مبانی نظری معماری

چه چیزی، یک ساختمان را به یک اثر معماری تبدیل می‌کند؟

Architectural Theory
?What makes a Building an Architecture Work

پیتر آیزنمن، در سخنرانی خود در بیست‌ویکمین کنگره جهانی معماری که در سال 2002، در برلین، با عنوان "معماری منابع" (Resource Architecture)، برگزار شد (چاپ‌شده در فصلنامه معمار، شماره 19، زمستان 1381)، پرسشی اساسی را درباره ماهیت معماری مطرح کرده و البته به طور ضمنی، به آن پاسخ داده که به اعتقاد او، مشکل‌ترین مسئله دنیا برای معماران است، مسئله‌ای که به نظر می‌رسد هر معمار مولف، برای خلق آثار تاریخ‌ساز در معماری جهان، باید رویکرد و موضع نظری و عملی خود را نسبت به آن مشخص کند:


"... یکی از بزرگ‌ترین منابع معماری، ایده‌های معمارانه است. مهم‌ترین چیز برای من، داشتن ایده است. ... بزرگ‌ترین معماران جهان در تاریخ حرفه ما، به دلیل ایده‌های معمارانه خود ماندگار شده‌اند. برای من، موضوع این است که وقتی به معماران بزرگ گذشته، مثل آلبرتی، برامانته، برونلسکی، برومینی و ... فکر می‌کنیم، به این فکر نمی‌کنیم که ساختمان‌های آنها عملکرد درستی داشته‌اند یا نه. ما واقعا اهمیتی نمی‌دهیم به اینکه کلیسای چهارچشمه رم درست کار می‌کرده است یا نه. ... هیچ‌کس نمی‌داند که سن‌پیتر، همان‌طور که برامانته پیش‌بینی می‌کرده، کار کرده یا نه و اینکه کلیسا از کار او راضی بوده و به مسائل زیست‌محیطی پاسخ مناسب داده یا نه. ... آنچه ما به خاطر می‌آوریم، چیز دیگری است.

کاری که معماران برای مردم انجام می‌دهند، چیزی است جز فکر کردن به عملکرد صرف که ما می‌دانیم باید انجام دهیم، چیزی بیش از حل مسئله سرپناه و ساخت یک مکان. ... ما همه این کارها را انجام می‌دهیم، ولی کار دیگری هم می‌کنیم و آنچه کاری را به یک اثر بزرگ و تاریخی تبدیل می‌کند، همان "چیز" دیگر است. ... می‌دانید این مشکل‌ترین مسئله دنیاست. چون اگر از معماران بپرسید چه چیزی کار را به یک اثر معماری تبدیل می‌کند، خیلی‌ها نمی‌توانند به آن پاسخ دهند. امروز هم، من این را به عنوان یک سوال مطرح می‌کنم، نه پاسخ به سوال. ..."