مسابقات معماری

 

معماری با تارهای پیوسته

 

نگاهی به طرح تقدیرشده مسابقه معماری مرکز تجارت جهانی فرش ایران (تبریز)

           

Architectural Competitions

Architectonic Continuous Warps

Honorable Mention of Competition for World Trade Center of Iranian Carpet

 

o موضوع مسابقه:

این مسابقه در راستای دست‌یابی به طرحی بدیع، ماندگار و سازگار با شرایط محیطی و منطقه‌ای برگزار می‌گردد که در عین حال مسائل اقتصادی، استانداردهای فنی و ضوابط موجود سازمان‌ها و ارگان‌های مربوطه نیز مورد نظر می‌باشد. شرکت‌کنندگان می‌بایست با درک و مطالعه عمیق نسبت به موضوع اصلی (فرش) که ریشه در فرهنگ و تاریخ این مرز و بوم دارد، به کار طراحی مبادرت ورزند. طرح معماری می‌بایست دارای هویت مستقل ساختاری شاخص نسبت به بناهای مشابه بوده و به عنوان نماد و نشانه‌ای در شهر عمل کند. علاوه بر این طرح باید با شناخت و درک عمومی از معماری معاصر جهان و یا کشف معناهای تازه در فضاهای گذشته صورت گیرد.

 

o مجری مسابقه:

þ نشریه معماری و ساختمان

 

o هیأت داوران:

þ بهروز پاکدامن

þ مهرداد جاویدی‌نژاد

þ کورش رفیعی

þ بهرام شیردل

þ بیژن صفوی

þ شهروز مهدوی

þ Dirk Hebel

þ George Katodrytis

 

World Trade Center of Iranian Carpet

 

World Trade Center of Iranian Carpet

World Trade Center of Iranian Carpet

 

o گروه طراحی (به ترتیب حروف الفباء):

þ جعفر بزاز

þ آرش پوراسماعیل

þ طاهر ساداتی

þ اولدوز فضلعلی

þ پرستو مدبر

þ نیلوفر نامدار

þ سیما هاشمی‌نیا

þ کمال یوسف­پور

 

World Trade Center of Iranian Carpet

World Trade Center of Iranian Carpet

 

تأکید روی فرایند تولید اثر (Design Process)، با این اندیشه که روند رسیدن به طرح، به اندازه خود طرح حائز اهمیت می‌باشد، اساسی‌ترین اصلی است که در این پروژه، فارغ از تمامی مسائل، به عنوان رویکرد کلان طراحی، مد نظر قرار گرفته است. در همین راستا، تلاش شده است فرایند شکل‌گیری فرم، با استفاده از سلسله دیاگرام‌هایی که مراحل رسیدن به طرح نهایی را توضیح می‌دهند، توجیه و تبیین شود.

در شروع طراحی، پس از طرح ایده‌های مختلف و بررسی قابلیت آنها جهت پاسخگویی به مسائل زیبایی‌شناختی ـ کارکردی پروژه، نهایتاً فرم صفحه‌ای و ساختار هندسی فرش، به عنوان ایده اولیه و خاستگاه طرح، تثبیت و پروژه بر اساس آن پایه‌گذاری شد. عمده‌ترین عامل انتخاب این ایده، علاوه بر قرابت آن با موضوع پروژه، قابلیت بالای شکل‌زایی آن بود که با مبنا قرار دادن مفاهیم و معانی مجرد فلسفی به عنوان ایده اولیه، کمتر می‌توان به چنین قابلیتی دست یافت. در مراحل بعد، گزینه‌های مختلفی، بر مبنای این ایده اولیه، برای فرم کلی پروژه مطرح شدند که بر اساس ارزش‌های فضایی و بصری، و نیز الزامات و محدودیت‌های ناشی از ضوابط و برنامه فیزیکی پروژه، مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفتند و ماحصل این بررسی‌ها، به شکل‌گیری طرح حاضر، انجامید.

 

World Trade Center of Iranian Carpet

 

«برآمدن فرم از زمین» (Form from Ground)، راهبردی است که برای سازماندهی طرح در زمین مورد استفاده قرار گرفته و بر اساس آن، معماری پروژه از سایت آن شروع ‌شده است. در واقع، با سایت به مثابه صفحه‌ای (فرشی) برخورد شده که در چندین نقطه بر اثر نیروهای وارده تغییر شکل داده و حجم‌هایی را در خود جای داده است. بر همین مبنا، کل عرصه سایت، با الهام از ساختار فرش (متشکل از تار و پود)، به تارها و نوارهای پیوسته موازی (Architectonic Continuous Warps) تقسیم گردیده است که بر اساس برنامه فیزیکی، در سه حوزه مختلف (دو حوزه اصلی و یک حوزه فرعی)، با حجم‌های پروژه تلفیق شده‌اند. فضای سبز پروژه نیز، بصورت نوارهای سبز پیوسته، در لابلای این نوارها پیش‌بینی شده است. همچنین با توجه به نقش بارز عنصر رنگ در فرش ایرانی، در تعدادی از نوارها، به صورت نمادین، از برخی رنگ‌های فرش ایرانی که از آنالیز رنگی پازیریک (قدیمی‌ترین فرش کشف‌شده) استخراج شده‌اند، استفاده گردیده است.

در سازماندهی فضاهای خالی این پروژه، از دیاگرام «دو فرم و فضای بینابین» استفاده شده که فضای بینابین آنها، از طریق یک سری رمپ‌های پیوسته که با الهام از ساختار گره فرش ایرانی طراحی شده‌اند، با شهر در ارتباط است. این سیرکولاسیون فضایی علاوه بر آنکه موجب تداوم حضور شهر در معماری می‌شود، به مثابه نوعی فضای رویداد و تعاملات اجتماعی نیز عمل می‌کند. همچنین این مسیر به عنوان یک گره و عنصر ارتباطی، دو حجم اصلی پروژه را که یکی به کاربری‌های فرهنگی (در دو طبقه) و دیگری به کاربری‌های اقتصادی (در چهار طبقه) اختصاص دارد، به یکدیگر پیوند می‌دهد.

 

World Trade Center of Iranian Carpet

 

در خصوص ساختار معماری حجم اصلی پروژه نیز که به بازارهای چهارگانه فرش اختصاص دارد، باید گفت که در این حجم با سه سطح و پوسته مختلف سروکار داریم: نوارهای پیوسته؛ اکثراً به عنوان پوسته بیرونی و بعضاً به عنوان پوسته میانی، جعبه شفاف (Transparent Box)؛ اکثراً به عنوان پوسته میانی و بعضاً به عنوان پوسته بیرونی، و جعبه صلب (Solid Box)؛ به عنوان پوسته درونی. فضاهای عرضه فرش، به علت عدم نیاز به نور طبیعی، در جعبه صلب استقرار یافته‌اند و فضاهای مابین دو جعبه صلب و شفاف، که از نور، دید و شفافیت کامل برخوردار هستند، به عنوان فضاهای عمومی و ارتباطی عمل می‌کنند. همچنین در بخشی از این حجم، با خالی‌کردن سه طبقه از آن و ایجاد شفافیتی ساختاری، نوعی دروازه و حوزه فضایی نیمه‌باز برای ورود به مجموعه ایجاد گردیده است. در این فضا، با استفاده از آب در کف و نیز شفاف‌سازی سقف و کف تنها طبقه موجود در بالای آن، تلاش شده است به نوعی از پدیده بازتاب برای انعکاس فعالیت‌های جاری ساختمان و حتی آسمان در سطوح شفاف آب و شیشه، استفاده شود.

World Trade Center of Iranian Carpet

 

World Trade Center of Iranian Carpet

 

World Trade Center of Iranian Carpet

 

World Trade Center of Iranian Carpet

 

World Trade Center of Iranian Carpet

 

 



موضوعات: