مبانی نظری معماری

پرسش‌هایی درباره نقش عملکرد در معماری

Architectural Theory
Questions about Function in Architecture

عملکرد یا، به اصطلاح رایج بین معماران، فانکشن (Function)، موضوعی است که همواره به عنوان یکی از عوامل تعیین‌کننده در شکل‌گیری یک اثر معماری مطرح بوده و از این‌رو، جایگاه ویژه‌ای را در مباحثات و نقدهای معماران به خود اختصاص داده است، به گونه‌ای که از دیدگاه بسیاری از معماران، عملکرد، اصلی‌ترین پارامتر، برای قضاوت درباره کیفیت یک اثر معماری، به شمار می‌رود.


فصلنامه معمار، در 30 شهریور 1382، با دعوت از چند معمار ایرانی، جلسه‌ای در خانه هنرمندان، ترتیب داده بود که موضوع آن، بحث درباره نقش عملکرد در معماری، با طرح پرسش‌های کلی زیر، بوده است، پرسش‌هایی که تامل و اندیشه در آنها، با توجه به گسترش کمی آموزش معماری در کشور، ضروری به نظر می‌رسد:

1. آیا عملکرد، همچون برخی عناصر قدیمی معماری، موضوعی است که با مفاهیم جدید امروزی جایگزین شده یا از جنس عوامل اصلی و پایه‌ای معماری، نظیر فضا و مکان است که حتی در مجردترین آثار معماری مجازی نیز تحقق می‌یابد؟

2. آیا منظور از عملکرد، همان نمودارها و جداول، برای نشان‌دادن روابط دسترسی بین واحدهای فضایی یک ساختمان است؟ یا رابطه‌ای است بین شکل و نحوه استفاده از فضا؟

3. آیا وظیفه اصلی معماری، پاسخگویی به نیازهای بیان‌شده و بیان‌نشده مردمی است که از معماری بهره‌مند می‌شوند یا پاسخ‌گویی به پرسش‌هایی است که خود طرح کرده است؟