نقد معماری

عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 9

بازخوانی کتاب «معماری و اندیشه نقادانه» ـ 50

Architectural Criticism
Areas of Architectural Criticism - 9
Book Review: Architecture and Critical Imagination - 50

2. نقد مقتدرانه (نقد کارفرمایان، استادان و ...) ـ 2

داوری در مدارس معماری (ژوژمان)، معمولا به همراه خود، آگاهی دادن و اطلاع‌رسانی به اطرافیان (حداقل یک یا دو نفر) را نیز در بر دارد و بنابراین در یک جو مهندسی دلهره‌آور با حضور افراد ثالث، داوری دیگر فقط یک قضاوت ساده (بین صاحب اثر و منتقد اثر) نیست، بلکه پدیده‌های متعددی را در بر می‌گیرد.

یک داوری، در حقیقت، یک ابزار آموزشی، جلسه‌ای برای متتقدان (دعوت‌شده)، عاملی برای بررسی توانایی‌های دانشجو و استاد، و جلسه‌ای برای نمود قدرت سیاسی بخش مربوط است. این کارکرد آخر چنین جلساتی (کارکرد سیاسی) مهم‌ترین نقش این‌گونه جلسات است. کمتر مسئله‌ای در مدارس معماری اتفاق می‌افتد که به جلسات ژوژمان (داوری) کشیده نشود. به دلیل همین ویژگی‌ها، موضوعات و بحث‌های این جلسات به منبع خوبی برای انواع شایعات، اراجیف، اساطیر یا حتی سرگرمی‌ها تبدیل می‌شوند.

جان وید (John Wade) بر پایه تجربیات فراوانی که خود، هم به عنوان دانشجو و هم به عنوان عضو هیات داوری، داشته، برخی مشکلات نقد از طریق جلسات داوری را بدین‌شکل دسته‌بندی کرده است:

1. اصول نقد ژوژمانی، تحولاتی در اصول نقد ایجاد می‌کند، چرا که داوری هم ابزار قضاوت است، هم ابزار آموزش.
2. انعطاف‌پذیری خاصی در ارزش‌های نقادانه به کار رفته وجود دارد. منتقدان نسبت به پروژه، واکنش‌هایی بر اساس اصول گشتالت نشان می‌دهند.
3. قضاوت‌ها، به خاطر طبیعت اختیاری و دلخواه پروژه‌های دانشکده‌ای و همچنین آزادی دانشجو به لحاظ زمان مقرر برای انجام هر پروژه، اندکی با ابهام مواجه می‌شوند.
4. بیان صریحی از ارزش‌های مورد قضاوت وجود ندارد.