مبانی نظری معماری

سه‌گانه‌های معماری ـ 1

Architectural Theory
Architectural Trilogies - 1

شهاب کاتوزیان در گفت‌وگو با رامین صفری راد، سردبیر فصلنامه شارستان (تفاوت و تداوم: فصلنامه شارستان، شماره 24، تابستان 1388)، در پاسخ به پرسشی درباره اوریجینالیتی در معماری امروز، از زاویه متفاوتی، به این موضوع پرداخته است: «امروز اوریجینالیتی در تولید یک فرم جدید نیست، بلکه برخورد جدید با موضوعات معماری است، برخوردی که با تحقیق همراه باشد و ایده‌های نو تولید کند و این ایده‌ها بتوانند از طریق خود معمار مولف و یا معماران دیگر تداوم پیدا کنند.»

کاتوزیان با اشاره به دو گروه سه‌تایی از آثار معماری که هر گروه شامل سه اثر از سه معمار مختلف است، آثار هر گروه را، بر اساس دیدگاه خاص خویش، از نظر نحوه برخورد با ایده‌های معماری، مقایسه می‌کند و نشان می‌دهد با اینکه آثار سه‌گانه هر گروه در ادامه یکدیگر قرار می‌گیرند، اما هر کدام به نوبه خود اوریجینال نیز هستند:

1. ویلا ساوا )،Villa Savoye( اثر لوکوربوزیه )Le Corbusier(، ١٩٢٩

 

پلان آزاد: ویلا ساوا از نظر فرمال چیزی نیست جز یک مکعب مستطیل با پلان آزاد و استوار بر تعدادی ستون، ولی در طی 80 سال که از طراحی آن می‌گذرد، نه تنها هرگز اهمیت خود را از دست نداده، بلکه ایده‌های به‌کار رفته در آن، از جمله رمپ معروف گردش معمارانه (Architectural Promenade)، همواره منشا ایده‌های جدید بوده است.

2. کتابخانه ژوسیو )Two Libraries at Jussieu(، اثر رم کولهاس )Rem Koolhaas(، ١٩٩٢

 

مقطع آزاد: کولهاس در کتابخانه ژوسیو، رمپ گردش معمارانه متعلق به ویلا ساوا را تبدیل به سطوح سیال می‌کند. بدین‌ترتیب، با اینکه در هر دو بنا از یک سازه شبکه‌ای و پلان آزاد استفاده ‌شده است، اما کولهاس با این کار، مقطع آزاد را نیز به پلان آزاد لوکوربوزیه اضافه می‌کند.

3. پایانه دریایی یوکوهاما )Two Libraries at Jussieu(، اثر فرشید موسوی و آلخاندرو زائراپولو )Le Corbusier(، ٢٠٠٢

 

فضای آزاد: موسوی و زائراپولو در پایانه دریایی یوکوهاما، با از میان‌ برداشتن سازه شبکه‌ای، مستقیما از سطوح سیال استفاده می‌کنند که در نتیجه این کار، فضا از آزادی بی قید و شرط برخوردار می‌شود.