نقد معماری

نقد جانب‌دارانه ـ ٢

بازخوانی کتاب «معماری و اندیشه نقادانه» ـ ۲١

Architectural Criticism
Advocatory Criticism - 2
Book Review: Architecture and Critical Imagination - 21

اهمیت استعاره‌های کلیدی در نقد جانب‌دارانه را می‌توان با مقایسه نقدهای منتقدان مختلف از سه فضا به خوبی روشن کرد:
ـ گائل گرین (Gael Greene) در مورد فضاهای آشپزخانه ای معتقد است که نباید به این فضاها به چشم فضاهای خدماتی یا تولیدی نگریست، بلکه این فضا می‌تواند برانگیزاننده احساسات گرم خانوادگی باشد، چرا که هم به عنوان فضای نشیمن، هم فضای پخت‌وپز، هم فضای غذاخوری، هم فضای سرگرمی و هم فضای برقراری ارتباط بین اعضای خانواده عمل می‌کند.
ـ ای. تی. هال (E. T. Hall) ما را متقاعد می‌کند که به کیفیت خاص مرکزگرا بودن فضای یک اتاق سنتی ژاپنی، در رابطه با ارتباطات فضایی و نوع کاربرد و استفاده آن و نیز دید مثبت نسبت به مرکز فضا در فرهنگ ژاپن بنگریم، نه به عنوان عاملی جهت ایجاد تنوع در نظم و استقرار فضایی.
ـ برترام دی. لوین (Bertram D. Lewin) فضای غار را به عنوان تصویری روانی از ذهن انسان مجسم می‌کند، چون علاوه بر تاریکی هر دو، همان‌گونه که تصاویر در ذهن ذخیره می‌شوند، باستان‌شناسان نشان داده‌اند که در گذشته، دیواره غارها، محل ذخیره تصاویر بوده است.
البته تعصب حرفه‌ای به وضوح در این سه نقد به چشم می‌خورد؛ هال که یک جامعه‌شناس است، فضا را به لحاظ فرهنگی و گرین فضا را از نظر سبک زندگی مورد بررسی قرار می‌دهد، اما لوین که یک روان‌شناس است، فضا را از دید تصورات روانی انسان مد نظر قرار می‌دهد.

بسیاری از بخش‌های تاریخ معماری نشأت‌گرفته از استعاره‌های مرتبط با نقد جانب‌دارانه، و در نتیجه، در اصل نشأت‌گرفته از این شیوه نقد هستند. به عنوان مثال، وینسنت اسکولی تحلیل جدیدی از معابد یونان را بر پایه یک استعاره جدید رقم زد: «رابطه متقابل بنا و بستر بنا». به عقیده او، با توجه به یگانگی بین بنا و زمینه در معماری یونان، باید در مطالعه آن، چشم‌انداز و بستر بنا را به همراه خود بنای معابد، بررسی کرد. از نظر برخی دیگر از افراد، معابد تنها به این دلیل که سیستم تناسب طرح آنها بسیار پیچیده است و به آسانی قابل بیان نیست، به عنوان معما و رمز و راز شناخته شده‌اند. از نظر داکسیاس (Doxiadis) نیز، معابد یونانی به خاطر برخورداری از نظم و ترتیب فضایی خاص، باید به عنوان عناصر موجود در یک سیستم واحد مبتنی بر اصول ادراکات انسانی نگریسته شوند. به عقیده او، معیار اصلی در طرح این بناها و نحوه جای‌گیری عناصر آنها، نقطه دید انسانی در سایت بوده است. 

_________________________________________

þ بخش پیشین بازخوانی کتاب «معماری و اندیشه نقادانه»:

٢٠. نقد جانب‌دارانه ـ ١



موضوعات: