نقد معماری

عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 17

بازخوانی کتاب معماری و اندیشه نقادانه ـ 58

Architectural Criticism
Areas of Architectural Criticism - 17
Book Review: Architecture and Critical Imagination - 58

3. نقد کارشناسانه (نقد توسط افراد متخصص و آگاه) ـ 5

مجله Architectural Journal، در سال 1957، با برداشتن گامی دیگر به سوی بهبود وضعیت نقد مطبوعاتی و ایجاد دیدگاه‌ها و آگاهی‌های مقتضی در مخاطب، انتشار مجموعه مقالاتی تحت عنوان "نقد"، توسط "جی. ام. ریچاردز" را آغاز کرد. هر چند انتشار این مقالات تا مدت کوتاهی ادامه یافت، جامعیت و انصاف به کار رفته در آنها ستودنی است. این مجموعه، با مقدمه‌ای مبنی بر اینکه هدف این مقالات، کمک به "بالا بردن سطح استانداردهای معماران" و به دست آوردن "مخاطبانی آگاه که معماری بدون آنها امکان رشد و پیشرفت نخواهد داشت"، است، آغاز به کار کرد.

اولین مقاله از این مجموعه، به سادگی، به نقد و توصیف یک ساختمان، به همراه تصاویری از آن، پرداخته بود. در شماره بعدی مجله، دفاعیات معمار بنا در پاسخ به نقد شماره قبل ریچاردز و همچنین دیدگاه‌های خوانندگان به چاپ رسید. این واکنش باعث شد تا قالب متداول این مقالات، به تدریج دستخوش تغییراتی شود، به طوری که در اواخر دوران چاپ این مجموعه، هر مقاله متشکل از قسمت‌های مختلفی از قبیل نقد ریچاردز، توصیفات و و تصاویر کاملی از بنا، برنامه فیزیکی طرح، نیات و بیانات طراح، واکنش‌های استفاده‌کنندگان و در خاتمه، نظر سایر خوانندگان بود.

تجربه ارزشمند دیگری در زمینه نقد، در سال 1957، توسط مجله Architectural Review، با چاپ مقالاتی تحت عنوان "حمله متقابل" حاصل شد. ستون ویژه این مجموعه مقالات، به عنوان تصفیه‌خانه‌ای عمل می‌کرد که با جلب توجه عمومی به خرابکاری‌های قریب‌الوقوع (نظیر ویرانی‌ بناهای قدیمی، عریض‌سازی خیابان‌ها، طراحی بناها و فضای سبز به گونه‌ای نامطلوب و ...)، قبل از اجرا یا دست کم زمانی که هنوز فرصتی برای اعمال تغییرات وجود داشت، از وقوع آنها جلوگیری می‌کرد:

"قرار است پایه‌های بتنی جایگزین پایه‌های سبک ویکتورینی چراغ‌های خیابان کیوگرین شوند. براستی چرا؟ این خیابان راه‌بندان چندانی ندارد و حتی می‌توان در صورت لزوم، از لامپ‌های فلورسنت روی همین پایه‌های قدیمی هم استفاده کرد. هزینه تعویض لامپ‌ها 18 پوند و هزینه استفاده از پایه‌های بتنی جدید 22 پوند است. دلیل این تعویض چیست؟ آیا هیچ‌کس این قدرت تشخیص معمولی را ندارد که تشخیص دهد کیوگرین برای شهر بسیار باارزش‌تر از مقررات و جزییات اداری و قانونی است؟"