طراحی مسجد: ویژگی‎ها و رویکردها2

 

همان‎گونه که در یادداشت پیشین اشاره گردید، طراحی خلاقانه مسجد برای معماران کنونی بخصوص معماران جوان و دانشجویان معماری با در نظر گرفتن توأمان ارزش‎های زیبایی‎شناسانه جدید و نیز ارزش‎های نمادین و فکری و مذهبی جامعه، از دشواری‎ها و پیچیدگی‎های خاصی برخوردار است. بخش عمده‎ای از این پیچیدگی به برداشت‎ها و تصاویر ذهنی مردم از سوژه مسجد و نیز اندیشه‎های مذهبی و سنت‎گرای موجود در میان اقشار مختلف جامعه برمی‎گردد. تفکر و ذهنیت غالبی که امروزه از مسجد در فضای فکری جامعه وجود دارد، لزوماً بنایی با گنبد و طاق و منار می‎باشد. این تصویر ذهنی به یکباره و در شرایط حاضر ایجاد نشده است، بلکه طی قرن‎ها در ذهن مردم شکل گرفته و به آسانی‎ نمی‎توان آن را تغییر داد و یا از بین برد.

طراحی مسجد در دوره معاصر نیازمند خلاقیت و اندیشه‎های جدیدی است که بتواند فرم‎های جدید معماری امروز را به نوعی با ارزش‎های فکری و نمادین موجود در جامعه تطابق دهد و الگو یا الگوهای جدید و نسبتاً پایداری از طراحی مسجد را به جامعه عرضه کند. ذکر این نکته نیز ضروری است که با توجه به اینکه عصر حاضر عصر کثرت اندیشه‎ها و نظریه‎هاست، دیگر نمی‎توان در دوره معاصر یک الگوی ثابت برای معماری مسجد متصور شد، بلکه به تعداد طراحان و معماران موجود، الگوهای مختلف و متنوعی برای طراحی مسجد وجود خواهد داشت. آنچه در این میان از اهمیت خاصی برخوردار است، ارائه نمونه‎های موفق از معماری مسجد در دوره کنونی می‎باشد، بطوریکه این نمونه‎ها با ارزش‎های و نمادهای ذهنی مردم سازگار بوده و در فضای فکری جامعه از مقبولیت برخوردار باشند.

 

معماران معاصر ایران رویه‎های مختلفی را در طراحی مسجد اتخاذ کرده‎اند. بررسی نمونه‎های امروزی مساجد نشان می‎دهد که سه رویکرد در معماری معاصر مساجد وجود دارد که این رویکردها بطور کلی در معماری معاصر ایران نیز قابل مشاهده و بررسی هستند:

ـ رویکرد سنتی: طراحی و ساخت مساجد بر اساس الگوهای قدیمی

ـ رویکرد مدرن: استفاده از فرم‎ها و الگوهای مدرن در عناصر مختلف معماری مسجد

ـ رویکرد تلفیقی: تلفیق فرم‎ها و مصالح مدرن با نمادهای سنتی مسجد از قبیل طاق و گنبد

 

 



موضوعات: