معماری ایران

سبک‌شناسی معماری بازاری امروز ایران

Iranian Architecture

Stylistics of Iranian Contemporary Kitsch Architecture  

منظور از معماری بازاری، مجموعه آثاری است که هدف اصلی آنها قانع‌کردن و راضی‌کردن مشتری است. معماری بازاری امروز ایران که عرصه نفوذ آن به سرعت از تهران به شهرهای بزرگ و کوچک ایران گسترش یافنه است، از خانه‌های بسیار پیش‌پا افتاده قوطی‌کبریتی شروع می‌شود و تا مجموعه‌های بزرگ تجاری گسترش می‌یابد. توفیق تجاری این ساختمان‌ها به جایی رسیده است که قاعدتاً باید بتوان از نظر سبک آنها را بطور دقیق تعریف کرد.

هم‌اکنون در ایران سبک‌های بازاری بسیار متمایزی بوجود آمده‌اند که هر کدام بازار و مشتری خاص خود را دارند. از آنجایی که هنگام رجوع به معماران صاحب این سبک‌ها، کیفیت نهایی کار کاملاً از قبل قابل پیش‌بینی است، عموماً بحث و جدل اصولی نیز بر سر آنها پیش نمی‌آید و حداکثر توقعات کارفرما در حد ملاحظات کاربردی، فنی و اقتصادی است.

هر سبک از معماری بازاری امروز ایران معرف کاربری خاصی است و کارفرما ناخودآگاه از این طبقه‌بندی تبعیت می‌کند:

þ معماری سنتی hard برای ابنیه مذهبی

þ معماری سنتی soft برای مجموعه‌های تجاری، مانند مجموعه تجاری گلستان در شهرک غرب، بازار سنتی ستارخان یا مجموعه‌های فرهنگی از قبیل فرهنگسرای خاوران و مرکز فرهنگی دزفول که امروزه به زحمت می‌توان آنها را از مجموعه‌های تجاری تشخیص داد.

þ سبک راسیونالیستی دهه 60 و نئوبروتالیسم برای بیمارستان‌ها، مانند بیمارستان امام خمینی بسیج و بیمارستان آموزشی 400 تخت‌خوابی

þ معماری نومستعمراتی (نمای رومی) برای ساختمان‌های مسکونی گران‌قیمت

þ برج‌های اداری ـ تجاری و مسکونی که یا از سبک بین‌المللی دهه 70 الهام گرفته‌اند (که در ایران خصوصاً توسط شرکت‌های خارجی مانند ادوارد دارل استون و همکاران باب شد) یا مستقیماً از طرح‌های قدیمی متعلق به دوره پیش از انقلاب، گرته‌برداری کرده‌اند. فرزاد دلیری مظهر این معماری و مهرداد خلیلی‌فر تولیدکننده شق به ظاهر پست‌مدرنی آن است.

_________________________________________

þ منبع: افشارنادری، کامران. 1375: معماری امروز ایران: جستجوی پلی میان شرق و غرب. فصلنامه آبادی، شماره 21.