نقد معماری

عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 10

بازخوانی کتاب معماری و اندیشه نقادانه ـ 51

Architectural Criticism
Areas of Architectural Criticism - 10
Book Review: Architecture and Critical Imagination - 51

2. نقد مقتدرانه (نقد کارفرمایان، استادان و ...) ـ 3

سامی حاسید (Sami Hassid)، در تلاش برای پی‌بردن به آنچه واقعا در روند قضاوت‌های مدارس معماری اتفاق می‌افتد، مطالعه‌ای را سازماندهی کرد که به سوالاتی از این قبیل، در مورد داوری‌های دانشگاه کالیفرنیا (برکلی)، پاسخ دهد:

ـ منتقدان به هنگام ارزیابی یک طرح معمارانه، واقعا در مورد چه مسائلی صحبت می‌کنند؟
ـ نظریات کلی آنها چگونه به حوزه‌ای از ویژگی‌های مورد علاقه‌شان تعمیم می‌یابد؟
ـ آیا می‌توان عوامل مورد علاقه آنها را در سیاهه‌ای که بر اساس میزان اهمیت هر مورد، از زیاد به کم، مرتب شده است، جمع‌آوری کرد؟

بر این اساس، نظریاتی که توسط منتقدان در جلسات داوری، در همه سطوح، در طول یک ترم، ارائه شده بود، به طور دقیق و کامل، توسط گزارش‌گران مورد اطمینان ثبت شد و گزارش‌های آنها مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت. حاسید بعد از تکمیل این مطالعه و بررسی، نتایج خود را به این ترتیب بیان کرد:

1. ترتیب عوامل مهم ذکرشده در سیاهه، به طرز چشم‌گیری، برای پروژه‌های مختلف و سطوح مختلف طراحی، متفاوت به نظر می‌رسد. این مسئله ثابت می‌کند که کفایت این سیاهه، به عنوان فهرست قابل اطمینانی برای بررسی هر نوع پروژه‌ای، اندکی زیر سوال می‌رود و این سیاهه فقط برای بعضی موارد قابل استفاده است، مثلا در این مورد، فقط برای ارزیابی‌های معماران از پروژه‌های دانشجویی.
2. چهار زمینه بین همه منتقدان، صرف نظر از ماهیت پروژه و شخصیت خود منتقد، از محبوبیت بیشتری برخوردار بود: توجه به اصل وحدت و پیوستگی، در عین تنوع و گوناگونی یا وحدت در عین کثرت، توجه به سایت، ارائه گرافیکی و روابط پلان.
3. همبستگی خاصی بین ویژگی‌های مورد انتظار از یک پروژه مد نظر بود. همچنین تاکید خاصی نیز بر تعمیم ویژگی‌ها ـ البته به غیر از چند استثنای موجه ـ در همه قسمت‌های یک پروژه وجود داشت، به این معنی که پروژه‌ها باید دارای ویژگی‌ها و ارزش‌های مرتبط و سلسله مراتبی نیز باشند.
4. موارد اختلاف زیادی نیز بین اعضای هیئت داوری به وجود می‌آمد. این مسئله نشان می‌دهد که خصیصه‌ها و ویژگی‌های فردی هر کس می‌تواند به میزان زیادی در جهت‌دهی به قضاوت‌های نقادانه وی تاثیرگذار باشد.