تعدادی مطلب ساختمانی و معماری را هم از روزنامه‌ها و نشریه‌های دیگر عیناً چاشنی آگهی‌هایش می‌کند تا به این ترتیب "آگهی‌نامه"‌ای را به جای "آگاهی‌نامه" جا بیندازد؟ آیا صرف داشتن روابطی که می‌تواند آگهی‌هایی را جذب کند، باید مجوزی باشد برای دخالت یک نشریه در عرصه‌هایی که راسته کاری آن نیست؟ ..." این ماجرای شیرین گویا به لحاظ انتفاعی خیلی شیرین بوده، چون در پی آن نشریه سینمایی، مدتی است نشریه دیگری با گرایش "مدیریت" نیز عین همان ویژه‌نامه را با همان لوگوتایپ همان نشریه سینمایی چاپ می‌کند که باز هم آگهی‌نامه‌ای است که به آن مطالبی ساختمانی را عیناً برگرفته از نشریه‌های دیگر آویزان کرده‌اند! و جالب اینکه هر بار در زیر لوگوتایپ ساختمانی این ویژه‌نامه عنوان "ویژه‌نامه فلان نشریه" را با حروفی چنان ریز چاپ می‌کنند که جز با ذره‌بین‌های الکترونی نمی‌توان آن را خواند و فهمید که در اصل این ویژه‌نامه هیچ ربطی به صنعت ساختمان ندارد! در کنار این شگرد چندساله، به تازگی نوع دیگری از امتزاج "آگهی‌نامه ـ آگاهی‌نامه" به میدان آمده و آن مجلدی است که مجموعه‌ای از آگهی است که به آن شکل نشریه تخصصی داده‌اند. ... حالا در شکلی جدید می‌بینیم که صاحبان امتیاز آگهی‌نامه‌های تبلیغاتی با تنظیم شناسنامه‌ای و با ذکر نام صاحب امتیاز و مدیر مسؤول و دیگر عوامل اجرایی ـ و البته بدون ذکر شفاف اینکه آگهی‌نامه هستند و نه یک نشریه تخصصی معماری/ شهرسازی/ ساختمان ـ نام‌هایی را نیز با عنوان "هیئت تحریریه و همکاران" و "دبیر تحریریه" و "همکاران شماره" ذکر می‌کنند و خلاصه خواننده را دچار این توهم می‌کنند که با یک نشریه تخصصی و حرفه‌ای روبه‌روست. 

البته باید به صراحت اعلان کنیم که این که یک آگهی‌نامه معماری/ شهرسازی/ ساختمان تلاش کند که خود را تا سطح یک نشریه تخصصی این رشته بالا بکشد، کاری بسیار پسندیده و در خور تشویق است و اتفاقاً برخی از نمونه‌هایی که این کار را می‌کنند، بسیار هم شایسته این تلاش هستند و سابقه کار برخی همکارانشان در این زمینه مؤید این شایستگی است. اما صحبت اینجاست که چرا باید این کار به صورت غیرشفاف و بواسطه انجام شود؟ چرا قوانین ما یا نحوه اجرای آنها باید چنان باشد که همیشه زمینه‌ساز کارهای "زیرجلکی" بشود؟ ... چرا فرایند صدور مجوز انتشار نشریه باید این قدر طولانی و دشوار باشد که رهروان این راه مجبور به گشودن راه‌های "میانبر" شوند و به قول معروف به خاکی بزنند و از کوچه پسکوچه‌ها بروند؟ اگر از دید نهادهای فانونگذار یا مجریان قانون، این روش‌های میانبر اشکالی ندارد، پس چرا متقاضیان انتشار نشریه را مقید به دریافت مجوز نشریه و ایشان را در این راه این قدر سرگردان و چشمبراه می‌کنند؟ چه ایرادی دارد که گروهی که بخوبی از پس تدارک و ارائه یک نشریه تخصصی برمی‌آیند، بدون هیچگونه تشریفاتی اجازه بیابند که بطور رسمی این کار را بکنند؟ ...

 

 



موضوعات: