مبداء معماری معاصر ایران3

از دیدگاهی دیگر که از مقبولیت بیشتری برخوردار است، شروع معماری معاصر ایران را می­توان از حدود سال 1300 شمسی به بعد تصور کرد، دوره­ای که در اثر تحولات سیاسی و اجتماعی جریان زندگی اجتماعی و اقتصادی ایران تغییر کرد، سیمای شهرهای ایران متحول شد و بناهای لازم برای زندگی جدید مانند ادرات، کارخانجات، بانک­ها، ایستگاه­های راه­آهن، دانشگاه­ها و ... و همچنین واحدها و مجموعه­های مسکونی جدید در شهرها به وجود آمدند. این بناها بر خلاف بناهای قبل از تاریخ معاصر که به دست معماران سنتی طراحی و ساخته می­شدند، به تدریج به دست معماران تحصیل­کرده طراحی گردیدند. این عده را در ابتدا معماران غیرایرانی تشکیل می­دادند و سپس اندک­اندک معمارانی که در مدارس معماری خارج از ایران تحصیل کرده بودند و به دنبال آن، با ایجاد اولین مدرسه معماری ایران در حدود سال­های 1320، معماران تحصیل­کرده ایرانی نیز به آنها اضافه شدند. در این دوره معماران اروپایی و دانشجویان تحصیل­کرده در غرب، در انتقال فرم­ها و مهم­تر از آن در انتقال تئوری­های جدید معماری غرب به ایران و تحول معماری ایرانی، نقش به سزایی داشته­اند.

از اوایل سده شمسی اخیر با تأسیس اولین مدرسه معماری ایران، تحول اساسی در آموزش معماری در ایران صورت گرفت و روش سنتی انتقال اصول اجرایی و نظری معماری که در گذشته به صورت انتقال سینه­ به­ سینه و یادگیری شاگرد زیر نظر استاد در کارگاه بود، تغییر کرد.

در این دوره با گسترش تحصیلات عالیه در کشور و افزایش کاوش­های باستان­شناسی به تدریج تاریخ علمی جایگزین تاریخ اساطیری گردید. شناخت و تحقیق در مورد تاریخ کشور و مدون  نمودن آن به طریق علمی توسط محققان اروپایی و بعضاً ایرانی به صورت گسترده­تری نسبت به قبل ادامه یافت. لذا علاوه بر ادامه معماری سنتی ـ اسلامی، در این دوره برای اولین بار پس از ورود اسلام به ایران، معماری پیش از اسلام و نماها، تزئینات و سمبل­های آن دوران مورد توجه معماران ایرانی قرار گرفت که در ضمن مورد تأکید پادشاهان پهلوی و دولت­مردان ایران نیز بود.

از جمله تحولات مهم دیگری که در این دوره به وقوع پیوست، استفاده از مصالح جدید در امور عمرانی و ساختمانی بود. اگرچه در این دوره نیز اکثر ساختمان­های ساخته شده در ایران با مصالح سنتی اجرا می­شد، ولی به تدریج در معدودی از ساختمان­های مهم دولتی و شهری استفاده از مصالح نوین آغاز گردید و راه برای گسترش و جایگزینی این مصالح به جای مصالح قدیم باز شد.