نقد معماری

نقد چیست؟

بازخوانی کتاب «معماری و اندیشه نقادانه» ـ 4

Architectural Criticism

?What is Criticism

Book Review: Architecture and Critical Imagination - 4

واژه نقد از کلمه یونانی Krinein، به معنای «جدا کردن، تمیز دادن، خوب وارسی کردن، الک کردن و تفاوت قائل شدن» سرچشمه گرفته است. با آنکه نقد کردن اغلب به مفهوم «عیب‌جویی و خرده‌گیری» یا «قضاوت کردن در مورد چیزی» بکار می‌رود، لیکن از نظر علم واژه‌شناسی، مفهوم قضاوت از کلمه نقد استنباط نمی‌شود و استفاده از واژه نقد به مفهوم «ارزیابی نکات مثبت یا منفی پدیده مورد نقد» نسبت به مفهوم «قضاوت کردن»، به ریشه اصلی کلمه نزدیک‌تر است. از این‌رو، هرگونه تحلیل علمی و توصیف متون، منابع، ویژگی‌ها، فنون، تاریخ یا مفاهیم تاریخی یک اثر ادبی یا هنری، در رده نقد قرار می‌گیرد. البته نقد از هر نوع و گونه‌ای که باشد، به هیچ وجه دربردارنده نتایج قطعی یا ساختارهای قضاوتی تغییرناپذیر نخواهد بود.

ماتیو لیپمن (Matthew Lipman) عرصه نقد را به این ترتیب دسته‌بندی می‌کند: تشخیص، توصیف، تعبیر، تشریح، تفسیر و ارزیابی. بایستی توجه داشت که یک مطلب نقادانه به ندرت فقط به یک وجه، به طور مثال ارزیابی، می‌پردازد و اغلب مجموعه‌ای از امور و وجوه ملازم یکدیگر را مورد توجه قرار می‌دهد.

نقد در بیشتر موارد توصیفی است و به تبع این ویژگی، به پدیده‌ای در خارج از وجود خود وابسته است. بر این اساس، منتقد باید بصیرت و شناخت جامعی از پدیده مورد نقد داشته باشد تا بتواند با استفاده از دانش، آگاهی، آموزش و علاقه خود، به مطالعه، تحلیل و توصیف نقادانه یک اثر هنری بپردازد.