نقد معماری

نقد القایی ـ ٢

بازخوانی کتاب «معماری و اندیشه نقادانه» ـ ۲۴

Architectural Criticism
Evocative Criticism - 2
Book Review: Architecture and Critical Imagination - 24

از فنون مورد استفاده در نقد تصویری القایی، برای اغراق در یک تصویر و به تبع آن برانگیختن بیشتر احساسات مخاطب و تاثیرگذاری بر او، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
þ بزرگ‌نمایی تصاویر
þ صرف‌نظر از عناصر غیرمرتبط تصویر و حذف عناصری که باعث پرت‌شدن حواس از  موضوع اصلی می‌شوند، به منظور تاکید بیشتر روی عناصر خاص مورد توجه
þ کنار هم قرار دادن عناصر به نحوی که مقایسه را به دنبال داشته باشد: چنانچه عناصر ضد و نقیض طوری کنار یکدیگر قرار گیرند که مخاطب احساس کند ستیزی بین خوب و بد ایجاد شده و بدی در حال چیره‌شدن بر خوبی است، احساسات او به شدت تحریک می‌شود. برای کسب موفقیت در این فن، باید از تضادهای شدیدی که نقاط مشترک بسیار اندکی با یکدیگر دارند، مثل تضاد بین طبیعت و صنعت، بهره جست.
þ بهره‌گیری از جلوه‌های ویژه طبیعی، مانند قراردادن بنا در هاله‌ای از مه یا استفاده از پس‌زمینه‌های باد، طوفان یا برف و بوران: بدین‌ترتیب، بنا در چنین زمینه‌هایی محو و مورد اشارات تلویحی و ابهام‌آمیزتری واقع می‌شود. چنین تصاویری، بدون استفاده از کلام، منتقل‌کننده احساساتی از قبیل سرما، گرما، رطوبت و ... هستند.
þ به تصویر کشیدن مکان‌های قدیمی بکر، زیبا و مرموزی که در حال زوال و نابودی هستند: شاید تاثیرگذارترین تصاویر از این دست، تصاویری هستند که لحظات تحول و گذار پدیده‌ای را ثبت کرده‌اند، مانند تصویر اولین کلنگی که برای احداث یک بنا زده می‌شود، اولین جرقه‌های ایجادکننده یک آتش ویرانگر، تصاویری از اولین دقایق سقوط یک بنا یا اولین ضرباتی که به خانه‌های کلنگی برای نابودی آنها وارد می‌شود.

بایستی توجه داشت که اگرچه بعضی از فنون نقد تصویری القایی دارای ارزش و تاثیر زیادی هستند، اما به خودی خود برای برانگیزاندن احساسات مخاطب کافی نیستند. این فنون زمانی تاثیرگذارند که از قبل پیش‌زمینه‌های احساسی نسبت به بنا در بیننده ایجاد شده باشد تا این فنون در مرحله بعد بتوانند توسط تصاویر و طرح‌های به دقت انتخاب شده‌ای از بنا، این احساسات را تشدید و رها سازند. 

_________________________________________

þ بخش پیشین بازخوانی کتاب «معماری و اندیشه نقادانه»:

٢٣. نقد القایی ـ 1