مبانی نظری معماری

در جست‌وجوی تعریفی برای معماری ـ 1

Architectural Theory
In Search of a Definition for Architecture - 1

تعریف معماری از دیدگاه ویلیام موریس
یکی از شناخته‌شده‌ترین تعریف‌های معماری، تعریفی است که در سال 1881، توسط ویلیام موریس (William Morris)، معمار انگلیسی، ارائه شده است:

«معماری شامل تمام محیط فیزیکی است که زندگی بشر را دربرمی‌گیرد و تا زمانی که جزیی از دنیای متمدن به شمار می‌آییم، نمی‎توانیم خود را از حیطه آن خارج سازیم، زیرا معماری عبارت است از مجموعه اصلاحات و تغییراتی که به اقتضای نیازهای انسان، در روی کره زمین ایجاد شده است و تنها صحراهای بی آب و علف از آن بی‌نصیب مانده‌اند. ما نمی‌توانیم تمام منافع خود را در زمینه معماری در اختیار گروه کوچکی از مردمان تحصیل‌کرده بگذاریم و آنها را مامور کنیم که برای ما جست‌وجو کنند، کشف کنند و محیطی را که ما باید در آن زندگی کنیم، شکل دهند و بعد ما آن را ساخته و پرداخته تحویل بگیریم و سپس متحیر شویم که خاصیت و عملکرد آن چیست. به عکس، این بر ماست که هر یک به نوبه خود ترتیب صحیح به وجود آمدن مناظر سطح کره زمین را سرپرستی و نظارت کنیم و هر یک از ما باید با دست‌ها و مغز خود، سهم خویش را در این وظیفه ادا کند.» (1)

این تعریف، در مقایسه با تعریف‌های متنوعی که تاکنون توسط اندیشمندان و معماران مختلف برای معماری ارائه شده، از سه ویژگی منحصربفرد برخوردار است:
1. در این تعریف، معماری به مثابه موجودیتی چنان والا و هنری شناخته نشده و هرگونه مداخله انسان در محیط زیست که به دگرگونی شکلی و ترکیبی آن انجامد و تا حد دگرگونی منظر سطح زمین پیش رود، زیر پوشش معماری آورده ‌شده است.
2. در این تعریف، معماران آموزش‌دیده از مجموعه انسان‌هایی که حتی بی‌شناخت معماری به مثابه یک دانش کاربردی و بی‌توجه به معنای تجربی کارشان (و اندیشه‌ها و تدابیری که بر این دو امر مترتب‌اند) می‌توانند معماری کنند، جدا شده‌اند.
3. بر اساس این تعریف، معماری خواستار مسئولیت است، به تناسب آگاهی و وجدان محیط زیست انسان‌ها. (2)

_________________________________________

þ پی‌نوشت:

1. بنه‌ولو، لئوناردو، 1378: تاریخ معماری مدرن، ترجمه سیروس باور، دانشگاه تهران، صص 299-300.

2. فلامکی، محمدمنصور، 1371: شکل‌گیری معماری در تجارب ایران و غرب، ، نشر فضا، ص 128.