نقد معماری

نقد گونه‌ای ـ 2 

بازخوانی کتاب «معماری و اندیشه نقادانه» ـ 15

Architectural Criticism
Typal Criticism - 2 
Book Review: Architecture and Critical Imagination - 15

مطابق نقد گونه‌ای، ساختمان‌ها را می‌توان بر مبنای سه وجه مشخص آنها تحلیل کرد: سازه، عملکرد و فرم. بر این اساس، نقد گونه‌ای در سه نوع متمایز زیر قابل بررسی است:

1. نقد گونه‌ای با توجه به سازه‌
در این نوع از نقد گونه‌ای، یک اثر از طریق مقایسه با بناهایی که به لحاظ مصالح بکاررفته و الگوهای فنی با آن مشابهت دارند، تحلیل می‌شود. به عنوان مثال، ویکر شایمر (Wicker Scheimer) در نقد ساختمان مرکز تحقیقات پزشکی دانشگاه پنسیلوانیا، اثر لویی کان، این بنا را با توجه به استفاده‌ای که معمار از قاب‌های Vierendeel (نوعی سیستم شبکه‌ای برای عبوردادن لوله‌های تأسیسات) در معماری خود داشته، با دیگر بناهایی که در طراحی آنها از این گونه قاب‌ها استفاده شده، مقایسه کرده و سرانجام به کمک همین تحلیل مقایسه‌ای، چنین نتیجه‌گیری کرده که لویی کان بهترین استفاده از این نوع قاب‌ها را در معماری خود داشته است.

2. نقد گونه‌ای با توجه به عملکرد
این نوع از نقد گونه‌ای، یک اثر را با بناهایی که به لحاظ موضوع عملکردی با آن مشابهت دارند، مقایسه می‌کند. به عنوان مثال، مدارس فقط در مقایسه با مدارس تحلیل می‌شوند و هیچ‌گاه نباید یک مدرسه را با یک تالار شهر یا دیگر بناهای یادمانی مقایسه کرد، چرا که کاربرد و عملکرد مدرسه متفاوت است و لزومی ندارد یک مدرسه همچون یک تالار شهر، شکلی یادمانی داشته باشد.
نقد گونه‌ای عملکردی به بیان نیازها و عملکردهای اصلی خواسته‌شده از یک گونه خاص بنا می‌پردازد و راه‌حل‌های استاندارد ارائه‌شده برای آن گونه را مورد بررسی قرار می‌دهد. به عنوان مثال، فیلیپ ساویر (Philip Sawyer) در یک نمونه اولیه از نقد گونه‌ای در مجلات تخصصی، ویژگی‌های خاص طرح بانک‌های پس‌انداز را تعیین کرده و شش گونه پلان از روابط عملکردی مطلوب برای یک بانک ارائه داده است. در نتیجه، بر اساس این ویژگی‌ها، قضاوت در مورد دیگر بانک‌های خاص نیز برای منتقد امکان‌پذیر شده است.

3. نقد گونه‌ای با توجه به فرم
این نوع از نقد گونه‌ای، به گونه‌ها و انواع شکل‌ها و فرم‌های خالص، البته مستقل از کاربردشان، توجه می‌کند. در این گونه نقد، ارزیابی‌ها بیشتر متوجه روند شکل‌گیری فرم‌ها و صور مختلف و نیز تغییرات آنهاست. مطالعات ویلیام مک‌دونالد (William MacDonald) در تحلیل پانتئون، نمونه‌ای از این نوع نقد است؛ وی پس از مطالعه و تفسیر تاریخ پانتئون رم، به مطالعه و بررسی آثاری که از شکل این بنا تأثیر پذیرفته و از آن تقلید کرده‌اند، پرداخته است.

_________________________________________

þ بخش پیشین بازخوانی کتاب «معماری و اندیشه نقادانه»:

1۴. نقد گونه‌ای ـ 1