شیوه­های سکونت در معماری1

 

بطور کلی می­توان چهار شیوه­ برای سکونت قائل شد که در سطوح معماری مختلفی اتفاق می­افتند. شیوه­های چهارگانه سکونت و سطوح معماری وابسته به آنها به شرح زیر هستند:

1. سکونت طبیعی در آبادی

آبادی (Settlement) نخستین مکانی است که در بررسی شیوه­های سکونت می­توان مورد توجه قرار داد. از آن جا که وقوف بر هر آبادی تنها در ارتباط با حول­وحوش آن امکان­پذیر می­شود، بدیهی است که این مقوله می­باید محیط طبیعی مفروضی را در برگیرد. بدین ترتیب آبادی را می­توان صحنه رخداد سکونت طبیعی خواند. آبادی به عنوان مکانی برای چهره­به­چهره شدن عمل می­کند، جایی که انسان­ها در آن به مبادله فرآورده­های مصنوع، اندیشه­ها و احساسات خود با یکدیگر می­پردازند.

2. سکونت مجتمع (Dwelling Collective) در فضای شهری

پس از گزینش آبادی، دیگر شیوه­های سکونت که با اشکال مقدماتی همبستگی آدمیان مرتبط هستند، مطرح می­گردند. از روزگار کهن فضای شهر و آبادی صحنه ملاقات و دیدار انسان­ها بوده است. دیدار الزاماً بیانگر توافق نیست و در اصل به معنای گردهم­آمدن مردم با تمامی اختلافات ایشان می­باشد. از این رو فضای شهری مکانی برای مکاشفه و حیطه­ای برای امکانات گوناگون محسوب می­شود. در فضای شهری انسان با احساس آزمودن آنچه که به یک جهان غنا می­بخشد، مسکن می­گزیند. با بهره­جویی از واژه تجمع با مفهوم ریشه­ای آن که گردآمدن و انجمن­کردن می­باشد، می­توان این شیوه را سکونت مجتمع خواند.

3. سکونت عمومی (Public Dwelling) در بنای عمومی

هنگامی که گزینش­ها در حیطه امکانات به انجام رسید، چارچوب­های توافق که بالاتر از نمایش دیداری صرف و ساده، نشان­گر نوعی پیچیده و جامع از عضویت اجتماعی هستند، بنیان نهاده می­شوند. بدین­ترتیب توافق بیانگر ارزش­ها و منافع مشترک بوده و بنیادهای عضویت اجتماعی و جامعه را می­افکند. علاوه بر این توافق می­بایستی نیت دست­یابی به یک دیدارکده عمومی یا مکانی را که ارزش­های مشترک در آن نگهداری شده و به منصه ظهور می­رسند، نیز در خود بگنجاند. چنین جایی را معمولاً نهاد (Institution) یا بنای عمومی نامیده­اند. از این رو شیوه سکونتی را که در خدمت آن قرار می­گیرد، می­توان به یاری واژه عمومی مبنی بر آنچه که جامعه و عموم در آن سهیم­اند، سکونت عمومی خواند. از آنجا که بنای عمومی مجموعه­ای از باورها و ارزش­ها را در خود می­گنجاند، باید در قالب توضیحی که روشن­گر جهان عام و مشاع است، ظاهر گردد. 

 

 



موضوعات: