:: زروان: پژوهشگاه هنر و معماری ::

معماران فیلم‌های سینمایی ـ 4

کمال یوسف‌پور — Mon, 14 May 2012 20:29:00 GMT

حاشیه معماری

معماران فیلم‌های سینمایی ـ 4

Margin of Architecture
Architects in Movies - 4

آنچه در ادامه می‌خوانید، چهارمین بخش از نگاه فرانک مجیدی، نویسنده وبلاگ یک پزشک، به تعدادی از فیلم‌های مطرحی است که در آن‌ها، بازیگران و ستاره‌های سینما، به ایفای نقش یک معمار پرداخته‌اند:

3. Albert Finney در فیلم Two for the Road، به کارگردانی Stanley Donen، سال 1967

در این فیلم، "آلبرت فینی"، یک آرشیتکت پرمشغله و "اُدری هپبورن"، یک راهنمای تور است. آنها ازدواج می‌کنند و ده سال پس از ازدواجشان، سعی در حل مشکلات زندگی مشترکشان دارند.

تحولات و گرایش‌های معماری معاصر جهان از 1988 تا 2007 ـ 2

کمال یوسف‌پور — Wed, 09 May 2012 20:29:21 GMT

معماری جهان

تحولات و گرایش‌های معماری معاصر جهان از 1988 تا 2007 ـ 2

Architecture of The World
Revolutions of Contemporary Architecture (1988-2007) - 2

>>> تحولات و گرایش‌های معماری معاصر جهان از 1988 تا 2007 (بخش اول)

3. فصل شاهکارها (1998-2001)
سال‌های بین 1998 و 2001، شبیه سال‌های بین 1926 و 1932 هستند؛ هر دو، دوره‌هایی قهرمانی در تاریخ معماری‌اند که توانستند کارهایی با جذابیت فوق‌العاده، نه البته تعداد قابل توجهی شاهکار واقعی، به وجود آورند. هر کدام از این دو دوره، به وسیله معمارانی که در جنبش‌های آوانگارد فعالیت می‌کردند، رهبری شده و محصول تکامل یک دهه پژوهش و تحقیق بودند. محرک خلاقیت آنها، بستر پرشور اجتماعی و فرهنگی بود که در یکی ناشی از انقلاب مکانیکی و در دیگری ناشی از انقلاب دیجیتالی بود: به طور خلاصه، حکومت استاندارد و حکومت فرد خاص.

4. روندها (2002-2007)
معماری در آینده نزدیک چه راهی در پیش خواهد گرفت؟ بی‌راه نخواهد بود اگر تصور کنیم که نظام ستاره‌ای به کمک سفارش‌های جدید، مخصوصا از کشورهای نوظهور چین، هند و خلیج فارس، و در راس آنها دوبی، که امروزه مرکز توجه فوق‌العاده اقتصادی و مالی هستند، سیطره خود را حفظ خواهد کرد. از این پروژه‌های جدید، بی‌شک بسیاری دارای گرایش شدید شاعرانه و شکل‌گرا خواهند بود. در واقع، بعید است چهره‌های خلاقی مثل گه‌ری، حدید و کولهاس بتوانند با تن دادن به موفقیت‌های آسان و پیش پا افتاده که شهرت نصیب‌شان می‌کند، از تکرار کردن خودشان خسته نشوند.

_________________________
:: منبع: هاشمی، سیدرضا. معیار داوری در معماری: دوماهنامه معمار. شماره 70، آذر و دی 1390. صص 13-16

پروژه‌های دانشجویی معماری ـ 42

کمال یوسف‌پور — Fri, 04 May 2012 16:22:00 GMT

آموزش معماری

پروژه‌های دانشجویی معماری ـ 42

Architectural Education
Projects of Architecture’s Students - 42

:: طراحی معماری 4
:: دانشجو: رامین حامد
:: گروه معماری موسسه آموزش عالی سراج تبریز
:: مقطع کارشناسی ناپیوسته رشته مهندسی تکنولوژی معماری
:: نیمسال اول سال‌تحصیلی 91-1390

طراحی یک مجتمع سینمایی

عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 13

کمال یوسف‌پور — Sun, 29 Apr 2012 20:29:38 GMT

نقد معماری

عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 13

بازخوانی کتاب معماری و اندیشه نقادانه ـ 54

Architectural Criticism
Areas of Architectural Criticism - 13
Book Review: Architecture and Critical Imagination - 54

3. نقد کارشناسانه (نقد توسط افراد متخصص و آگاه) ـ 1

منتقد متخصص از جایگاه مقتدرانه معینی ـ نظیر یک معلم یا کارفرما ـ به نقد نمی‌پردازد، بلکه نقد خود را با اتکا بر دانش و اطلاعات تخصصی و حساسیت حرفه‌ای خود انجام می‌دهد. او تسلطی بر صاحب اثر ندارد و امر و نهی نمی‌کند، اما از استعداد خاصی برای متمایل کردن افکار به سمت نظریات و عقیده‌های خاص برخوردار است.

منتقدانی که در مطبوعات عمومی به نگارش می‌پردازند، نمونه‌های آشکاری از نقد کارشناسانه را ارائه می‌دهند. چنین منتقدانی به این دلیل متخصص محسوب می‌شوند که اغلب از استعدادهای ویژه ژورنالیستی برخوردارند و احتمالا به همین دلیل، مهارت انتشار اخبار و مباحث به گونه‌ای جالب و قابل توجه برای عموم و تحمیل حقایق به آنان را نیز دارند. این منتقدان متخصص، توانایی خود در فهم و ادراک موضوعات مرتبط با طراحی محیطی را نیز از طریق برخی دیگر از تجارب و سوابق بر جامانده نشان داده‌اند.

نقد مطبوعاتی به دو صورت انجام می‌پذیرد:
1. نقدهای معمول ستون‌های ثابت مجلات و روزنامه‌ها که همیشه توسط منتقد معینی نوشته می‌شود.
2. نقدهایی که با همان حکایت معروف شایعه‌سازی خبری سر و کار دارند.
نوع دوم نقدهای مطبوعاتی ـ شاید به این دلیل که بیش از آنکه ماهیت نظریه‌ای داشته باشد، ماهیت خبری دارد ـ تمایل زیادی به بحث و جدل ندارد و لزوما به حفظ ماهیت تبلیغاتی خود پایبند است، از این‌رو، نقدهای خبرساز در مورد ساختمان‌ها و املاک، مرز میان اخبار و تبلیغات را از بین برده است.

از آنجا که بیشتر ستون‌های خبری مربوط به ساختمان‌ها، نه نشان‌دهنده و نه حتی منعکس‌کننده بحران موجود در مناطق شهری است، هفته به هفته با بی‌توجهی و شکست بیشتری مواجه می‌شوند. به طور مثال، بر اساس الگوی خبری مربوط به املاک و ساختمان‌ها در مطبوعات، وقتی قرار است یک ساختمان اداری بزرگ و چندطبقه به جای یک بلوک ساختمانی قدیمی احداث شود، طرح معمار به همراه فضای سبز اطراف آن، دو یا سه ستون از مجله را به خود اختصاص می‌دهد و نوشته‌های این تصاویر نیز حداکثر به ذکر اخباری در زمینه قیمت تمام‌شده بنا، سرمایه‌گذار، طراح و امکانات رفاهی در نظر گرفته شده برای استفاده‌کنندگان جدید می‌پردازد. اما من می‌خواهم به عنوان یک مخاطب بدانم قبل از اینکه بولدوزرها برای تخریب آن بلوک ساختمانی بیایند، در آن بلوک چه ساختمان‌هایی قرار داشته است؟ اگر آنجا خانه‌های مسکونی مردم بوده، چند نفر آواره شده‌اند و چه تمهیداتی برای آنها در نظر گرفته شده است؟ ساختمان جدید چگونه با ساختمان‌های اطراف ارتباط برقرار خواهد کرد؟ آیا برای شهر مشکلات ترافیکی جدید یا کمبود فضای پارکینگ به ارمغان خواهد آورد؟ آیا مدرسه‌ای در نزدیکی این خانه‌ها قرار دارد؟

گزیده‌ای از دیدگاه‌های خوانندگان ـ 29

کمال یوسف‌پور — Tue, 24 Apr 2012 20:29:00 GMT

یادداشت ماه

گزیده‌ای از دیدگاه‌های خوانندگان ـ 29

Month’s Note
A Selection of Readers’ Comments - 29

:: بازتاب یادداشت مبانی زیبایی‌شناسی معماری امروز جهان

فاطمه شریعتمداری:
دکتر ابوالقاسم بصیر هم که به تازگی به ایران اومده بودند، توی سخنرانی‌ای که واسه بچه‌ها داشتند، بر زنده بودن معماری و رشد روزافزون اون تاکید می‌کردند. به گردش سرمایه در کشورها که مبنای رشد سریع همه این پیشرفت‌ها توی جوامع بوده، اشاره کردند و این که همه ارکان زندگی باید با هم پیشرفت کنه و معماری یه جا مسکوت نمونه. البته من می‌گم که در این بین نباید انسان واقعی رو هم فراموش کرد.

بهرام هوشیار یوسفی:
شاید سوال این باشد که اصول مورد اشاره چه زمانی مبنای جریان غالب معماری آن زمان نبوده‌اند؟! علم و تکنولوژی و اقتصاد، همواره پایه هر جریان فرهنگی/ ساختاری بوده و هست. این نگاه ایشان بیشتر کلی‌گویی است که چیز جدیدی به دانسته‌ها اضافه نمی‌کند. امتحان کنید و این سوال را از دانشجویان‌تان بکنید، تقریبا همین جواب را خواهید داشت. حال باید پرسید اصولا مساله معماری ما و جهان چیست و بعد جوابش را پژوهش کرد.

کمال یوسف‌پور (در پاسخ به بهرام هوشیار یوسفی):
گفته شما از برخی جهات درست است، اما باید توجه داشت که میزان تاثیرگذاری هر یک از این عوامل سه‌گانه در دوره‌های مختلف متفاوت بوده است. به عنوان مثال، آیا تصدیق نمی‌فرمایید که در هیچ دوره‌ای غیر از سال‌های اخیر، مسائل علمی مستقیما به عنوان دست‌مایه اصلی آفرینش معماری، مورد توجه معماران قرار نگرفته ‌است؟

فاطمه شریعتمداری:
مبنای غالب معماری، همیشه این طور (علم و تکنولوژی و اقتصاد) نبوده است. در بعضی نقاط عطف تاریخ، این اتفاق می‌افتد؛ نوعی ضرب‌آهنگ و تپش استوایی در رقابت برای رشد و توسعه و گونه‌ای خودتخریبی سترگ که ثمره خودپرستی‌هایی است که به نحوی خشن با یکدیگر ستیز می‌کنند، منفجر می‌شوند و برای رسیدن به آفتاب با هم می‌رزمند، عاجز از یافتن هر حدی یا ملاحظه‌ای در چارچوب اخلاقیاتی که در اختیار آنهاست.

بهرام هوشیار یوسفی:
خانم شریعتمداری، لطفا یک مثال عینی از این مجموعه مضاف و مضاف‌الیه‌ها ارایه دهید.
آقای یوسف‌پور، دقیقا منظورتان از "دست‌مایه اصلی آفرینش معماری" چیست؟ اول باید ببینیم منظورمان از معماری، 99% غالب است یا اینکه کمتر از 1% که توسط عده‌ای به اصطلاح ستاره معماری و البته با زد و بندهای خاص خودش تولید می‌شود.

کمال یوسف‌پور (در پاسخ به بهرام هوشیار یوسفی):
منظورم از "دست‌مایه اصلی آفرینش معماری"، عامل اصلی شکل‌دهنده ساختار نهایی معماری است که تمام عوامل دیگر را تحت‌الشعاع خود قرار می‌دهد. منظورم از معماری هم مسلما اکثریت غالب (البته نه 99 درصد) نیست، چون پروسه شکل‌گیری آنها مسیر متفاوتی را طی می‌کند و معمولا در بحث‌های رایج تاریخ و نقد معماری نیز نمی‌گنجند.

فاطمه شریعتمداری:
مسئله ما و معماری جهان چیست؟ سوال خیلی کلی است و با یک سوال کلی نمی‌شه به جواب ریز و کاربردی رسید، اما می‌شه جواب کلی داد و با یه دید وسیع، افق‌ها و اتفاقات رو در آینده دید. مجموعه مضاف‌الیه‌ها از نیچه بود و اتفاقاتی رو که در دوره مدرن قرار بود اتفاق بیافته، پیش‌بینی کرده بود، یعنی توسعه، ولی بی حد و مرز، بدون چیزی که بتونه با اون همراه بشه و رامش کنه. پیشنهاد می‌کنم فاوست گوته رو حتما بخونید.

کتابخانه و نمایشگاه تازه‌های کتاب اهواز / عادل اسدی و سالار صائمی

کمال یوسف‌پور — Wed, 18 Apr 2012 20:29:00 GMT

معرفی پروژه

کتابخانه و نمایشگاه تازه‌های کتاب اهواز / عادل اسدی و سالار صائمی

Project Review
Ahvaz Library & Book Fair / Adel Asadi & Salar Saemi

آنچه در ادامه می‌بینید، طرح پیشنهادی عادل اسدی و سالار صائمی، از دانشجویان کوشا و خوش‌فکر معماری موسسه آموزش عالی سراج تبریز، برای مسابقه معماری کتابخانه و نمایشگاه تازه‌های کتاب اهواز است که از سوی هیات داوران این مسابقه (فرهاد احمدی، سیدحسن تقوایی، محمدابراهیم مظهری و وحید اسلامی‌فرد)، به عنوان یکی از طرح‌های شایان تقدیر انتخاب شده است:

_________________________
:: تبریک ویژه به عادل اسدی و سالار صائمی، برای کسب این موفقیت ارزشمند

معماران فیلم‌های سینمایی ـ 3

کمال یوسف‌پور — Fri, 13 Apr 2012 20:29:52 GMT

حاشیه معماری

معماران فیلم‌های سینمایی ـ 3

Margin of Architecture
Architects in Movies - 3

آنچه در ادامه می‌خوانید، سومین بخش از نگاه فرانک مجیدی، نویسنده وبلاگ یک پزشک، به تعدادی از فیلم‌های مطرحی است که در آن‌ها، بازیگران و ستاره‌های سینما، به ایفای نقش یک معمار پرداخته‌اند:

3. Eiji Okada در فیلم Hiroshima Mon Amour، به کارگردانی Alain Resnais، سال 1959

در فیلم "هیروشیما، عشق من"، زن فرانسوی جوانی که به هیروشیما رفته تا فیلمی درباره‌ صلح بسازد، آن‌جا با یک معمار ژاپنی رابطه‌ عاطفی پیدا می‌کند و به‌ یاد اولین عشق زندگی‌اش می‌افتد، عشق به یک افسر آلمانی!

تحولات و گرایش‌های معماری معاصر جهان از 1988 تا 2007 ـ 1

کمال یوسف‌پور — Sun, 08 Apr 2012 20:29:00 GMT

معماری جهان

تحولات و گرایش‌های معماری معاصر جهان از 1988 تا 2007 ـ 1

Architecture of The World
Revolutions of Contemporary Architecture (1988-2007) - 1

لوئیجی پرستیننزا پوگلیسی (Luigi Prestinenza Puglisi)، نویسنده و منتقد معماری معاصر، در کتاب راستاهایی نو در معماری معاصر: تحولات و انقلابات در طراحی ساختمان از 1988 به بعد (New Directions in Contemporary Architecture: Evolutions and Revolutions in Building Design Since 1988) که در سال 2008 منتشر شده است، تحولات و گرایش‌های معماری دوره 20 ساله مورد بررسی خود، از 1988 تا 2007، را به چهار دوره تقسیم می‌کند:

1. بعد از ساخت‌‌شکنی (1988-1992)
بی‌شک، بین سال‌های 1988 تا 1992، ساخت‌شکنی مطرح‌ترین و بحث‌انگیزترین پدیده بود. این پدیده دقیقا دچار این تناقض بود که اگرچه هیچ معماری به طور خاص به آن اعتقاد نداشت، تکان فوق‌العاده‌ای به معماری معاصر داد. در واقع، ساخت‌شکنی مسئول تجدید دلبستگی تمامی یک نسل از طراحان جوان به پژوهش درباره فضا بود که نتیجه‌اش کنار گذاشتن حشو و زواید نمادین دوره پست‌مدرن و روی آوردن دوباره به پردازش جزئیات در پروژه‌هایی بود که می‌توانستند اشتیاق به آزادی و آزمایش‌گری مورد نظر جامعه معاصر را متحقق کنند.

2. راستاهای نو (1993-1997)
مشاجره بین معماری‌های قطره‌ای و معماری‌های تقریبا هیچ (مینی‌مالیست‌ها) یا به طور خلاصه، بین باروک و مینی‌مالیست‌ها که دوره بین سال‌های 1993 و 1997 را رقم زد، باعث تکمیل فرایندی شد که ساخت‌شکنی شروع کرده بود. این فرایند عبارت بود از حذف‌کردن گرایش‌های معماری، مثلا نو ـ تاریخ‌انگاری و پست‌مدرنیسم که تمرکزشان بر آن چیزی بود که به آن خودسامانی یا قائم‌به‌ذاتی گفته می‌شد، یعنی طراحی ساختمان‌هایی بر پایه قواعد صحیح ترکیب (کمپوزیسیون) که در طی تاریخ طولانی معماری، از نسلی به نسلی انتقال یافته و تکامل پیدا کرده بود.

_________________________
:: منبع: هاشمی، سیدرضا. معیار داوری در معماری: دوماهنامه معمار. شماره 70، آذر و دی 1390. صص 13-16

پروژه‌های دانشجویی معماری ـ 41

کمال یوسف‌پور — Tue, 03 Apr 2012 16:00:00 GMT

آموزش معماری

پروژه‌های دانشجویی معماری ـ 41

Architectural Education
Projects of Architecture’s Students - 41

:: طرح معماری 5
:: دانشجو: محمدعلی عبدالصمدی
:: گروه معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد هریس
:: مقطع کارشناسی رشته مهندسی معماری
:: نیمسال اول سال‌تحصیلی 91-1390

طراحی یک مجتمع مسکونی

عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 12

کمال یوسف‌پور — Thu, 29 Mar 2012 20:29:58 GMT

نقد معماری

عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 12

بازخوانی کتاب معماری و اندیشه نقادانه ـ 53

Architectural Criticism
Areas of Architectural Criticism - 12
Book Review: Architecture and Critical Imagination - 53

2. نقد مقتدرانه (نقد کارفرمایان، استادان و ...) ـ 5

روند کار یک معلم ـ منتقدِ نوعی، در یک جلسه ارزیابی، ترکیبی است از:
1. توصیف، که دانشجوی طراح می‌تواند به وسیله آن طرح پروژه خود را از دید شخص دیگری ببیند،
2. قضاوت، البته با این آرزو که قضاوت در قالب اصول مستدل و قابل بحث ارائه شود،
3. تفسیر، مرحله‌ای که می‌توان در آن به بحث در مورد مفهوم اصلی بنا پرداخت.

نایل شدن دانشجویان به چنین بینش و بصیرتی در مورد ماهیت جلسات ارزیابی، تا حد زیادی دلهره و در نتیجه حالت تدافعی آنها را در این جلسات کاهش می‌دهد. از آنجا که منتقدان در چنین جلساتی، در جایگاه نیمه‌مستبدانه و نیمه‌مقتدرانه‌ای قرار دارند، آگاهی دانشجویان از میزان و حدود این قدرت به آنها کمک می‌کند تا از این پس، به اظهارنظرهای معلم منتقد، فقط در حد همان اظهارنظرهای ساده، و نه در حد یک حکم و قضاوت نهایی، بنگرند.

زمانی که دانشجویان متوجه واقعیت نقد بشوند، به جای اینکه فقط دریافت‌کننده اظهارنظرهای معلم باشند، به سادگی می‌توانند نقد مطلوب خود را از وی مطالبه کنند. در چنین شرایطی، دانش‌آموز می‌تواند از معلم خود انتظار داشته باشد که نقد کار وی در قالب تحلیل واضح و روشنی از نکات مثبت یا منفی طرح، و نه فقط به صورت بیانات کنایه‌دار و دوپهلوی احساسی، برای تایید یا تکذیب نظریات شخصی، ارائه شود. اگر طرحی به نظر دانشجوی طراح آن بسیار خلاقانه و ابتکاری است، اما در نظر معلم منتقد چنین جلوه نمی‌کند، لازم است این نظر و عقیده مخالف، به وضوح و از روی دانش و منطق برای دانشجو توجیه شود. از طرفی دیگر، اگر نوآوری‌های دانشجو، آشکارا، نامناسب و غیر قابل اجراست، معلم باید برای فرونشاندن شور ایجاد چنین بدعت‌هایی، با ارائه مباحثی متقاعدکننده و ماهرانه، به توجیه او بپردازد.

بایستی توجه داشت که استفاده مداوم از شیوه سنتی و مقتدرانه پدر و فرزندی در نقد بی‌نتیجه بوده و حتی گاه نتیجه معکوس در بر خواهد داشت. تا زمانی که نقد مقتدرانه در مجبور کردن دانشجویان به پیشبرد کارها موثر باشد، این تداوم در وابستگی و اتکا به قدرتی دیگر، زمان رشد فردی دانشجویان و به استقلال رسیدن آنها در تصمیم‌گیری‌ها و برقراری روابط صحیح و موثر با دیگر منتقدان را به تاخیر خواهد انداخت.