معماری علمی1

 

یکی از مهم­ترین گرایش­های معماری قرن بیستم که معماری نیمه دوم این قرن را تحت تأثیر خود قرار داده است، استفاده از داده­ها و سیستم­های جدید علمی برای تدوین فضای معماری است که از آن با عنوان معماری علمی یا تولید علمی معماری یاد می­شود. این نگرش که در رویکردهای نوین معماری در قرن حاضر نیز قابل مشاهده می­باشد، در پی آن است که روند طراحی معماری را از یک روند صرفاً شهودی و مبتنی بر احساسات و تجربیات طراح خارج ساخته و آن را در قالب یک نظام و دستورالعمل طراحی به نظم و قاعده­ای معین درآورد.

دست­یابی به وسیله­ای که بتواند معمار را به شیوه­ای رسا و کامل در راه تدوین اولیه فضای معماری و نظم­بخشی به روند طراحی یاری رساند و او را نسبت به لحاظ نمودن تمام پارامترهای دخیل در طراحی مطمئن سازد، به عنوان یک مسأله معماری همیشه مطرح بوده و هنوز نیز مطرح است.

گرایش معماران به تنظیم و تدوین علمی روند طراحی را ـ چه در تعیین اندازه­ها، چه در تشخیص و ترتیب رابطه­ها، چه در ایجاد تناسب­ها و چه در تثبیت تسلسل و ترتیب و تناوب­هایی که نظم میان اجزاء و عناصر یک بنا را تحقق می­بخشند ـ نه می­توان جدا از فن و علم و هنر آنان دانست و نه پایه و اساسی برای آفرینش معماری. با این وجود اندیشه­ای متفاوت نیز طرح شده و نزد بعضی معماران مورد قبول قرار گرفته است، بر این مبنا که با استفاده از تنظیم سیستمی از تمامی پارامترها و داده­های مؤثر در طراحی یک بنا، پیش از آفریده­شدن طرح فرصت یابند تا چگونگی رابطه­هایی را که میان عناصر یا بخش­های سازنده نظام آن بوجود می­آیند، مورد بررسی و ارزیابی­ قرار دهند. در مرحله بررسی­های اولیه­ای که برای شناخت و برای تدوین صورت مسأله از سوی معمار صورت می­پذیرد، تمامی عناصری که در نهایت تشکیل­دهنده اثر معماری خواهند بود، می­توانند به نظم کشیده شوند و سیستمی زنده و پویا را تشکیل دهند. به این منظور سیستم طرح قبلاً طرح می­شود و پس از انطباق­هایی که می­توانند بر مبنای اصول تدوین صنعتی ـ مکانیکی نیز صورت گیرند، گذر از یک برنامه به یک طرح اجرایی تحقق می­پذیرد. در حقیقت سیستم­های معمارانه را می­توان به مثابه ابزاری کارآ در مرحله طراحی و حاصلی از تلاش­های انجام­یافته در رسیدن به طرح تلقی نمود که به کمک آن معمار می­تواند بی­ابهام و برخوردار از آگاهی­های کامل درباره موضوع کارش، قدم­های اصلی را در راه آفرینش اثر مورد نظرش، بردارد. 

 

 



موضوعات: