یادداشت ماه

 

ما به شفافيت و مسئوليت‌پذیری نیاز داریم!

 

Month’s Note

!We Need for Transparency & Responsibility

 

ماه گذشته، طی یادداشتی با عنوان طراحی با داربست، پروژه‌ای از بختیار لطفی در زروان معرفی گردید که به عنوان نخستین پروژه ایرانی معرفی‌شده در این وبلاگ، بحث‌ها و جار و جنجال‌های فراوانی را برانگیخت. معرفی پروژه‌های ایرانی رویکرد جدید وبلاگ زروان است که با مدنظر قرار دادن دو هدف کلی، در آینده نیز ادامه خواهد یافت: یکی معرفی و مستندسازی کارهای اندک، اما ارزشمندی که توسط نسل جدید معماران کشور طراحی شده و به مرحله اجرا می‌رسند و دیگری ایجاد فضایی دوسویه و تعاملی برای گفتگوهای سازنده درباره یک پروژه و نقد علمی و منصفانه آن. متأسفانه به دلایل مختلف که قطعاً قابل تأمل و بررسی هستند، در نخستین تجربه، هدف دوم کمتر تحقق یافت و برخی افراد (به قول بختیار لطفی) بی‌نام، بی‌نشان و بی‌مسئولیت بحث را به انحراف کشیدند و بجای نقد و بررسی خود کار، به تسویه حساب با طراح و بعضاً با یکدیگر و حتی دیگر اشخاص پرداختند. البته تعدادی از دوستان و خوانندگان نیز لطف کردند و صادقانه و منصفانه درباره خود طرح نظر دادند که نظرات سازنده‌شان، طبق روال وبلاگ، در آینده‌‌ای نزدیک، در بخش «گزیده‌ای از پیام‌های خوانندگان» انعکاس خواهد یافت.

واقعیت آن است که در اکثریت قریب به اتفاق پیام‌های بی‌نام و نشان نوشته‌شده برای یادداشت طراحی با داربست، هیچ نشانه‌ای از نقد توام با رشدیافتگی عقلانی و مسئولیت‌پذیری و نیز تلاش برای بهبود و پیشرفت معماری دیده نمی‌شود. این واقعیت تلخ و تکان‌دهنده نشان می‌دهد که هنوز نقد منصفانه و مسئولانه در جامعه مجازی معماران نهادینه نشده و تا رسیدن به نقطه مطلوب و آرمانی در وادی نقد، راه زیادی در پیش است. مسئله زمانی بغرنج‌تر و غیرقابل پذیرش‌تر می‌شود که بدانیم افراد نظردهنده، از قشر باصطلاح فرهیخته این مملکت و (به احتمال زیاد) حداقل دارای مدرک فوق لیسانس هستند. وقتی فضای نقد و تعامل فکری در میان افراد تحصیل‌کرده رشته معماری، ‌چنین نابسامان و آشفته است، دیگر چه انتظاری می‌توان از دیگر نهادها و افراد مرتبط با معماری (از جمله کارفرمایان)، جهت تعامل بهتر با معماران داشت؟

بی‌تردید، محيط مجازی سایت‌ها و وبلاگ‌های معماری که در چند سال اخیر رشد کمی (و نه لزوماً کیفی) بسیار زیادی داشته‌اند، می‌تواند فرصتی بی‌نظیر برای ایجاد یک فضای سازنده نقد معماری که کمبود آن در جامعه معماران به شدت احساس می‌شود، فراهم آورد، به شرط آنکه قدر این فضا را بدانیم و با شفافیت و مسئولیت‌پذیری در آن گام برداریم و به تمرین روابط و رفتارهای مثبت در آن بپردازیم و روابط و رفتارهای منفی فضای واقعی را وارد این فضا نکنیم؛ چه بسا با تمرین رفتارهای مثبت در این فضا، بتوانیم رفتارهای منفی‌مان را در فضای واقعی نیز اصلاح کنیم.

در پایان، ضمن تشکر از بختیار لطفی که صادقانه و مسئولانه، کار خود را در معرض قضاوت و داوری همگان قرار داد، بد نیست نگاهی داشته باشیم به تعدادی از پیام‌های نوشته‌شده برای یادداشت طراحی با داربست، که بی‌ارتباط با آنچه گفته شد، نیستند:

 

بختیار لطفی:

... بايد اعتراف کنم اين همه جار و جنجال و حرف و حديث رو انتظار نداشتم. بايد اعتراف کنم خيلی آزرده شدم. اینجا کمتر در مورد کار صحبت شد، در حالي‌که خيلی علاقمند بودم نظر بچه‌هارو بدونم. به اين کارم دلبستگی خاصی داشتم ... اما بچه‌ها يا مسايل خصوصی منو بی‌ملاحظه و نامنصفانه به چالش کشیدند ... یا انبوهی از زحماتی را که در آن دانشکده به اتفاق دوستان کشیده بودیم، سرتاسر خیانت و بی‌عرضه‌گی جلوه دادند یا پایداری سخت در شرایط آلوده و نامطمئن و پرفشار امروز حرفه‌ای را به سخره گرفتند و یا با همدیگر تسویه حساب کردند ... و همه بی‌نام، بی‌نشان، بی‌مسئولیت ... من فکر می‌کنم همه ما به صراحت و شفافيت و مسئوليت نیاز داریم. ما به اخلاقیات نیاز داریم، اما شهوت ترقی! و مطرح شدن! و منیت! و قدرت! ما را آلوده کرده است ... گویا دیگر امیدی هم نیست ...

 

مهدی زاهد:

... چوب نقد درد نازنینی داره. خوب فکر کنید. استفاده از مغز یه چیز دیگه است که کمتر تو ایران رواج داره و مردم بیشتر با احساسشون درگیر رویدادها می‌شوند.

 

Taghi Gheisari:

What a pity! Nobody tries to criticize the project worked out with scaffolding! This might indicate how responsible we are and what issues are important for us. I am sorry Bakhtiyar, you chose wrong place to introduce your valuable work. We are having a retrograde development in our academic environments ... 

 

 



موضوعات: