زروان: پژوهشگاه هنر و معماری

  • :: صفحه اصلی
  • :: فهرست یادداشت‌ها
  • :: پست الکترونیک
  • :: فید وبلاگ

نویسنده وبلاگ


  • کمال یوسف‌پور
    معمار و مدرس دانشگاه


  • یادداشت‌های اخیر

    • :: معماران فیلم‌های سینمایی ـ 4
    • :: تحولات و گرایش‌های معماری معاصر جهان از 1988 تا 2007 ـ 2
    • :: پروژه‌های دانشجویی معماری ـ 42
    • :: عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 13
    • :: گزیده‌ای از دیدگاه‌های خوانندگان ـ 29
    • :: کتابخانه و نمایشگاه تازه‌های کتاب اهواز / عادل اسدی و سالار صائمی
    • :: معماران فیلم‌های سینمایی ـ 3
    • :: تحولات و گرایش‌های معماری معاصر جهان از 1988 تا 2007 ـ 1
    • :: پروژه‌های دانشجویی معماری ـ 41
    • :: عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 12
    • :: گزیده‌ای از دیدگاه‌های خوانندگان ـ 28
    • :: نوروز 1391
    • :: معماران فیلم‌های سینمایی ـ 2
    • :: معماری در آیینه کاریکاتور ـ 5
    • :: پروژه‌های دانشجویی معماری ـ 40
    • :: عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 11
    • :: گزارش تصویری پایان یک کلاس و یک دوره تحصیلی
    • :: معماری زمینه‌گرا؛ چرا و چگونه؟ ـ 10
    • :: معماران فیلم‌های سینمایی ـ 1
    • :: توصیه‌های بزرگان معماری به معماران جوان ـ 2
    • :: پروژه‌های دانشجویی معماری ـ 39
    • :: عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 10
    • :: گزیده‌ای از دیدگاه‌های خوانندگان ـ 27
    • :: معماری زمینه‌گرا؛ چرا و چگونه؟ ـ 9
    • :: هفت آتریوم زیبای جهان
    • :: واژگان متن‌های معماری ـ 11
    • :: پروژه‌های دانشجویی معماری ـ 38
    • :: عرصه‌های حضور نقد معماری ـ 9
    • :: گزیده‌ای از دیدگاه‌های خوانندگان ـ 26
    • :: معماری زمینه‌گرا؛ چرا و چگونه؟ ـ 8

    آرشیو زروان

    • :: اردیبهشت ٩۱
    • :: فروردین ٩۱
    • :: اسفند ٩٠
    • :: بهمن ٩٠
    • :: دی ٩٠
    • :: آذر ٩٠
    • :: آبان ٩٠
    • :: مهر ٩٠
    • :: شهریور ٩٠
    • :: امرداد ٩٠
    • :: تیر ٩٠
    • :: خرداد ٩٠
    • :: اردیبهشت ٩٠
    • :: فروردین ٩٠
    • :: اسفند ۸٩
    • :: بهمن ۸٩
    • :: دی ۸٩
    • :: آذر ۸٩
    • :: آبان ۸٩
    • :: مهر ۸٩
    • :: شهریور ۸٩
    • :: امرداد ۸٩
    • :: تیر ۸٩
    • :: خرداد ۸٩
    • :: اردیبهشت ۸٩
    • :: فروردین ۸٩
    • :: اسفند ۸۸
    • :: بهمن ۸۸
    • :: دی ۸۸
    • :: آذر ۸۸
    • :: آبان ۸۸
    • :: مهر ۸۸
    • :: شهریور ۸۸
    • :: امرداد ۸۸
    • :: تیر ۸۸
    • :: خرداد ۸۸
    • :: اردیبهشت ۸۸
    • :: فروردین ۸۸
    • :: اسفند ۸٧
    • :: بهمن ۸٧
    • :: دی ۸٧
    • :: آذر ۸٧
    • :: آبان ۸٧
    • :: مهر ۸٧
    • :: شهریور ۸٧
    • :: امرداد ۸٧
    • :: تیر ۸٧
    • :: خرداد ۸٧
    • :: اردیبهشت ۸٧
    • :: فروردین ۸٧
    • :: اسفند ۸٦
    • :: بهمن ۸٦
    • :: دی ۸٦
    • :: آذر ۸٦
    • :: آبان ۸٦
    • :: مهر ۸٦
    • :: شهریور ۸٦
    • :: امرداد ۸٦
    • :: تیر ۸٦
    • :: خرداد ۸٦
    • :: اردیبهشت ۸٦
    • :: فروردین ۸٦
    • :: اسفند ۸٥
    • :: بهمن ۸٥
    • :: دی ۸٥
    • :: آذر ۸٥
    • :: آبان ۸٥
    • :: مهر ۸٥
    • :: شهریور ۸٥
    • :: امرداد ۸٥
    • :: تیر ۸٥
    • :: خرداد ۸٥
    • :: اردیبهشت ۸٥
    • :: فروردین ۸٥
    • :: اسفند ۸٤
    • :: بهمن ۸٤
    • :: دی ۸٤
    • :: آذر ۸٤
    • :: آبان ۸٤
    • :: مهر ۸٤
    • :: شهریور ۸٤
    • :: امرداد ۸٤
    • :: تیر ۸٤
    • :: خرداد ۸٤
    • :: اردیبهشت ۸٤
    • :: فروردین ۸٤
    • :: اسفند ۸۳
    • :: بهمن ۸۳
    • :: دی ۸۳
    • :: آذر ۸۳
    • :: آبان ۸۳
    • :: مهر ۸۳
    • :: شهریور ۸۳
    • :: امرداد ۸۳
    • :: تیر ۸۳
    • :: خرداد ۸۳
    • :: اردیبهشت ۸۳
    • :: فروردین ۸۳
    • :: اسفند ۸٢
    • :: بهمن ۸٢
    • :: دی ۸٢
    • :: آذر ۸٢
    • :: آبان ۸٢
    • :: مهر ۸٢

    آرشیو موضوعی زروان

    • :: آثار برگزیده طراحی داخلی جهان (٢)
    • :: آرمین دانشگر (۱)
    • :: آموزش معماری (۳٧)
    • :: اکسپو 2010 شانگهای (۳)
    • :: بازخوانی کتاب معماری و اندیشه نقادانه (٢۸)
    • :: برترین‌های معماری (۱)
    • :: برداشت آزاد (۳)
    • :: پایان‌نامه‌های معماری (۱)
    • :: پروژه‌های دانشجویی معماری (۳٤)
    • :: تعریف معماری (۱)
    • :: جایزه معماری آقاخان (۱)
    • :: جایزه معماری پریتزکر (۱)
    • :: جوایز معماری (٢)
    • :: خانه‌های معاصر جهان (۳)
    • :: خواندنی‎های معماری (۱)
    • :: دانستنی‎های معماری جهان (٢)
    • :: دانستنی‎های معماری دوره اسلامی ایران (۱)
    • :: دانستنی‎های معماری معاصر ایران (۱)
    • :: دانشگاه آزاد اسلامی هریس (٢٢)
    • :: درس‌هایی از بزرگان معماری (۳)
    • :: درس آشنایی با طراحی معماری (٤)
    • :: درس طراحی معماری 2 (٧)
    • :: درس طراحی معماری 4 (٢)
    • :: درس طراحی معماری 5 (۳)
    • :: درس طرح معماری 1 (٢)
    • :: درس مقدمات طراحی معماری 2 (۱٦)
    • :: رویدادهای معماری (۳)
    • :: زبان تخصصی معماری (٢)
    • :: طراحی داخلی (٢)
    • :: طراحی معماری (٦)
    • :: عملکرد در معماری (٤)
    • :: گزیده‌ای از دیدگاه‌های خوانندگان (٢۱)
    • :: گفت‌وگوهای معماری (۱٧)
    • :: مبانی نظری معماری (٦٠)
    • :: مسابقات معماری (٢)
    • :: معرفی پروژه (۸)
    • :: معرفی کتاب (۱)
    • :: معماران ایرانی (۳)
    • :: معماران جهان (۳)
    • :: معماران جوان (۱)
    • :: معماری ایران (٢)
    • :: معماری ایستگاه مترو (۱)
    • :: معماری پارکینگ (۱)
    • :: معماری پل (۱)
    • :: معماری تئاتر (۱)
    • :: معماری خانه (۳)
    • :: معماری در آیینه کاریکاتور (٥)
    • :: معماری دفتر کار (۱)
    • :: معماری رستوران (۱)
    • :: معماری زمینه‌گرا (۱٠)
    • :: معماری سفارت‌خانه (۱)
    • :: معماری شهری (۱)
    • :: معماری فرودگاه (۱)
    • :: معماری مجتمع مسکونی (۱)
    • :: معماری معاصر ایران (۱)
    • :: معماری معاصر جهان (۳)
    • :: معماری معاصر هلند (٢)
    • :: معماری موزه (٢)
    • :: معماری نمایشگاهی (۳)
    • :: معماری هزاره سوم (۱)
    • :: معماری و سینما (٤)
    • :: معماری و طبیعت (۱)
    • :: معماری کتابخانه (۱)
    • :: موسسه آموزش عالی سراج (۱۳)
    • :: میدان‌ها و پلازاهای شهری (۱)
    • :: نقد معماری (۳٠)
    • :: واژگان متن‌های معماری (٤)
    • :: کامران افشارنادری (۱)
    • :: کانسپت در معماری (۱)
    • :: یادداشت ماه (۱)

    وبلاگ‌ها و سایت‌های معماری

    • :: + زروان: اخبار، رویدادها و حاشیه‌های معماری
    • :: دید هفتم: جستارهایی در معماری و هنرهای نمایشی
    • :: فضای رویداد: جستارهایی در هنر و معماری

    آمار بازدیدکنندگان



شنبه ٥ آذر ۱۳٩٠

گفت‌وگوهای معماری

گفت‌وگویی درباره آموزه‌های معماری سنتی ایران ـ 12

Architectural Discussions
A Discussion about Iranian Traditional Architecture - 12

بی‌نام:
معضل مسکن مهر هم وجود داره. با اون می‌خواهید چه برخوردی کنید ای اهالی؟

بی‌نام:
:: طراحی مجموعه‌های "مسکن مهر"، با استفاده از عناصر آشنای منظر شهرهای سنتی، از قبیل کوچه و مرکز محله، صورت گیرد.
:: جنبه‌های ذهنی مکان استقرار "مسکن مهر"، شامل عوامل تاریخی، فرهنگی، طبیعی و منظرین که موجب پایداری محیط می‌گردد، در طراحی سایت مد نظر قرار گیرد.
"شیبانی"، عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی

صفی‌پور:
... متاسفانه سطح زندگی مردم اونقدر پایین هست که اکثر مردم به چاردیواری و یک سقف راضین و دیگه به کیفیت فضاهاشون و ساختمان‌ها فکر نمی‌کنن و من ریشه همه اینارو در عدم آگاهی می‌دونم. به کسی که ازحقوق واقعیش چیزی نمی‌دونه، هر چی بدی راضیه. ...

... مثل بعد از جنگ جهانی دوم اروپا شدیم، فقط کمیت مورد توجه و قابل تبلیغه، مثل همه شهرهای جدید بی‌روح و زندگی آن. وقتی از خود مردم و ساکنین نظرخواهی نمی‌شه، وضعیت بهتر از این نمی‌شه. اخیرأ کتابی خوندم که مصاحبه‌هایی با رنزو پیانو داشت. یکی از نکاتی که پیانو خیلی روش تاکید داشت، اهمیت به نظر کاربران ساختمونا و طرحاش بود، چیزی که تو ایران وجود خارجی نداره.

بی‌نام:
یکی از مشکلاتی که "مسکن مهر" داره، عدم مکا‌ن‌یابی درست، بدون در نظر گرفتن "روحیه و نظر" کاربران است. وقتی که شهر یه متن اصلی داره که داره نفس می‌کشه و با "زمینه" اون شهر پیوند اصلی داره، وقتی من کاربر گوشت رو از قصابی اون شریان و هاله اطرافش می‌خرم، لباسم رو ...، و با توجه به زمینه، اراضی متعددی که می‌تونه همون متن برام فراهم کنه، چرا یه زمین تو حاشیه شهر، حاشیه‌ای که هیچ ربطی به ساختار شهر نداره؟ صرف این دلیل که اونجا زمین ارزون‌تر است. همین می‌شه که وقتی می‌رم اونجا بهش می‌گم "بی روح"، اونجا می‌شه خوابگاه "مهر"! نه تداومی از شهر.

البته طراحی مسکن مهر، از حوزه‌های داخلی تا بیرونی می‌تونه با توجه نظر کاربران باشه که حتما باید اینجا "زمینه" اقتصادی کاربران و فرهنگی اون‌ها رو در نظر گرفت، مثلا حتی الامکان تعداد واحدهایی که به یک راهرو باز می‌شوند، کمتر بشه تا فضای نیمه‌خصوصی راهرو خصوصی‌تر و در نتیجه قابل نظارت‌تر بشه یا مثلا از ساخت بلوک‌های بزرگ پرهیز بشه و برای اعمال نظارت از جانب ساکنین، خردتر بشه و .... البته همه اینها باید با مطالعات دقیق، با توجه به زمینه فرهنگی اون شهر صورت بگیره و نگذاریم تجربه بعد از جنگ جهانی دوم تکرار بشه.

راهبردهای موثر جهت بهبود وضعیت مسکن برای اقشار کم درآمد چیست؟
:: تامین زمین شهری، با دسترسی و خدمات مناسب و معقول در داخل و اطراف شهرها
:: اعطای وام کافی و ارزان، اما به طور قطع معطوف به تولید غیربازاری و به عبارت دیگر ساختمان‌سازی توسط بنگاه‌ها (شراکتی و تعاونی ویژه) برای متقاضیان ثبت‌نام شده
:: مالیات‌گیری از افزایش قیمت دارایی و معاملات زمین. مسکن و ساختمان
:: فرصت دادن به بنگاه‌ها و شرکت‌های سازنده‌ای که در جدول اولویت‌بندی سیاست‌گذاری شده تامین مسکن قرار گرفته و حسب وظایف انجام‌شده خدمات، مورد معافیت و تشویقی قرار می‌گیرند
:: تغییر سیاست‌های وام دهی به نفع تولید مسکن مناسب، نوسازی و بهسازی جامع
فریبرز رئیس دانا، دکترای اقتصاد از دانشگاه لندن

_________________________________________

þ بخش پیشین گفت‌وگو: گفت‌وگویی درباره آموزه‌های معماری سنتی ایران ـ 11


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: گفت‌وگوهای معماری :: معماری ایران


پنجشنبه ٥ آبان ۱۳٩٠

گفت‌وگوهای معماری

گفت‌وگویی درباره آموزه‌های معماری سنتی ایران ـ 11

Architectural Discussions
A Discussion about Iranian Traditional Architecture - 11

بی‌نام:
در کتاب یان گل، اسکیس جالبی آورده شده، اسکیسی که خیلی ساده، روابط بین مسکونی‌ها را پیشنهاد داده است، یه جور سلسله مراتب که از بین دو یا سه آپارتمان و حوزه مشترک که اگه اون‌ها رو یک مدول بگیریم، به حوزه مشترکی بین چند مدول می‌رسیم و بعد دوباره، این سلسله مراتب به حوزه نیمه‌عمومی مشترک می‌رسه. چقدر در آپارتمان‌سازی ما به این مسائل توجه می‌شه، حتی در فهم لابی؟ تا می‌تونیم فضای همکف رو ازش آپارتمان یا انباری در می‌آریم. چقدر به این فضاهای مشترک در یه آپارتمان و بعد، بین دو یا سه آپارتمان و بعد چند آپارتمان توجه کردیم؟ چه عناصری می‌تونه در هر کدام از این فضاها جای بگیره؟ جای زمین بازی بچه ها کجاست؟ تا کجا ماشین باید بیاد؟ کلا جلوی ماشین رو بگیریم یا نه، حضورش رو کنترل کنیم؟ هر کدام از این‌ها چه نتایجی دارند؟

اگه یه نگاهی گذرا به آپاتمان‌های مسکونی هرمن هرتزبرگر یا حتی گری بندازیم، می‌بینیم که به فهم یکپارچگی و هم‌پیوندی بین ساکنین، به صورت سلسله مراتبی، چقدر توجه شده، طوری که عناصر سیرکولاسیون آپارتمان هم، به همراه بالکن‌های سرزنده، رو به اون حیاط داخلی دارند تا این هم‌پیوندی تشدید بشه.

در یه آپارتمان، حتی اون فضای گفتگو می‌تونه از نما شروع بشه، از بازشوها. چه طور می‌توان بازشویی طراحی کرد تا در عین حفظ محرمیت، این ارتباط و گفتگو رو فراهم کنه. به جای یک سطح شیشه ای و پرده!، ممکن است ما به فضا برسیم در بازشو، یک بازشوی چندلایه و یا ایجاد زاویه در بازشو، طوری که دید رو کنترل کنه و یا ایجاد لایه اول با فلاور باکس و گل و بعد فضا و بعد سطح شیشه‌ای. ارتفاع از کف پنجره هم می‌تونه طوری تنظیم بشه که هم بتونی با "نشستن" در نشیمن، آسمون رو ببینی، هم این که نگاه مزاحمی تو رو نبینه. البته تمامی این عوامل ارتفاعی و لایه‌گذاری و زاویه می‌تونه با هم دیده بشه تا هم عوامل حس تعلق ساکنین به بیرون سرریز کنه، هم ساکنین داخل یک قفس پارچه‌ای قرار نگیرند، هم ساکنین بتونند با بیرون ارتباط برقرار کنند که البته در این بین، باید در فهم "محرمیت" در هر فرهنگی دقیق شد.

بعد به لابی می‌رسیم. فکر کنید اکثر آپارتمان‌های ما کسی رو داره که حداقل هفتگی بیاد و تمیزش کنه. می‌شد لابی با دید به حیاط گل‌کاری شده، آپارتمان یک حوض داشته باشه با گوشه‌های فضایی متعدد، اما یکپارچه که سالمندان و خانم‌های بچه‌دار بتونند اون جا یک تاملی داشته باشند.

البته این موارد خیلی ظریف‌اند و در بسترهایی کاملا قابل رد!، البته منظورم از قابل رد، خود اصول نیست، بلکه نحوه پیاده‌شدن این اصول، حتی با نیات خیرخواهانه، است.

محبوبه جبارنژاد:
... آداب معاشرت هر شهر متفاوته، ضوابط شهرداری هر کدام نیز با یکدیگر فرق داره. در شهری مثل تهران، برای نمائی که مشرف به خیابان یا کوچه است، هیچ محدودیتی از لحاظ OKB وجود نداره، ولی در شهری مانند تبریز که مذهبی‌مآب هستند، OKB بایستی 180 سانتی‌متر به بالا باشد که مبادا داخل خانه رؤیت شود (همان مسئله محرمیت). راه‌حل این مسئله می‌تونه جداسازی فضاهای خصوصی و فضاهای عمومی در یک آپارتمان مسکونی باشه. تازه، ضوابط مناطق ده‌گانه شهرداری‌های تبریز نیز متفاوته و هر کدام سازی متفاوت می‌نوازه. حال این محدودیت‌ها رو چگونه برطرف سازیم.

در ثانی، ما ایرانی‌ها، اصولا انسان‌های اقتصادی هستیم و خیلی دوست داریم از هر متر و یا سانتی‌متر فضاهای آپارتمانی‌مان استفاده به ظاهر بهینه داشته باشیم و طبق فرمایش شما، از لابی‌های فراخ و گسترده اثری نیست و حتی بعضی کارفرمایان ناآگاه پارکینگ‌ها رو تبدیل به واحد مسکونی می‌کنند.

... دیاگرام فضایی واحد های مسکونی ایران و همچنین عناصر سیرکولاسیون آنها نیز بحث مفصلی رو می‌طلبه. ...

بی‌نام:
خانم جبارنژاد، این‌ها همش محدودیته، به قولی محدودیته که به خلاقیت می‌رسه. شاید یکی از راه‌ها، همون جایگزینی مناسب حوزه‌های عمومی و خصوصی است. راستش واقع‌بینی شما و همچنین درک ملموس محیط واقعا قابل تحسین است، اما چندان ناامید نباشید، چرا که اراضی شهری سرشار از براون‌فیلد است و یا حتی شهرهای جدید که شاید اونجاها به لحاظ ضوابط، یکم بر قوانین شهرداری، در ارتفاع پنجره که هیچ، حتی در مورفولوژی کلان بلوک و یا حتی قطعه هم بتونیم دست ببریم. مهم اینه که ما جامعه معماران، با معضل‌ها و راه‌حل‌ها و "مزایا" و "معایب" این راه‌حل‌ها آشنا باشیم تا در فرصت مناسب به بار بشینه. ...

_________________________________________

þ بخش پیشین گفت‌وگو: گفت‌وگویی درباره آموزه‌های معماری سنتی ایران ـ 10


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: گفت‌وگوهای معماری


چهارشنبه ۳٠ شهریور ۱۳٩٠

گفت‌وگوهای معماری

معماری زمینه‌گرا؛ چرا و چگونه؟ ـ 5

Architectural Discussions
A Discussion about Contextual Architecture - 5

فاطمه شریعتمداری:
چهار ویژگی دیالکتیک فلسفی عبارتند از:
1. تضاد
2. بر هم کنش متقابل
3. حرکت و تغییر
4. جهش

یکی از اصول پانزده‌گانه "کریستوفر الکساندر" در رسیدن به "کلیت"، "تضاد" است. یکی از مثال‌هایی که می‌زنه، چیدمان پرتضاد سنگ‌هایی بر بستر شنی است که موجب یکی‌شدن سنگ‌ها با بستر خود می‌شود.

شاه عباس می‌خواست یه مرکز عمومی جدید بنا کند، یک میدان، اما میدان قدیم اصفهان پاسخ‌گو نبود. چه کاری باید انجام می‌داد؟ اون یه میدانی می‌خواست بزرگ و چشم‌گیر، با بناهای حکومتی در اطرافش و ...، میدانی که کل ساختارهای ذهنی رو در هم می‌شکست، یک میدان "متضاد"، اما این میدان نیاز به برقراری یک "زبان" مشترک با میدان قدیم و شهر داشت. بنابراین در مدت زمان کوتاهی! تونست جهت توسعه شهر رو که به سمت جنوب بود، تشخیص بده و این میدان جدید رو سر راه این توسعه بنا کند و توسط زنجیر محکم بازار به میدان قبلی وصلش کند. حالا این "زبان" مشترک چی می‌تونه باشد؟ نه فقط اتصال از جنس ساختار، شاید یک عصاره، یک تم، یک اسانس، ... نمی‌دونم خیلی سخته. این اسانس مشترک در روح مکان چیه؟

در تقابل نو و سنتی، "شفافیت" می‌تونه خیلی راه‌گشا باشه. فکر کنیم یک کاروانسراست، قراره بشه موزه مردم‌شناسی. در کنارش، از هنر "هنرمندان" "مدرن" هم قراره در این موزه استفاده بشه در بیان مفاهیم "هویتی"، از مجسمه‌ساز تا .... فضای کاروانسرا هم کافی نیست. چی کار کنیم؟ می‌تونیم فکر کنیم حوض "آب" وسط کاروانسرا بترکه و قطرات "شفافش" بشن ورودی بخش زیرسطحی موزه. در عین حال، شفافیت تواضع در برابر بنای قدیمی، به منظور تداوم دید است. البته تداوم دید یه بخش کوچکی از ماجراست؛ ایده "نو" در "تضاد" با ایده "قدیم" و در عین حال ایده "نو" در "تاکید" بر ایده "قدیم"، مشابه کاری که " آی ام پی" در موزه لوور انجام داده است.

_________________________________________

þ بخش پیشین یادداشت: معماری زمینه‌گرا؛ چرا و چگونه؟ ـ 4


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: گفت‌وگوهای معماری :: معماری زمینه‌گرا


شنبه ٥ شهریور ۱۳٩٠

گفت‌وگوهای معماری

گفت‌وگویی درباره آموزه‌های معماری سنتی ایران ـ 10

Architectural Discussions
A Discussion about Iranian Traditional Architecture - 10

بی‌نام:
موریس در مورد هندسه می‌گه که هر وقت شهرها از هرج و مرج دور شدند، به سمت هندسه محکم، با خطوط صاف، میل کردند. اما آیا این گزینه قابل رد نیست؟ آیا راه‌های ارگانیک و به ظاهر بی‌هندسه، در برابر یک واکنش "جمعی" همسایگان، برای یافت یک راه بهینه، نبوده است؟

می‌گویند که "بهترین نتایج را در معماری و شهرسازی شهرهایی به دست آورده‌اند که در طول زمان و به صورت تدریجی بسط یافته‌اند." آیا این بسط تدریجی و برآوردن نیازها، نشانه هرج و مرج است؟ اگر روند به وجود آمدن راه را مطالعه کنیم، می‌بینیم که انسان‌ها و حیوانات، برای حمل بار در زمین‌های شیب‌دار، بر خطوط تراز زمین که منحنی ـ بی‌هندسه! ـ بوده، راه خود را می‌یافتند و در زمینه‌های مسطح نیز "نشانه‌ها" آنها را هدایت کرده و ... بعد اطراف این راه، خانه‌ها ساخته می‌شدند. در ضمن، شبکه ارگانیک در تمام طول روز شبکه سایه ایجاد می‌کنه و .... هدفم دفاع از شبکه ارگانیک نیست، بلکه تاکید بر بسط تدریجی، با توجه به نیازهای مخاطبین بوده و نمی‌شود یک گزینه را همین طوری رد کرد.

صفی‌پور:
... عقیده موریس، یک عقیده معمارانه غیر انسانیه. بعضی ازمعمار ـ شهرسازها همیشه به طرحشون ‏(چه معماری، چه شهرسازی‏) ازدید پرنده نگاه می‌کنن و همیشه دوست دارن که هندسه کارشون از دورخوش باشد. این طراح‌ها به انسان و کاربر خیلی فکر نمی‌کنن. مگر شهرهای قدیمی ما بافت هندسه‌گرا داشته؟ شهرهای ما تماما "انسان‌محور" بودن و به روابط انسانی در بافت‌شون نگاه ویژه‌ای داشتن و به اونها احترام می‌ذاشتن، چیزی که تو شهرهای امروزی "گشتم نبود، نگرد که نیست".‏

محبوبه جبارنژاد:
... این درسته که بافت شهرهای قدیمی ما هندسه منظمی نداشت و اصلا هندسه‌گرا نبوده‌اند و هر چقدر کوچه و پس‌کوچه‌ها باریک و تنگ بودند و پر پیچ و خم، از ارزش والایی برخوردار بودند، چرا که چارپایان نتوانند به راحتی در آن رفت و آمد کنند و نیز از لحاظ امنیت، اموال صاحبان ملک از دست دزدان در امان باشند. حال با افزایش یک دفعه‌ای جمعیت ایران از 32 میلیون به 72 میلیون و تنها در یک دهه که دلایل بسیاری دارد ... و تغییر الگوی زندگی افراد جامعه و سطح تحصیلات آنها، باز هم می‌توان به آن کوچه پس‌کوچه‌ها بسنده کرد؟ آیا خانه‌های یک‌طبقه و ویلایی و حیاط‌دار در متراژهای بزرگ جواب‌گو است؟ آیا هزینه نگهداری آن خونه‌ها و نیز ایمن‌کردن شان به انواع دزدگیرها و ... اصولی است؟ آیا مساحت شهرها اجازه می‌دهد که هر خانواده برای خود زمینی داشته باشد؟

و اما در مورد معماری سنتی ایران نیز، به نظرم هندسه منظمی که وجود داشت (همان هشتی‌ها و ایوان‌های چهار طرفی و ...) به حالت الگو استفاده می‌شده، چرا که وقتی یک معمار پلانی رو می‌دیده، می‌توانسته تشخیص بده که این پلان مدرسه است یا کاروانسرا ... و این نیز بعد از مدتی تبدیل به نماد می‌شد. همچنان که در حال حاضر نیز وقتی کسی از دور گنبدی رو می‌بینه، در نظرش یک مکان مقدس تداعی می‌شه، در حالی که شاید آن مکان اصلا مسجد یا زیارتگاه نیست و یخچال یا حمام عمومی است، ولی چون نماد واقع گردیده، تشخیص آن چنان می‌شود. ...

بی‌نام:
... در مورد هندسه، لزوم حفظ دقیق گذشته نیست، بلکه بهره از جوهره ارگانیک است، مثلا باز و بسته شدن فضا و جریان "سیال" فضا یا "پیچ" در معابر که "ادراکی" رو از "شبکه" به وجود می‌آورده که "کل" شبکه در تصویر ذهنی فرد بمونه، نه یک راه تنها.

یه نمونه موفق رو می‌تونم میدون صدم نارمک نام ببرم. نمی‌گم طراح می‌خواسته از جوهره ارگانیک بهره ببرد، اما کاری که کرده، منظور بحث رو خوب می‌رسونه. "گشایش فضایی" در "میدان محلی" و پخش فضا در اون که نه تنها منجر به گشایش فضا در متن محله شده، بلکه مردم رو در هر رده سنی به خودش جلب کرده و منجر به یکی شدن اون‌ها شده. وجود پیچ در معابر هم به ادراک کلیت محله خیلی کمک کرده و اون رو به صورت شبکه در تصویر ذهنی اونا جا داده که با پرسشنامه‌های ادراکی کاملا خودش رو نشون داد. ...

صفی‌پور:
... به نظرم، ما بعد از جنگ، هم به دلیل خرابی‌های ناشی از جنگ، هم انفجار جمعیت، به کمیت مسکن اهمیت بیشتری دادیم تا کیفیتش، دقیقأ همون شرایط بعد جنگ جهانی دوم و مدرنیته. منظور من اصلا کپی از گذشته نیست. با تحلیل مناسب دلایل "جاودانگی" معماری سنتی و به‌روزرسانی اونا، می‌تونیم به وضع بهتر در آینده امیدوار باشیم. فکر نمی‌کنم کشورهای پیشرفته همه مثل ما‏ "عاشق‏" آپارتمان‌سازی باشن. کاش با وارد کردن ظواهر معماری از خارج‏ (که من شدیدأ مخالفشم‏)، لااقل راه‌حل‌هاشونم وارد می‌کردیم. ...

_________________________________________

þ بخش پیشین گفت‌وگو: گفت‌وگویی درباره آموزه‌های معماری سنتی ایران ـ 9


دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: گفت‌وگوهای معماری


چهارشنبه ٥ امرداد ۱۳٩٠

گفت‌وگوهای معماری

گفت‌وگویی درباره آموزه‌های معماری سنتی ایران ـ 9

Architectural Discussions
A Discussion about Iranian Traditional Architecture - 9

صفی‌پور:
... آیا می‌شه با توجه به شرایط الان شهرها و معماری ما، فضاهایی دارای سلسله مراتب مورد نظر به وجود آورد؟ فضاها و مکان‌هایی با "حس مکانی" آشنا که انسان‌ها رو برای یک لحظه به ایستادن و تفکر در مورد"فضا"، "مکان" و "خویشتن" وادار کنه؟

"آندو" توی مصاحبه‌اش با "مایکل اوپینگ"، در مورد "موزه هنر مدرن فورت ورث (تگزاس)" می‌گه هدف من تو طراحی، ایجاد فضاهایی است که انسان با وارد شدن به اون، لحظه‌ای درنگ کنه (به نظر من، منظور درنگ فیزیکی نیست، بلکه درنگ فکریه) و به "خودش" و "آفرینش" فکر کنه. البته این نظرات کاملا فلسفیه و ظاهرا جذاب و غیر علمی ـ تحقیقی، ولی به نظرم با تفکر و تحلیل در مورد حرفای "آندو" می‌تونیم به مفاهیمی برسیم که توی "معماری سنتی" خودمون هست.


>>> متن کامل یادداشت
دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: گفت‌وگوهای معماری


پنجشنبه ۳٠ تیر ۱۳٩٠

گفت‌وگوهای معماری

معماری زمینه‌گرا؛ چرا و چگونه؟ ـ 4

Architectural Discussions
A Discussion about Contextual Architecture - 4

فاطمه شریعتمداری:
... چطور می‌شه به یه حس مکان خاص یک موضوع و مد نظر معمار رسید؟ ... نمی‌دونم وقتی می‌خوام طراحی کنم، چطور طراحی کنم؟ یک فرم، یک فضا، یک عملکرد.

نباید راجع به فرم، همین طوری قضاوت کنیم؛ فرم نیروی خاص خودش رو داره. فضا با مخاطب همراه می‌شه. مخاطب و معمار در این فرم و فضا با هم شریک‌اند. عملکرد نیازها را برطرف می‌کنه. عملکرد رو باید جواب بدیم. البته میزان پاسخگویی به عملکرد در فضاها، خواسته‌ها و بسترهای مختلف، متفاوت است.


>>> متن کامل یادداشت
دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: گفت‌وگوهای معماری :: معماری زمینه‌گرا


یکشنبه ٥ تیر ۱۳٩٠

گفت‌وگوهای معماری

گفت‌وگویی درباره آموزه‌های معماری سنتی ایران ـ 8

Architectural Discussions
A Discussion about Iranian Traditional Architecture - 8

گلبرگ:
... در مورد حیاط مرکزی، می‌شه این طور هم فکر کرد که "جریان سیال فضا" که پیکره شهر رو می‌تراشه، به داخل بلوک نفوذ می‌کند. این خیلی مهمه، یعنی این که خورد کردن فضا به اجزای "هندسی"، همیشه جوابگو نیست و فضا یک ماهیتی داره. مشکل الان اینه که نماها بیانگر ماهیت‌های هندسی‌اند و فضایی آن‌چنان بین این پیکره‌ها جریان ندارد.


>>> متن کامل یادداشت
دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: گفت‌وگوهای معماری


دوشنبه ۳٠ خرداد ۱۳٩٠

گفت‌وگوهای معماری

معماری زمینه‌گرا؛ چرا و چگونه؟ ـ 3

Architectural Discussions
A Discussion about Contextual Architecture - 3

فاطمه شریعتمداری:
امروز، یه جلسه دفاعیه دکترا در دانشگاه بود که آقای دکتر دیبا به عنوان استاد مدعو حضور داشتند. ایشون اشاره داشتند: "آیا می‌تونی دو تا کار رو بذاری همین جوری کنار هم و بگی کدوم خلاقانه‌تره، وقتی به کانتکس توجهی نداری؟ آیا یه کاری که در مدرسه AA لندن انجام می‌شه رو می‌تونی بذاری کنار یه کاری که در یه قبیله آفریقایی به اجرا رسیده و بعد بگی کدوم خلاقانه‌تره؟" میکروفون دست بقیه اساتید چرخید و دوباره ایشون میکروفون رو گرفتند و خیلی صمیمانه گفتند: "چند سالته؟ ... من هم وقتی که به سن تو بودم، تازه از فرنگ برگشته بودم، می‌خواستم مشکلات رو حل کنم، غرق پیچیدگی بودم. چند بار مولوی خوندم، تا این که یواش یواش فهمیدم اون پیچیدگی از جنس مفهوم است تا به شهود برسه. چون این راه رو رفتم و دوباره برگشتم، می‌گم. با سرزمینت هم‌قسم شو و به بستر خودت بیاندیش. در همون تب و تاب اولیه از فرنگ اومدن بودم که شروع کردم و سفر رفتم، ایران رو دیدم، به هند رفتم. ... هر بستری چه درجه و چه نوعی از تفکر رو طلب می‌کنه؟ ..."

زمینه ارتباط نزدیکی با فرهنگ دارد، یه جوری به هم گره خوردن. فرهنگ می‌تونه در برخوردها و تعاملات اجتماعی، در بستر "مکان"، خودش رو نشون بده، یه منظر فرهنگی غنی. ... یه فاکتور دیگه هم که می‌شه بهش اشاره داشت، "استفاده روزمره" مخاطبین از اون مکان است. در این بناها می‌شه به دوره تناوب استفاده فکر کرد. جالبه خیلی از مساجد به جاهای کلیدی بستر محله، در و راه داشتند، طوری که تو علاوه بر فعالیتی که برای اون بنا در نظر گرفته شده بود، می‌تونستی برای میان‌بر زدن هم از آن استفاده کنی و به خصوص تغییر حال و هوای تو در هر رده از فکر و تامل بود. یعنی یکی از رازهای جاودانگی بناها اینه که علاوه بر پاسخگو بودن به جواب‌های متعالی، نیازهای زیبایی‌شناختی، مثل ترکیب رنگ و سکانس‌های فضایی رو هم جواب می‌دادند. البته در لایه نماد هم در ذهن ناخوداگاه مخاطب تاثیر می‌گذاشتند.


>>> متن کامل یادداشت
دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: گفت‌وگوهای معماری :: معماری زمینه‌گرا


پنجشنبه ٥ خرداد ۱۳٩٠

گفت‌وگوهای معماری

گفت‌وگویی درباره آموزه‌های معماری سنتی ایران ـ 7

Architectural Discussions
A Discussion about Iranian Traditional Architecture - 7

گلبرگ:
این که یک نفر به نام معمار میاد و می‌گه که همه چی باید اون‌جوری پیش بره که من می‌گم، واقعا خیلی مشکل ایجاد کرده. به نظرم، شاید یه رویکرد "مشارکتی" تا حدی این مشکل رو برطرف کنه. ... البته یه مساله دیگه هم هست که "صفی‌پور" بهش اشاره داشتن، و اون شناخت درست انسان توسط معمار است. ...


>>> متن کامل یادداشت
دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: گفت‌وگوهای معماری


جمعه ۳٠ اردیبهشت ۱۳٩٠

گفت‌وگوهای معماری

معماری زمینه‌گرا؛ چرا و چگونه؟ ـ 2

Architectural Discussions
A Discussion about Contextual Architecture - 2

مسعود آقاجانی:
... در مورد "مجسمه" لومینو، باید بگم این مال یه کشاورز نیست، احتمالا مال ارباب اون منطقه است؛ اینو می‌شه از متریال‌ها و پورشه‌ای که تو پارکینگش پارکه، فهمید. خونه خوبیه، اگه همخوانی با محیط رو ازش جدا کنیم. ...


>>> متن کامل یادداشت
دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: گفت‌وگوهای معماری :: معماری زمینه‌گرا


دوشنبه ٥ اردیبهشت ۱۳٩٠

گفت‌وگوهای معماری

گفت‌وگویی درباره آموزه‌های معماری سنتی ایران ـ 6

Architectural Discussions
A Discussion about Iranian Traditional Architecture - 6

بی‌نام:
... شاید وقتی بحث سنت می‌شود، باید خیلی از مواضع روشن شود. وقتی بحث الگو می‌شود نیز همین طور. نیازها و خواسته‌های گذشته، حال و آینده روشن شود. شکل‌گیری و تکوین مدنظر است یا استفاده و رفتار، آسیب‌شناسی شود.

آیا فضا در گذشته پاسخ‌گو بوده؟ در حال چطور؟ نیازهای حال چیست؟ آیا نیازی به رجوع به سنت هست؟ ‌اگر هست، در کدام زمینه؟

موضوع بحث، زیبایی‌شناسی است که شاید در بعضی ابعاد، جنبه مصداقی پیدا کند یا موضوع، ساختارهای اجتماعی است؟ موضوع، معماری نمادین است یا معماری مردمی؟ از هر کدام از اینها، چه برداشت‌هایی می‌توان کرد؟ آیا دریافت ما به صورت فراستی است یا فرایندی علمی یا هر دو؟ و در کدام زمینه؟


>>> متن کامل یادداشت
دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: گفت‌وگوهای معماری


جمعه ٥ فروردین ۱۳٩٠

گفت‌وگوهای معماری

گفت‌وگویی درباره آموزه‌های معماری سنتی ایران ـ 5

Architectural Discussions
A Discussion about Iranian Traditional Architecture - 5

داریا:
سحر شالچی گرامی، همان‌گونه که شما نیز تذکر داده‌اید، چه از نظر آموزش و چه از نظر حرفه و یا شناخت نیازهای متنوع اجتماعی و پاسخ‌گویی به آنها، دچار ابهامات زیادی هستیم. شناخت و رفع این ابهامات و به همان اهمیت، شناساندن کارکردها و قابلیت‌های واقعی معماری در ارائه سرویس به جامعه (تصحیح خطای برداشت عامیانه در مورد معماری به مثابه تزیین که متاسفانه مورد بی‌توجهی است)، جز با تشریک مساعی و تشکل معماران و شهرسازان ممکن نیست. تقسیم کار حرفه‌ای و تعیین خطوط اساسی فعالیت و گزارش فعالیت‌ها در درون حرفه و به بیرون حرفه و ...، بدون چیزی شبیه انجمن، چگونه ممکن است؟ بدین‌گونه است که درایت و مسولیت‌شناسی که در 65 سال پیش و برای اولین بار صورت گرفته، جای تحسین و تمجید دارد. معماری ایران متوقف مانده، زیرا بررسی و حل مسائل آن، طی یک فرایند کار جمعی، تقسیم کار نشده است.


>>> متن کامل یادداشت
دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: گفت‌وگوهای معماری


سه‌شنبه ۱٠ اسفند ۱۳۸٩

گفت‌وگوهای معماری

گفت‌وگویی درباره آموزه‌های معماری سنتی ایران ـ 4

Architectural Discussions
A Discussion about Iranian Traditional Architecture - 4

داریا:
معماری اروپا در قرون میانه
þ اونگرس (از میان جمعیت): "... پس از عصر گوتیک، ایدئولوژی آن عصر کاملا مورد تردید رنسانس قرار گرفت که در واقع، خود یک فرایند دیالکتیک بود. این می‌رساند که رنسانس، ادامه سبک گوتیک یا چیزی از این قبیل نبود و این مسئله که نضج رنسانس منتهی به دوره روشنگری شد، کاملا چیز دیگری است. تمایلات عارفانه قرون وسطی، مفاهیم قبل از خود را مورد تردید قرار داد، به نحوی که سنت همواره مورد تهدید قرار گرفت و در دوره بعد، نقطه‌نظر دیگری اتخاذ گردید. گاهی گرایش به ایده‌آل و آرمان‌های تازه، موجب رد و طرد نظریات رایج قبلی می‌گردد. بنابراین، بنده سنت را یک روند دیالکتیک می‌پندارم که نسبت به سنتی که سالیان قبل داشته‌ایم، مردد است تا نکته‌ای تازه برای جامعه‌ای تازه یا پیشرفتی تازه بیابد."


>>> متن کامل یادداشت
دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: گفت‌وگوهای معماری


پنجشنبه ٥ اسفند ۱۳۸٩

گفت‌وگوهای معماری

گفت‌وگویی درباره آموزه‌های معماری سنتی ایران ـ 3

Architectural Discussions
A Discussion about Iranian Traditional Architecture - 3

داریا:
در کنگره بین‌المللی معماران در سال 1349 (1970) که با حضور معمارانی نظیر پل رودلف، باکمینستر فولر، لویی کان، کوارونی، بدیع، اردلان و ...، در اصفهان و با موضوع سنت برگزار شد، بحث‌های مقدماتی، اما بسیار جدی و عالمانه‌ای در مورد مفاهیم معماری سنتی ایران صورت گرفت. از جمله، سخنرانی نادر اردلان، با موضوع ساختمان مفاهیم سنتی معماری و شهرسازی ایران، در زمانی که کتاب حس وحدت زیر چاپ بود و با همان رویکرد، انجام شد. دیگران نیز از گوشه کنار دنیا در مورد سنت صحبت کردند. در ادامه سخنرانی‌ها، جلسات بحث و گفتگوی چندنفره، با حضور مستعمین برگزار می‌شده است. مرور بحث‌های انجام شده در این گفتگوها، بسیار خواندنی است. حسب موضوع، به بعضی گفتگوهای مرتبط با موضوع صحبت‌مان اشاره می‌کنم.


>>> متن کامل یادداشت
دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: گفت‌وگوهای معماری


شنبه ۳٠ بهمن ۱۳۸٩

گفت‌وگوهای معماری

معماری زمینه‌گرا، چرا و چگونه؟ ـ 1

Architectural Discussions
A Discussion about Contextual Architecture - 1

آنچه در ادامه می‌خوانید، بخش اول مباحثی درباره زمینه‌گرایی در معماری و طراحی همخوان با محیط است که در حاشیه معرفی یک خانه‌ بتنی در میان بافت روستایی همگونی از خانه‌های سنتی اروپایی، در یادداشت خانه‌های معاصر جهان ـ 6، شکل گرفته و توسط فاطمه شریعتمداری، یکی از همراهان و خوانندگان فعال زروان، بسط و گسترش یافته است:


>>> متن کامل یادداشت
دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: گفت‌وگوهای معماری :: معماری زمینه‌گرا


یکشنبه ۱٠ بهمن ۱۳۸٩

گفت‌وگوهای معماری

گفت‌وگویی درباره آموزه‌های معماری سنتی ایران ـ ٢

Architectural Discussions
A Discussion about Iranian Traditional Architecture - 2

داریا:
... نکات بسیار جالب و تامل برانگیزی را طرح کردید و همچنین، "تاویل" جذاب نادر اردلان گرامی از میراث عظیم معماری ایران که پایه عقاید مستحکمی در بین علاقه‌مندان به معماری ایران و تاریخ اجتماعی آن شده، همواره خواندنی و قابل ‌توجه است. مطالعه دقیق این میراث و روابط اجتماعی موثر یا متاثر از آن و درس‌های حاصل از این مطالعات، یکی از مهم‌ترین پایه‌های سامان‌دهی معماری آتی ماست و درست به دلیل همین اهمیت، ضروری است که در روش بررسی، در شیوه تجزیه تحلیل و در اخذ نتیجه و صدور حکم در مورد این میراث عظیم، بسیار دقیق و موشکاف باشیم، استدلال معتبر و شواهد مستحکم عرضه کنیم و تقاضا نماییم. ...


>>> متن کامل یادداشت
دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: گفت‌وگوهای معماری


سه‌شنبه ٥ بهمن ۱۳۸٩

گفت‌وگوهای معماری

گفت‌وگویی درباره آموزه‌های معماری سنتی ایران ـ 1

Architectural Discussions
A Discussion about Iranian Traditional Architecture - 1

آنچه در ادامه می‌خوانید، بخش اول گفت‌وگوی مکتوبی است که در حاشیه یادداشت دانستنی‌های معماری معاصر ایران ـ 4، بین سحر شالچی، دوست، هم‌دانشکده‌ای و همکار عزیز، و داریا، خواننده اندیشمند، نکته‌سنج و متاسفانه گمنام زروان، صورت گرفته است. این گفت‌وگوی سازنده و آموزنده از آنجا شروع شد که سحر شالچی، از شان و منزلت ویژه عنوان معمار در گذشته سخن گفت و داریا، در ادامه، از او خواست تا مستندات گفته‌های خویش را، برای بحث بیشتر، ارائه دهد:


>>> متن کامل یادداشت
دیدگاه‌های خوانندگان ()
لینک
کمال یوسف‌پور

موضوعات: گفت‌وگوهای معماری